Χριστοῦ περιτμηθέντος, ἐτμήθη Νόμος,
Καί τοῦ Νόμου τμηθέντος, εἰσήχθη χάρις.
Περιτομήν τήν κατά Σάρκα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑορτάζομεν σήμερον, ἀδελφοί, τήν ὁποίαν κατεδέχθη νά λάβῃ φιλανθρώπως κατά τήν προσταγήν τοῦ παλαιοῦ Νόμου(²), ἵνα ἀντί τῆς χειροποιήτου καί σαρκικῆς Περιτομῆς ἀντεισάξῃ εἰς ἡμᾶς τήν ἀχειροποίητον καί πνευματικήν Περιτομήν, ἤτοι τό ἅγιον Βάπτισμα. Ταύτην, τήν τοῦ Κυρίου Περιτομήν, παρελάβομεν ἡμεῖς οἱ Χριστιανοί παρά τῶν Ἁγίων Πατέρων νά πανηγυρίζωμεν κατ’ ἔτος, ὡς καί τήν πανηγυρίζομεν, λογιζόμενοι ταύτην ὡς μίαν τῶν Δεσποτικῶν ἑορτῶν διά τόν ἡμᾶς τιμήσαντα Κύριον διά μέσου αὐτῆς. Διότι, καθώς ὁ Κύριος κατεδέχθη δι’ ἡμᾶς τήν ἔνσαρκον αὐτοῦ Ἁγίαν Γέννησιν καί ἔλαβεν ὅλα τά ἄλλα ἰδιώματα τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ὅσα ἦσαν ὅλως ἀδιάβλητα καί ἀκατηγόρητα, τοιουτοτρόπως δέν ἐπῃσχύνθη ὁ Πανάγαθος νά λάβῃ καί τήν Περιτομήν.
Ἔλαβε δέ ὁ Κύριος τήν Περιτομήν διά δύο αἴτια· πρῶτον μέν, διότι ἠθέλησε νά ἐμφράξῃ τά στόματα τῶν αἱρετικῶν, οἵτινες ἐτόλμησαν νά εἴπωσιν, ὅτι δέν ἔλαβεν ὁ Κύριος σάρκα ἀληθινήν, ἀλλά κατά φαντασίαν (οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὁ θεομάχος Μάνης καί οἱ τούτου ὀπαδοί Μανιχαῖοι), διότι πῶς ἤθελε περιτμηθῆ, ἐάν δέν ἐλάμβανε σάρκα ἀληθινήν; Καί δεύτερον, ἵνα ἐπιστομίσῃ τούς Ἰουδαίους, οἵτινες κατηγόρουν τόν Κύριον, ὅτι δέν φυλάττει τό Σάββατον, καί ὅτι παραβαίνει τόν Νόμον, ψευδῶς συκοφαντοῦντες αὐτόν, διότι ὁ Κύριος ἐφύλαττε τόν Νόμον ἕως καί εἰς αὐτήν τήν Περιτομήν(³).
Διά τοῦτο λοιπόν μεθ’ ἡμέρας ὀκτώ ἀπό τῆς ἐκ Παρθένου Γεννήσεώς του, ηὐδόκησεν ὁ Κύριος νά φερθῇ ὑπό τῆς Μητρός Του καί τοῦ Ἰωσήφ εἰς τόν διωρισμένον ἐκεῖνον τόπον, ὅπου ἦτο συνήθεια νά περιτέμνωνται τά βρέφη, ἔνθα περιετμήθη καί ἔλαβε τό γλυκύτατον ὄνομα Ἰησοῦς, τό ὁποῖον ἐκάλεσεν ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ, ὅτε εὐηγγέλισε τήν Θεοτόκον, πρό τοῦ νά συλληφθῆ ὁ Κύριος ἐν τῇ κοιλίᾳ τῆς Παρθένου, ὡς γράφει ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς.
Μετά δέ τήν Περιτομήν ὁ Κύριος εὑρίσκετο μετά τῶν γονέων του καί ἔζη ἀνθρωπίνως προκόπτων καί αὐξάνων, τόσον κατά τήν ἡλικίαν τοῦ σώματος, ὅσον καί κατά τήν σοφίαν καί χάριν, εἰς σωτηρίαν ἡμῶν· «Καί Ἰησοῦς προέκοπτε σοφίᾳ καί ἡλικίᾳ καί χάριτι παρά Θεῷ καί ἀνθρώποις» (Λουκ. β’, 52).
(¹) Εἰς τήν Περιτομήν τοῦ Κυρίου λόγος εὑρίσκεται εἰς τήν Μονήν τοῦ Διονυσίου, οὗ ἡ ἀρχή· «Σκιάν μέν τῶν μελλόντων ἀγαθῶν». Ὁ αὐτός εὑρίσκεται καί ἐν τῇ τοῦ Βατοπαιδίου. Λόγον ἐπίσης εἰς τήν ἑορτήν ταύτην συνέγραφεν ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅστις εὑρίσκεται εἰς τά Πνευματικά αὐτοῦ Γυμνάσματα καί Γεώργιος ὁ Σουγδουρῆς κατακεχωρημένον εἰς τόν υπ΄ αὐτοῦ ἐκδοθέντα «Νέον Θησαυρόν», ἐξ οὗ παραληφθείς καταχωρίζεται ἐνταῦθα, ἐν σελίσιν 18 – 26, διασκευασμένος κατά τήν φράσιν.
(²) Συμειοῦμεν ἐνταῦθα ὅτι καίτοι Ἐφραίμ ὁ Σύρος παρά τῷ Μελετίῳ Ἀθηνῶν (Τόμ. α’ τῆς Ἐκκλ. Ἱστορίας), λέγει, ὅτι ὁ Κύριος περιετμήθη ὑπό τοῦ Ἰωσήφ, τοῦ νομιζομένου πατρός αὐτοῦ καί ὅτι περιετμήθη ἐν τῷ σπηλαίῳ, ὡς λέγει ὁ Ἐπιφάνιος παρά τῷ αὐτῷ Μελετίῳ, οἱ θεῖοι ὅμως Εὐαγγελισταί περί τούτων οὐδέν ἔγραψαν, ἀλλ’ οὔτε ἦτο χρεία καί ἀνάγκη νά γράψωσι, καθότι ἡ τῶν τοιούτων γνῶσις οὐδέν παρέχει ὄφελος εἰς τήν σωτηρίαν ἡμῶν.
Τινές δέ ἀποροῦσι ἆρά γε τί ἔγινε μετά ταῦτα τό περιτμηθέν ἐκεῖνο μέρος τῆς θεανδρικῆς Σαρκός τοῦ Κυρίου, ἤτοι ἡ ἀκροβυστία. Καί ὁ μέν Ἀναστάσιος ὁ Σιναΐτης καί ἄλλοι Ἀνατολικοί ἐδόξαζον, ὅτι τό μέρος ἐκεῖνο ἐφύλαξεν ἡ Παρθένος μετά τήν Περιτομήν, ὡς ἱερόν κειμήλιον, διαφθορᾶς ἁπάσης ὄν ἀνώτερον, ἕως οὗ ὁ Κύριος ἀναστάς προσέλαβε πάλιν αὐτό· καί ὁ Θεοφύλακτος δέ Βουλγαρίας ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ Εὐαγγελίου λέγει, ὅτι τό τμῆμα ἐκεῖνο προσέλαβεν ὁ Κύριος ἐν τῇ Ἀναστάσει. Δυτικοί δέ τινες ἐδόξαζον ματαίως, ὅτι ἀκροβυστία τοῦ Κυρίου ἐσῴζετο εἰς τό Καβίλλινον, πόλιν τῆς κάτω Βουργουνδίας, ἐν Ἐκκλησίᾳ τινί. Ἀλλά ὁ ταύτης Ἐπίσκοπος, Γάστος ὀνόματι, ἀνοίξας ἐν ἔτει 1707, Ἀπριλίου 19, τό κιβώτιον ἐκεῖνο, ἐν ᾧ ἐνομίζετο ὅτι περιέχεται ἡ Θεία ἀκροβυστία, δέν εὗρεν ἄλλο τι, εἰμή ὀλίγην ἄμμον λεπτήν καί ἕνα μικρόν χάλικα· ὅθεν διεσκέδασε τήν ἐπιπολάζουσαν ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ δεισιδαιμονίαν ἀπό τεσσάρων ἤδη αἰώνων. Ἐκ τούτου λοιπόν ἐξάγομεν, ὅτι εἶναι ψευδές καί ἀπίστευτον καί ἐκεῖνο τό ἕτερον, ὅπερ λέγουσιν οἱ αὐτοί Δυτικοί, ὅτι δηλαδή ἡ τοῦ Κυρίου ἀκροβυστία σῴζεται μέχρι τοῦ νῦν εἰς τήν Ρώμην, ἐν τῷ Ναῷ τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Λατερανοῦ, ὡς σημειοῖ ὁ Καλμέτης ἐν τῷ ὑπομνήματι εἰς τό κατά Λουκᾶν κεφ. β’.
(³) Καί τρίτον αἴτιον διά τό ὁποῖον περιετμήθη ὁ Κύριος προσθέτει ὁ σοφός Εὐθύμιος ὁ Ζυγαδινός, ὅτι δηλαδή, ἄν δέν περιετέμνετο, «οὐκ ἄν ὅλως παρεδέχθη διδάσκων, ἀλλ’ ἀποπεμφθείη ἄν ὡς ἀλλόφυλος· οὐδ’ ἄν ἐπίστευσέ τις ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ προσδοκώμενος Χριστός ἐκ σπέρματος Ἀβραάμ», διότι οἱ ἐξ Ἀβραάμ ἅπαντες σφραγῖδα καί σημεῖον τήν περιτομήν εἶχον, διαστέλουσαν αὐτούς ἀπό τῶν ἄλλων ἐθνῶν (Ἑρμηνεία εἰς τό δ’ κεφάλαιον τοῦ κατά Λουκᾶν). Ἔπαυσε δέ ὁ Κύριος τήν περιτομήν καί λίαν εὐλόγως, κατά τόν αὐτόν Εὐθύμιον, διότι ἡ περιτομή τῶν Ἑβραίων προετύπου καί προεσήμαινε τό Βάπτισμα τῶν Χριστιανῶν· διότι ὥσπερ ἐκείνη τούς ἐξ Ἀβραάμ ἐσφράγιζε καί διέστελλεν ἀπό παντός ἔθνους, οὕτω καί τοῦτο (τό Βάπτισμα δηλ.) τούς Χριστιανούς· καί καθάπερ ἐκείνη περιττόν ἀποτέμνει τοῦ σώματος μέρος, οὕτω καί τό Βάπτισμα τήν ἁμαρτίαν ἀποτέμνει περιττήν ὑπάρχουσαν. Ἔπρεπε δέ νά παυθῇ ὁ τύπος, ἐλθόντος τοῦ πρωτοτύπου καί νά σιγήσῃ τό μηνῦον, ἐπιστάντος τοῦ μηνυομένου· διότι ἐξεπλήρωσε τήν ἀποστολήν του καί εἶναι περιττόν τοῦ λοιποῦ (αὐτόθι).
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Α’ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ (ΣΕΛ. 15) ΑΘΗΝΑΙ 1970.
