Καταχωρίζομεν Συνοδικόν Γράμμα τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ ἔτους 1846, δι’ οὗ καταδικάζονται ἐπισήμως ἡ τετραφωνία καὶ τὰ ἔξω τῆς Βυζαντινῆς μουσικῆς μέλη – συνεπῶς καὶ τὰ ἐν χρήσει ἁρμόνια.
Προσλαμβάνει ἐπικαιρότητα ἡ καταδίκη αὕτη εἰς τὰς ἡμέρας μας διότι ἡ κατακλύσασα τοὺς Ἱ. Ναοὺς τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν καὶ ἀλλαχοῦ, εὐρωπαϊκὴ μουσικὴ, τελεῖ ὑπὸ τάς εὐλογίας τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἀρχῆς, ἐνῷ «ἀντιβαίνει εἰς τοὺς ἱεροὺς Κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, ἥτις παρέλαβεν αἰνεῖν τὸν Θεὸν ἐν ὠδαῖς πνευματικαῖς καὶ κατανυκτικοῖς εὐπρεπέσιν ὕμνοις….».
Φαίνεται, ὅτι ἡ τότε Σύνοδος τοῦ Πατριαρχείου, ἐβίου ὀρθοδόξως διὸ καὶ ἐκέκτητο πνευματικὴν αἴσθησιν, ὥστε νὰ διακρίνῃ τὴν «ἐκτεθηλυμένην» ἀπὸ τὴν «πνευματικὴν» βυζαντινήν μουσικὴν.
Διατὶ ἡ Ἱ. Σύνοδος δὲν ἐπεμβαίνει διὰ νὰ καταπαύσῃ «τὴν ἀλλόφυλον μελῳδίαν», ἥτις διασύρει τὴν ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ ζῶσαν Ἐκκλησίαν μας;….
«Ἄνθιμος ἐλέῳ Θεοῦ Ἀρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως νέας Ρώμης καὶ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης.
Εὐλαβέστατοι ἱερεῖς καὶ ὁσιώτατοι ἱερομόναχοι, εὐγενέστατοι ἄρχοντες καὶ χρησιμώτατοι ἔμποροι, καὶ λοιποὶ εὐλογημένοι χριστιανοὶ, οἱ συγκροτοῦντες τὴν ἐν Βιέννῃ ὀρθόδοξον Κοινότητα τῆς Καπέλλης, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητὰ τῆς ἡμῶν μετριότητος, χάρις εἴη ὑμῖν καὶ εἰρήνη παρὰ Θεοῦ, παρ’ ἡμῶν δὲ εὐχὴ, εὐλογία καὶ συγχώρησις.
Πρὸ ἱκανοῦ καιροῦ μὲ οὐκ ὀλίγην θλῖψιν πληροφορεῖται ἡ ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα, ὅτι ὑμεῖς οἱ αὐτόθι διατελοῦντες εὐλογημένοι ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ, τέκνα γνήσια ὄντες τῆς κοινῆς ταύτης Μητρὸς ἁγίας Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῷ γάλακτι τῆς εὐσεβείας ἐκ προγόνων ἀνατεθραμένοι, περιεπέσατε ὅμως εἰς λάθος ἐφάμαρτον ἀποβαλόντες ἀπὸ τῆς Ἱερὰς ὑμῶν Ἐκκλησίας τὴν ἀρχαίαν καὶ πατροπαράδοτον ἐκκλησιαστικὴν μουσικὴν, καὶ ἀντεισάξαντες ξένην τινὰ τετράφωνον, τὴν ὁποίαν προσηρμόσατε διὰ ξένης ὑφηγήσεως εἰς τὰς ἱερὰς ἀκολουθίας.
Ἡ εἴδησις αὕτη διετάραξε καὶ κατέθλιψεν ἡμᾶς δικαίως, οὐ μόνον διότι ἡ ἄνευ ἀδείας ἐκκλησιαστικῆς μετακίνησις ἀρχαίας ἱερὰς παραδόσεως ἐμφαίνει αὐθαίρετον ἐπέμβασιν ἐπὶ πράγματος ἀναγομένου τῇ Ἐκκλησίᾳ καὶ λεληθότως παρεκτρέπει καὶ εἰς ἄλλας ἐπικινδύνους ἀφορμὰς τοὺς μεταξὺ τοσούτων ἑτεροδόξων εὑρισκομένους ὀλίγους ὀρθοδόξους, καθ’ ὅσον μάλιστα ἡ μεταρρύθμισις προσεγγίζει εἰς ἀλλότρια ἔθιμα, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν φύσιν αὐτὴν τοῦ πράγματος, καθ’ ὅτι εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ καινοφανὴς τετράφωνος μουσικὴ διὰ τὸ ἐκλελυμένον αὐτῆς μέλος ὑπάρχει ἀνοίκειος τῇ ἐκκλησιαστικῇ εὐπρεπείᾳ καὶ ἑπομένως ἡ εἴσαξις αὐτῆς εἰς τὰς ἱερὰς ἀκολουθίας ἀντιβαίνει εἰς τοὺς ἱεροὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, ἥτις παρέλαβεν αἰνεῖν τὸν Θεὸν ἐν ὠδαῖς πνευματικαῖς, καὶ κατανυκτικοῖς εὐπρέπεσι ὕμνοις, ὃν τρόπον ὑπάρχουσι τὰ ἐν τῇ ἀρχαίᾳ ἐκκλησιαστικῇ ἡμῶν μουσικῇ μεμουσουργημένα τοσαῦτα θεοτερπῆ καὶ ψυχοσωτήρια ἄσματα τῶν θείων ἡμῶν Πατέρων.
Ἄπορον δὲ ἡγησάμεθα πῶς ἐφάνη ὑμῖν ἀνεκτὸν τὸ νὰ ἀπομακρύνητε ἑαυτοὺς ἀπὸ τὰ ἱερὰ ἐκείνων ἴχνη παραγκωνίζοντες τὴν ὑπὸ τῶν θεσπεσίων αὐτῶν ἀνδρῶν καθαγιασθεῖσαν καὶ καθιερωθεῖσαν, καὶ ταῖς χριστιανικαῖς ἀκοαῖς συνήθη καὶ σεβαστήν ἱερὰν ἀσματικὴν, ἥτις ἐπίσης μετὰ τῶν ἄλλων πατρικῶν παραδόσεων χαρακτηρίζει τῶν Ὀρθοδόξων Γραικῶν τὸ πλήρωμα, καὶ νὰ κατακολουθήσητε εἰς ξενικὰς καὶ ἀλλοτρίας αὐταρέσκους ὑφηγήσεις χωρὶς νὰ παρατηρήσητε ὅτι ὁ τρόπος ὑμῶν οὗτος καὶ ὑμᾶς καθιστᾷ ὑπαιτίους ἐγκλήματι κανονικῷ καὶ τῇ Μητρί τῶν εὐσεβῶν ἁγίᾳ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ, ἥτις οὐδαμῶς ἀνέχεται οἱανδήποτε μετακίνησιν τῶν ἀρχαίων χριστιανικῶν ἐθίμων καὶ τάξεων, ἔσται λύπης καιρίας παραίτιος, καὶ τοῖς λοιποῖς τῶν ὀρθοδόξων σκανδαλώδης.
Διὰ τοὺτους καὶ ἄλλους οὐσιώδεις λόγους ἡμεῖς τε καὶ ἡ περὶ ἡμᾶς Ἱερὰ Σύνοδος τῶν ἁγίων ἀρχιερέων ἐγκρίναντες κοινῇ γνώμῃ ἐξεδώκαμεν ἐγκυκλίους ἐν τύποις ἐκκλησιαστικὰς ἡμῶν ἐπιστολὰς διασαλπιζούσας τὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἐκκλησιαστικὴν ἡμῶν ἔγκρισιν καὶ ἀπόφασιν, ἥτις ἐστὶν ἡ κατάργησις τῆς τετραφώνου μουσικῆς ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν ἐν ταῖς ἁπανταχοῦ ὀρθοδόξοις Ἐκκλησίαις, καὶ ἡ ἀπαράκρουστος χρῆσις τῆς ἡμετέρας ἐκκλησιαστικῆς, κανονικοῖς λόγοις συνιστωμένης καθὼς ἐκ τῶν στελλομένων πρός ὑμᾶς ἐντύπων θέλετε πληροφορηθῆ ἀκριβέστερον.
Γράφοντες δὲ καὶ διὰ τῆς παρούσης πατριαρχικῆς καὶ συνοδικῆς ἡμῶν ἐπιστολῆς, συμβουλεύομεν πατρικῶς καὶ προτρεπόμεθα ἐκκλησιαστικῶς ὑμᾶς τοὺς τὴν ὀρθόδοξον αὐτόθι Κοινότητα θείῳ ἐλέει συγκροτοῦντας μὴ μετακινεῖν ὅρια αἰώνια, ἃ οἱ Πατέρες ἡμῶν ἔθεντο μηδὲ διαιρεῖν τὴν ἐν ταῖς ἱεραῖς ἀκολουθίαις καὶ προσευχαῖς ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας, μηδὲ ἀφαιρεῖν τοῦ τῶν Γραικῶν ὀρθοδόξου Γένους ἐκ τῶν αὐχημάτων τὸ κάλλιστον, ἀλλ’ ὡς τέκνα γνήσια τῆς ἁγίας ἡμῶν Ἐκκλησίας ἐμμένοντες εἰς τὴν διατήρησιν τῶν πατροπαραδότων αὐτῆς ἱερῶν τάξεων καὶ σεβασμίων παραδόσεων, νὰ καταπαύσητε τὴν ἀλλόφυλον μελῳδίαν τῆς τετραφώνου μουσικῆς ἐν ἀμφοτέραις ταῖς αὐτόθι ἱεραῖς Ἐκκλησίαις καί πάλιν ἀντεισάξητε τὴν πάτριον καὶ ἀρχαιοπαράδοτον, μηδόλως διαφωνοῦντες τῶν λοιπῶν ὀρθοδόξων Γραικικῶν Ἐκκλησιῶν, μηδὲ καθιστάμενοι αἴτιοι σκανδάλου καὶ προσκόμματος τῷ χριστωνύμῳ πληρώματι διὰ τῆς τοιαύτης καινοτομίας, ἀλλὰ μιμούμενοι τοὺς ἀειμνήστους θεοφιλεῖς κτήτορας τῆς ἱερὰς αὐτῆς Ἐκκλησίας τῆς Καπέλλης, οἵτινες διετέλεσαν ἀκριβεῖς φύλακες τῶν ἱερῶν καὶ πατρίων ἐκκλησιαστικῶν ἐθίμων καὶ ὑπερασπισταὶ τοῦ ἐθνικοῦ χαρακτῆρος, νὰ φιλοτιμηθῆτε ὥστε καὶ τοῖς μεθ’ ὑμᾶς νὰ ἀφήσητε τύπους καὶ παραδείγματα χριστιανικῶν ἀρετῶν καὶ ζήλου θεαρέστου.
Ταῦτα ἐκ προνοίας ἐκκλησιαστικῆς συμβουλεύομεν καὶ ὑποτιθέμεθα ὑμῖν, περιμένοντες τὰ ἀποτελέσματα τῶν πατρικῶν ἡμῶν παραινέσεων παρὰ τῆς υἱκῆς καὶ χριστιανικῆς προθυμίας σας, ἳνα καταστέψωμεν ὑμᾶς ταῖς ἐγκαρδίοις συνοδικαῖς ἡμῶν εὐχαῖς καὶ τοῖς δικαίοις ἐπαίνοις καὶ ἐγκωμίοις.
Ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ χάρις καὶ τὸ ἄπειρον ἔλεος εἴη μεθ’ ὑμῶν.
ᾳωμς’ Νοεμβρίου ε’»
ΠΗΓΗ: Ἐφημερίδα Ὀρθόδοξος Τύπος, φύλλο 98/1 Μαρτίου 1969 (σελ. 1).
