Πρέπει λοιπόν νά ἐνθυμηθῇς, ὦ ἀναγνῶστα, ὅτι ὁ τόν ἀόρατον πρῶτον κόσμον, καί τόν ὁρατόν δεύτερον δημιουργήσας Θεός· «διά νά δείξῃ σοφίας μείζονος γνώρισμα, καί τῆς περί τάς φύσεις πολυτελείας, ὡς εἶπεν ἡ θεολόγος τοῦ Γρηγορίου φωνή» (Λόγ. εἰς τά Γενέθλια, καί εἰς τό Πάσχα)· ὕστερον πάντων δημιουργεῖ καί τόν ἄνθρωπον ἐκ ψυχῆς ἀοράτου, καί σώματος ὁρατοῦ. Ὅθεν καθίστησι τοῦτον, ὡσεί κόσμον, οὐχί μικρόν ἐντός τοῦ μεγάλου, καθώς εἶπεν ὁ φυσικός Δημόκριτος, καί καθώς γνωματεύουσιν ἄλλοι φιλόσοφοι· μικρόκοσμον μόνον ἀποκαλοῦντες τόν ἄνθρωπον, μικροπρεπῶς πάνυ, καί μέχρι τοῦ ὁρωμένου τούτου κόσμου περιορίζοντες τήν ἀξίαν, καί τελειότητα τοῦ ἀνθρώπου· ἀλλά καθίστησι τόν ἄνθρωπον ὁ Θεός, ὡς κόσμον τινά μέγαν ἐντός τοῦ μικροῦ. Μέγαν μέν κόσμον, διά τό πλῆθος τῶν δυνάμεων ἅς περιέχει· καί μάλιστα τῆς λογικῆς, καί νοερᾶς, καί θελητικῆς, τάς ὁποίας ὁ αἰσθητός καί μέγας οὗτος κόσμος οὐκ ἔχει· ἐντός δέ τοῦ μικροῦ κόσμου, διά τήν αἴσθησιν μόνον ἥν αὐτός περιέχει. Οὕτω γάρ φησιν ὁ αὐτός θεολόγος· «Οἷόν τινα κόσμον δεύτερον (τόν ἄνθρωπον) ἐν τῷ μικρῷ μέγαν, ἐπί τῆς γῆς ἵστησι» (¹)· κόσμον, ἀμφοτέρους ἐπικοσμοῦντα τούς κόσμους, τόν ὁρατόν, καί ἀόρατον, κατά τόν Θεσσαλονίκης θεῖον Γρηγόριον (Λόγ. α’, εἰς τά Εἰσόδια), κόσμον, ὅστις συνδέει τά δύο ἄκρα τοῦ ἄνω καί κάτω κόσμου, καί κάμνει νά φαίνηται εἷς ὁ τούτων δημιουργός, κατά τόν Νεμέσιον.
(¹) Ἀλλά καί ἐάν ὁ ἄνθρωπος συγκριθῇ πρός τόν νοητόν κόσμον τῶν ἀγγέλων, πάλιν μέγας κόσμος ἐστί τε καί λέγεται, καί ἐκεῖνος μικρός· καθ’ ὅτι αὐτός μέν περιέχει ἐν ἑαυτῷ καί τά τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου, ὁ δέ νοητός κόσμος, οὐ περιέχει καί τά τοῦ αἰσθητοῦ.
ΠΗΓΗ: Ἀπό τό πρῶτο κεφάλαιο τοῦ βιβλίου: «ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ» πού περιέχεται στό βιβλίο: «ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑ», τοῦ Γέροντος Χρύσανθου Σκουρτανιώτου Μοναχοῦ, τοῦ αὐταδέλφου αὐτοῦ Γερασίμου Ἱερομονάχου καί τῆς Συνοδείας αὐτοῦ. ΚΕΡΑΣΙΑ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1974 (Σ. 378 – 379).
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
