Ὁ ἀββᾶς Παμβώ, ἔστειλε κάποτε τόν μαθητήν αὐτοῦ εἰς τήν Ἀλεξάνδρειαν, διά νά πωλήσῃ τά ἐργόχειρα τά ὁποῖα εἶχον ἀμφότεροι κατεργασθῆ.
Ὁ μαθητής ἐπῆγεν εἰς τήν πόλιν καί ἔμεινε δέκα ἕξ ἡμέρας· ἐκοιμᾶτο δέ τάς νύκτας μέσα εἰς τόν νάρθηκα τῆς ἐκκλησίας τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Μάρκου. Ἐκεῖ παρηκολούθησε τήν ἀκολουθίαν τῆς ἐκκλησίας, ἔμαθε μάλιστα καί τροπάρια.
Ὅταν ἐπέστρεψεν εἰς τό Ἀσκητήριον, ἀκούει τόν Γέροντα Παμβώ νά τοῦ λέγει:
– Τέκνον μου, σέ βλέπω νά εἶσαι ταραγμένος. Μήπως σοῦ συνέβη κανένας πειρασμός εἰς τήν πόλιν;
Ἀπεκρίθη ὁ μαθητής καί λέγει:
– Γέροντα, μοῦ φαίνεται ὅτι ἐκακοσυνηθίσαμεν ἐδῶ πέρα εἰς τήν ἐρημίαν καί χάνομεν τάς ἡμέρας μας καί ἀμελοῦμεν, διότι μήτε κανόνας ψάλλομεν, μήτε τροπάρια. Εἰς τήν Ἀλεξάνδρειαν ὅπου ἐπῆγα, εἶδα τά τάγματα τῆς ἐκκλησίας πῶς ψάλλουν καί ἔκτοτε μέ συνεπῆρε πολλή θλῖψις ἐπειδή ἐμεῖς δέν ψάλλομεν.
Λέγει εἰς αὐτόν ὁ Γέρων:
– Οὐαί καί ἀλλοίμονόν μας, τέκνον! Ἔφθασαν πλέον αἱ ἡμέραι κατά τάς ὁποίας οἱ μοναχοί θά ἀφήσουν τήν στερεάν τροφήν, καθώς εἶπε τό Ἅγιον Πνεῦμα, καί θά καταγίνωνται μέ τά ἄσματα. Ἀλλά ποία κατάνυξις καί ποία δάκρυα προέρχονται ἀπό τά μελωδήματα αὐτά, τήν στιγμήν ὀποῦ οἱ ψάλλοντες στέκονται μέσα εἰς τήν ἐκκλησίαν, ἤ εἰς τάς αἴθουσας καί σηκώνουν τήν φωνήν των ὡσάν τά βόδια; Ὅταν εὑρισκώμεθα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὀφείλομεν νά παραστέκωμεν μέ μεγάλην κατάνυξιν καί ὄχι ἐν μετεωρισμῷ. Διότι οἱ μοναχοί δέν ἐξῆλθαν εἰς τήν ἔρημον διά νά διαχύνωνται ἤ νά μελωδοῦσιν ἄσματα, ἤ νά ρυθμίζουν ἤχους, οὔτε διά νά σείουν τά χέρια των καί νά μετακινοῦν τά πόδια των. Παρά μόνον χρεωστοῦμεν μέ φόβον καί τρόμον Θεοῦ, μέ δάκρυα καί μέ στεναγμούς, μέ εὐλαβικήν καί κατανυκτικήν καί μετρίαν καί ταπεινήν φωνήν νά προσφέρωμεν τάς προσευχάς πρός τόν Θεόν. Σοῦ λέγω ἀκόμα καί τοῦτο, τέκνον μου, ὅτι θά ἔλθουν ἡμέρες, ὁπότε οἱ χριστιανοί θά προσθέτουν καί θά ἀφαιροῦν καί θά μεταβάλουν τάς βίβλους τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων καί τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων καί τῶν Θεσπεσίων Προφητῶν καί τῶν Ἱερῶν Πατέρων καί θά μαλακώνουν τάς Ἁγίας Γραφάς καί θά γράφουν τροπάρια καί ἄσματα καί λόγους τεχνολογικούς. Καί ὁ νοῦς των θά ξεχυθῇ εἰς αὐτούς, θά ἀπομακρυνθῇ δέ ἀπό τά Θεϊκά Πρότυπα. Καί διά τοῦτον τόν λόγον οἱ Ἅγιοι Πατέρες εἶχαν προαναγγείλλει ὅτι οἱ μονασταί τῆς ἐρήμου πρέπει νά γράφουν τούς βίους τῶν Πατέρων ὄχι ἐπάνω εἰς μεμβράνας, ἀλλά ἐπάνω εἰς χαρτίνους διφθέρας, διότι ἡ ἐρχομένη γενεά θά τούς μεταβάλῃ σύμφωνα μέ τήν ἰδικήν των ἀρέσκειαν. Ὅθεν τό κακόν ὀποῦ μέλλει νά προέλθῃ θά εἶναι φρικτόν.
Κατόπιν λέγει ὁ μαθητής:
– Ὥστε λοιπόν, Γέροντα, πρόκειται νά ἀλλάξουν αἱ παραδόσεις καί τά ἔθιμα τῶν χριστιανῶν; μήπως δέν θά ὑπάρχουν πλέον ἱερεῖς εἰς τήν Ἐκκλησίαν ἀφοῦ θά βαδίσῃ πρός αὐτό τό κατάντημα;
Τότε ὁ ἀββᾶς ἐσυνέχισεν·
– Εἰς τούς καιρούς ἐκείνους πλέον θά κρυώσῃ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀπό τίς περισσότερες ψυχές καί θά πέσῃ θλῖψις μεγάλη εἰς τόν κόσμον. Τό ἕνα ἔθνος θά ῥίχνεται ἐναντίον τοῦ ἄλλου. Οἱ λαοί θά μετακινοῦνται ἀπό τούς τόπους των. Οἱ ἄρχοντες θά ἀνακατωθοῦν, οἱ ἱερωμένοι θά τό ῥίξουν εἰς τήν ἀναρχίαν, οἱ δέ μοναχοί θά ξεκλίνουν εἰς τήν ἀμέλειαν. Οἱ ἐκκλησιαστικοί ἡγέται θά θεωροῦν ἀνάξιον πρᾶγμα νά φροντίζουν διά τήν σωτηρίαν τόσον τῆς ἰδικῆς των ψυχῆς, ὅσον καί τοῦ ποιμνίου των καί θά περιφρονοῦν παντελῶς ἕνα τοιοῦτον ζήτημα. Ὅλοι θά δείχνουν προθυμίαν καί δραστηριότητα πρό πάντων διά τά τραπέζια καί διά τάς ὀρέξεις των. Θά εἶναι ὀκνηροί εἰς τάς προσευχάς καί πρόχειροι εἰς τάς κατακρίσεις. Τούς βίους καί τάς διδαχάς καί τά παραδείγματα τῶν ἁγίων Πατέρων δέν θά ἐνδιαφέρωνται μήτε νά τά μιμηθοῦν, μήτε κἄν νά τά ἀκούσουν, ἀλλά μᾶλλον θά κατηγοροῦν καί θά λέγουν ὅτι, ἐάν ἐζούσαμεν καί ἐμεῖς εἰς τά χρόνια ἐκεῖνα, ἔτσι θά συμπεριφερώμεθα. Οἱ δέ Ἀρχιερεῖς θά ὑποχωροῦν ἐμπρός εἰς τούς ἰσχυρούς τῆς γῆς. Καί θά λύνουν τίς διάφορες ὑποθέσεις, βγάζοντες ἀπό πολλές μεριές δῶρα καί ἀπολαυές λογιῶν λογιῶν διά λογαριασμόν των. Τόν πτωχόν δέν θά τόν ὑπερασπίζουν εἰς τό δίκαιόν των, θά θλίβουν τάς χήρας γυναῖκας καί θά καταπονοῦν τά ὀρφανά. Ἀλλά καί εἰς αὐτόν τόν λαόν θά εἰσχωρήσῃ ἀσωτεία. Οἱ περισσότεροι δέν θά πιστεύουν εἰς τόν Θεόν, θά μισοῦνται ἀναμεταξύ των καί θά ἀλληλοτρώγωνται ὡσάν τά θηρία, θά κλέπτῃ ὁ ἕνας τόν ἄλλον καί θά μεθύουν καί θά περπατοῦν ὡσάν τυφλοί.
Τέλος ξαναερωτᾶ ὁ μαθητής:
– Τί λοιπόν πρέπει νά κάμῃ κανείς εἰς ἐκείνην τήν περίστασιν;
Καί ὁ Γέρων Παμβώ ἀπεκρίθη:
– Τέκνον μου, εἰς ἐκείνους πλέον τούς καιρούς, ὅποιος ἠμπορέσῃ νά σώσῃ τήν ψυχήν του, καί παρακινᾶ καί τούς ἄλλους διά νά σωθοῦν, αὐτός θά ὀνομασθῇ μέγας εἰς τήν βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν.
ΠΗΓΗ: «ΓΝΩΡΙΣΕ ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ» (Ἁγιογραφικές καί θεοφώτιστες μαρτυρίες Ἁγίων Πατέρων καί συγχρόνων ὑπερασπιστῶν τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως, Παραδόσεως καί πνευματικότητος) σελ. 241. ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΚΥΨΕΛΗΣ, 2007.
Οἱ Εἰκόνες τοῦ κειμένου, ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
