Πάλιν ἐπί τῶν ὤτων· λαλεῖται, θετέον, λόγος τις τῆς θείας Γραφῆς· ὁ λόγος πλήττει τόν ἀέρα καί τόν κυματίζει· τά κύματα τοῦ ἀέρος ἀλλεπάλληλα ἐγειρόμενα, ἐμπίπτουσιν εἰς τό ὠτίον καί τήν κόγχην αὐτοῦ· εἶτα ἐκεῖθεν περικλώμενα, καί εἰς τόν πόρον τοῦ ὠτίου εἰσερχόμενα, πλήττουσι τό τύμπανον αὐτοῦ· ἀπό δέ τῆς πληγῆς αὐτῆς κυμαίνεται ὁ ἀήρ ὁ ἐν τῇ κοιλότητι τοῦ τυμπάνου εὑρισκόμενος, καί τινάσσει ὅλα τά μέρη τοῦ καλουμένου λαβυρίνθου τοῦ ὠτίου. Ἀπό δέ τοῦ τινάγματος τούτου, πλήττεται τό ἀκουστικόν νεῦρον τό ἐκ τοῦ ἐγκεφάλου προερχόμενον· καί οὕτως ἐγείρεται ὁ νοῦς, καί ἀκούει τόν λαληθέντα λόγον· εἶτα ἀπό τῆς ἀκοῆς ταύτης διακρίνει τήν χάριν, τήν ἀλήθειαν, τήν σοφίαν, καί τάς ἄλλας ἀρετάς τοῦ λόγου ἐκείνου· ὅθεν καί συλλογίζεται οὕτως· ἐάν ὁ λόγος, ὅστις εἶνε αἰτιατόν καί ἐνέργημα, εἶνε τόσον ἀληθής, τόσον σοφός, τόσον χαρίεις· πόσον ἆρά γε ἀληθέστερος; πόσον σοφώτερος; καί πόσον χαριέστερος εἶνε ὁ τοῦτον λαλήσας, καί ἐνεργήσας Θεός; «Δι’ ὅ γάρ ἕκαστον τοιοῦτον, ἐκεῖνο μᾶλλον τοιοῦτον, κατά Ἀριστοτέλη». Ὅθεν διά τοῦ τρόπου τούτου ἀναβαίνει εἰς τήν γνῶσιν τοῦ τάς Γραφάς ἐμπνεύσαντος καί λαλήσαντος Θεοῦ. Κατά τήν ἀναλογίαν δέ τῆς γνώσεως, ἀνάπτει καί τήν θέλησίν του εἰς τήν ἀγάπην αὐτοῦ· Ἐπειδή «κατά τό μέτρον τῆς γνώσεως, καί τό μέτρον ἐστί τῆς ἐφέσεως, ὡς λέγει ὁ Ἱεροσολύμων Θεόδωρος». (Φιλοκαλ. Σελ. 283). Ὁμοίως ἐνεργεῖ καί διά τοῦ αἰσθητηρίου τῆς ὀσφρήσεως· οὕτω διά τῆς γεύσεως· καί οὕτω διά τῆς ἁφῆς.
Ἐν ἑνί λόγῳ, ὁ νοῦς διά τοῦ μέσου τῶν αἰσθητηρίων, ὅλα τά κτίσματα, καί ὅλα τά τῆς Γραφῆς λόγια, τά μεταχειρίζεται ὥσπερ τινάς βαθμῖδας, διά νά ἀναβαίνῃ ἀπό τῶν αἰσθητῶν εἰς τά νοητά· ἀπό τῶν αἰτιατῶν εἰς τά αἴτια· καί ἀπό τῶν εἰκόνων καί τύπων, εἰς τά πρωτότυπα καί εἰκονιζόμενα. Ἐπειδή κατά τόν ἀρεοπαγίτην Διονύσιον· «Τύποι καί εἰκόνες εἰσί τά ὁρατά τῶν ἀοράτων, τά αἰσθητά τῶν νοητῶν, καί τά μεριστά καί πεπληθυσμένα, τῶν ἀμερίστων καί ἑνιαίων· καί αὐτή δέ ἡ τοῦ φαινομένου παντός κοσμουργία, τῶν ἀοράτων τοῦ Θεοῦ προβέβληται» (Ἐπιστολ. πρός Τίτον). Διά τοιαύτης δέ μεθόδου ὁ νοῦς ἀναβαίνων ἀπό τῶν κτισμάτων εἰς τόν κτίστην, καί ἀπό τῶν Γραφῶν εἰς τόν ταύτας λαλήσαντα, φαίνεται νά λέγῃ εἰς ὅλας του τάς δυνάμεις, καί εἰς ὅλας του τάς αἰσθήσεις, ἐκεῖνο τό τοῦ Ἡσαΐου· «Δεῦτε ἀναβῶμεν εἰς τό ὄρος Κυρίου, καί εἰς τόν οἶκον τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ, καί ἀναγγελλεῖ ἡμῖν τήν ὁδόν αὐτοῦ, καί πορευσόμεθα ἐν αὐτῇ» (Ἡσαΐας β’, 3).
Οὗτος εἶνε ὁ προηγούμενος σκοπός, καί τό τέλος, καί τό οὗ ἕνεκα, διά τό ὁποῖον, ὡς εἴπομεν, ἐδημιούργησεν ὁ Θεός τάς θυρίδας τῶν αἰσθητηρίων, διά νά γίνηται ὁ νοῦς «ἐπόπτης τῆς αἰσθητῆς κτίσεως, καί μύστης τῆς νοουμένης», ὡς εἶπεν ὁ θεολόγος Γρηγόριος (Λόγ. εἰς τό Πάσχα). Διά νά βλέπῃ ἐν τοῖς κτίσμασι τόν κτίστην, ὡς ἐν ὕδασιν ἥλιον, καθώς φιλοσοφεῖ ὁ Ἱεροσολύμων Θεόδωρος. «Ἀλλ’ εἴτι χρή καί αἰσθήσει χρήσασθαι, διά τοῦτο χρηστέον, ἵνα ἐκ τῶν κτισμάτων, τόν κτίστην καταλαμβάνωμεν, ἐν αὐτοῖς ὁρῶντες ἐκεῖνον, ὡς ἐν ὕδασιν ἥλιον· ἐπειδή εἰκόνες εἰσίν ἐν τοῖς οὖσι, τοῦ πρώτου πάντων αἰτίου, κατά τό αὐτοῖς χωρητόν» (Σελ. 286, Φιλοκαλ.). Καί συντόμως εἰπεῖν, διά τοῦτο ἐγένοντο αἱ αἰσθήσεις, διά νά προκύπτῃ ὁ νοῦς δι’ αὐτῶν, εἰς τήν νοητήν του τροφήν, τρυφήν καί ἡδονήν· καθώς καί τά ζῶα τά καλούμενα φερέοικα, κοχλίαι φέρ’ εἰπεῖν, καί χελῶναι, καί ἄλλα ὅμοια, προκύπτουσιν ἔξω τοῦ οἴκου των, εἰς συλλογήν τῆς ἐπιτηδείας τροφῆς. «Οὗτος γάρ ἐστιν ὁ ἀγών, κατά τόν ἀνωτέρω Θεόδωρον, τό προσέχειν ἑαυτοῖς μετ’ ἀκριβείας, ἵνα τῶν νοητῶν ἀεί ἀπολαύωμεν, πρός αὐτά καί νοῦν καί ὄρεξιν ἀνατείναντες, καί μηδέποτε ὑπό του κλαπῶμεν τῶν αἰσθητῶν, ὑποσπασθέντες πρός αὐτό διά τῆς αἰσθήσεως, ὡς θαυμάσαι αὐτό καθ’ ἑαυτό».
ΠΗΓΗ: Ἀπό τό πρῶτο κεφάλαιο τοῦ βιβλίου: «ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ» πού περιέχεται στό βιβλίο: «ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑ», τοῦ Γέροντος Χρύσανθου Σκουρτανιώτου Μοναχοῦ, τοῦ αὐταδέλφου αὐτοῦ Γερασίμου Ἱερομονάχου καί τῆς Συνοδείας αὐτοῦ. ΚΕΡΑΣΙΑ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1974 (Σ. 383 – 385).
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
