Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου
Ὅτι δέ καί ὁ θεῖος Ἰωάννης ἐγεύθη τό ποτήριον τοῦ θανάτου, μανθάνομεν τοῦτο ἀπό πολλάς μαρτυρίας. Καί ὁ μέν Πολυκράτης, ὁ τῆς Ἐφέσου Ἐπίσκοπος, γράφων πρός τόν Βίκτωρα Ρώμης, οὕτω λέγει αὐτολεξεί· «Καί γάρ κατά τήν Ἀσίαν (τήν Μικράν δηλαδή) μεγάλον στοιχεῖον ἐκοιμήθη, τό ὁποῖον καί θά ἀναστηθῇ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν, Ἰωάννης, λέγω, ὁ ἐπιστήθιος μαθητής τοῦ Χριστοῦ· ὁ ὁποῖος ἐφόρει εἰς τό μέτωπον ὡς ἀρχιερεύς καί τό πέταλον τοῦ παλαιοῦ νομικοῦ ἀρχιερέως (ἐπάνω εἰς τό ὁποῖον ἦτο γεγραμμένον τό τετραγράμματον ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τό καλούμενον Ἰεχωβά, ὅπερ δηλοῖ, Κύριος, κατά τούς Ἑβδομήκοντα), καί ὁ ὁποῖος Ἰωάννης ἔγινε διδάσκαλος εἰς τήν Ἔφεσον».
Ὁ δέ Ἱππόλυτος, ὁ ἱερός Πάπας Ρώμης, διηγούμενος διά τό κήρυγμα καί διά τήν τελείωσιν τῶν Ἀποστόλων, λέγει καί περί τοῦ θείου τούτου Ἀποστόλου· ««Ἰωάννης ὁ ἀδελφός τοῦ Ιακώβου (τοῦ Μεγάλου δηλαδή, τοῦ ὄντος ἐκ τῶν δώδεκα Ἀποστόλων), κηρύττων εἰς τήν Μικράν Ἀσίαν τόν λόγον τοῦ Εὐαγγελίου, ἐξωρίσθη κατά τήν νῆσον Πάτμον. Καί ἀπό ἐκεῖ πάλιν ἀνακαλεῖται ὑπό Νερούα τοῦ αὐτοκράτορος, τοῦ βασιλεύσαντος ἐν ἔτει Ϟς’ (96). Καί ἔρχεται εἰς τήν Ἔφεσον, καί ἐκεῖ τελευτᾷ. Τούτου τό λείψανον ζητηθέν ἀπό τούς κατοίκους τῆς Ἐφέσου, δέν εὑρέθη».
Ἀλλά καί ὁ τοῦ Μεγάλου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου ἀδελφός, ὁ Καισάριος, ἐρωτηθείς περί τούτου ἐπί τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἀπορρήτου, ταῦτα ἀπεκρίθη. «Ὁ Μέγας οὗτος Ἰωάννης εἰς τό τέλος τοῦ Εὐαγγελίου του γράφει ταῦτα· «Καί τοῦτο εἰπών ὁ Ἰησοῦς, λέγει αὐτῷ (τῷ Πέτρω δηλαδή), ἀκολούθει μοι. Ἐπιστραφείς δέ ὁ Πέτρος βλέπει τόν μαθητήν, ὅν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς, ἀκολουθοῦντα… καί λέγει αὐτῷ· Κύριε, οὗτος δέ τί; λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρός σέ; σύ ἀκολούθει μοι. Ἐξῆλθεν οὖν ὁ λόγος οὗτος εἰς τούς ἀδελφούς, ὅτι ὁ μαθητής ἐκεῖνος οὐκ ἀποθνῄσκει». (Ἰωάννου κα’ 19 – 23).
Ἐκ τούτου, ὅθεν, τοῦ ρητοῦ πρόφασιν λαβόντες τινές, εἶπον, ὅτι τό «ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι» ἐρρήθη ἀπό τόν Κύριον περί τῆς Δευτέρας του Παρουσίας. Ὅθεν καί νομίζουν, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἀκόμη δέν ἐδοκίμασε θάνατον, ἀλλά μετετέθη ζῶν ὡς ὁ Ἐνώχ καί ὁ Ἠλίας. Πλήν δέν εἶναι αὕτη ἡ ἀλήθεια· διότι δέν εἶπεν ὁ Χριστός τό «ἐάν αὐτόν θέλω μένειν» αἰνιγματωδῶς, τάχα ὅτι μέλλει νά ζῇ ὁ Ἰωάννης, ἀλλ’ εἶπεν αὐτό ἁπλῶς καί αἰσθητῶς καί ἁρμοδίως εἰς τήν τότε ἐργασίαν τῶν μαθητῶν.
Ὅτε δηλαδή εὑρών αὐτούς ὁ Κύριος ἁλιεύοντας ἐπί τῆς Τιβεριάδος συνέφαγε καί διελέχθη μέ ὅλους τούς ἐκεῖ εὑρεθέντας Ἀποστόλους, τότε ὁ Πέτρος θέλων νά ἔχῃ συνακόλουθον καί τόν Ἰωάννην, διά τήν ἀγάπην ἥν εἶχεν εἰς αὐτόν, διά τοῦτο λέγει πρός τόν διδάσκαλον Χριστόν. «Οὗτος δέ τί;» ἐφανέρωσε δέ ὁ Κύριος τήν αἰτίαν, διά τήν ὁποίαν δέν ἤθελε νά συνακολουθήθῃ καί ὁ Ἰωάννης, ἀπολογησάμενος καί εἰπών· «Ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρός σέ;» τοὐτέστιν, ἐάν θέλω νά μένῃ ἐπί τοῦ ἁλιεύματος ὁ Ἰωάννης, καί ν’ ἁλιεύῃ ἕως οὗ ἐγώ ἐπανέλθω ὧδε, τί πρός σέ(¹); Ἐπειδή λοιπόν ὁ Χριστός εἰς οὐδέν ἄλλο μέρος ἐφανέρωσεν, ὅτι δέν θά ἀποθάνῃ ὁ Ἰωάννης, διά τοῦτο φανερόν εἶναι, ὅτι καί αὐτός ὁμοίως μέ τούς ἄλλους Ἀποστόλους ἀπέθανε· μαρτυρεῖ δέ τόν θάνατόν του καί ὁ τάφος του, ἀπό τόν ὁποῖον ἐξέρχεται καί κόνις λεπτή εἰς ἰατρείαν πολλῶν ἀσθενειῶν. Καί ὁ μέν Καισάριος ταῦτα ἀπεκρίθη εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὐλαβῶς τόν ἠρώτησαν.
Ὁ δέ τήν γλῶτταν χρυσοῦς Ἰωάννης εἰς πολλά μέρη τῶν γλυκυτάτων λόγων του ἀποδεικνύει, ὅτι ἀπέθανεν ὁ Ἰωάννης. Πρῶτον μέν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ περί τούτου διερμηνεύων καί λέγων, ὅτι τό μέν νά μένῃ ὁ Ἰωάννης δέν εἶπεν ὁ Κύριος διά νά μή ἀποθάνῃ· ἀλλά διά νά μή εἶναι ἡνωμένος ὁ Ἰωάννης μέ τόν Πέτρον, εἰς τόν καιρόν τοῦ κηρύγματος, ἀλλά νά μένῃ χωριστά κηρύττων εἰς τούς τόπους τούς πέριξ τῆς Γαλιλαίας. Ἐπειδή δηλαδή ὁ Χριστός ἔβλεπε τόν Πέτρον, ὅτι ἐφρόντιζε πολύ περί τοῦ Ἰωάννου, καί δέν ἤθελε νά χωρισθῇ ἀπό αὐτόν, καί διά τοῦτο ἔκαμε καί τήν ὑπέρ αὐτοῦ ἐρώτησιν, εἰπών· «Οὗτος δέ τί;» τοὐτέστι, διατί δέν θά πορευθῆ καί αὐτός εἰς τήν αὐτήν ὁδόν τοῦ κηρύγματος, καθώς καί ἐγώ; διατί δέν θά γίνῃ καί αὐτός συγκοινωνός μέ ἡμᾶς τῆς ἐπιστασίας τῶν προβάτων; διατί δέν θά προχειρισθῇ καί αὐτός οἰκονόμος τῶν λογικῶν ψυχῶν; ταῦτα, λέγω, εἰπόντος τοῦ Πέτρου, εἶπεν ὁ Κύριος· «ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρός σέ;» εἶπε δέ ταῦτα, ἀφ’ ἑνός μέν, ἵνα χωρίσῃ αὐτούς ἀπό τήν πρός ἀλλήλους ἄκαιρον ταύτην προσπάθειαν καί ἕνωσιν, ἐξ ἄλλου δέ ἵνα δείξῃ, ὅτι ὅσον καί ἄν ἀγαπήσῃ ὁ Πέτρος τόν Ἰωάννην, ἀλλ’ ὅμως δέν φθάνει ποτέ τήν ἀγάπην ἐκείνην, τήν ὁποίαν ἔχει ὁ Κύριος πρός αὐτόν. Καί τρίτον διδάσκει τόν Πέτρον μέ τά λόγια ταῦτα ὁ Κύριος, ὅτι δέν πρέπει νά πολυπραγμονῇ προπηδῶν εἰς τάς ἐρωτήσεις.
Καί κατ’ ἄλλον δέ λόγον. Δέν ἔπρεπεν εἰς τούς Ἀποστόλους ὅπου ἐδέχθησαν τήν ἐπιστασίαν τῆς Οἰκουμένης, νά εἶναι πάντοτε σωματικῶς ἡνωμένοι· ἀλλά ὁ μέν εἷς Ἀπόστολος νά ὑπάγῃ εἰς ἕνα τόπον διά νά κηρύξῃ, ὁ δέ ἄλλος εἰς ἄλλον. Διά τοῦτο λέγει πρός τόν Πέτρον· «Ἐάν αὐτόν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρός σέ; σύ ἀκολούθει μοι». Ὡς νά ἔλεγε σχεδόν τοῦτο. Ἔργον σοί ἐνεπιστεύθη, ὦ Πέτρε. Τοῦτο λοιπόν ἐργάζου καί τελείωνε. Καί ἀκολούθει εἰς ἐμέ, ὅστις σέ στέλλω εἰς τό κήρυγμα, καί σοί ἐγχειρίζω ὅλην τήν Οἰκουμένην. Τοῦτον δέ τόν Ἰωάννην, ἐάν θέλω νά μένῃ ὧδε πέριξ εἰς τούς τόπους τῆς Γαλιλαίας, καί νά μή τόν στείλω μετά σοῦ, τί πρός σέ; ἢτοι τί φροντίζεις σύ περί τούτου; Τό δέ ἕως ἔρχομαι, τοῦτο δηλοῖ, ἀντί τοῦ ἕως θελήσω νά ἀποστείλω αὐτόν εἰς τό κήρυγμα. Διότι, σέ μέν, ὦ Πέτρε, τώρα σέ ἐκπέμπω εἰς αὐτό, καί εἰς τήν προστασίαν τῆς Οἰκουμένης· διό καί ἀκολούθει μοι, ἢτοι πείθου εἰς τούς λόγους μου. Ὁ δέ Ἰωάννης ἄς μένῃ ὧδε ἕως οὗ πάλιν ἔλθω καί ἐκπέμψω καί αὐτόν, καθώς καί σέ. Οὕτω μέν ἑρμηνεύων ὁ θεῖος Χρυσόστομος εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου τό ἀνωτέρω ρητόν, δεικνύει φανερώτατα, ὅτι ὁ Θεολόγος Ἰωάννης ἀπέθανεν.
Ἐν δέ τῇ ὑποθέσει τῆς πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῆς τοῦ Μεγάλου Παύλου αὐτολεξεί τοῦτο φανερώνει λέγων· «Καί ὁ μακάριος δέ Ἰωάννης ὁ Εὐαγγελιστής πολύ ἐκεῖ (ἐν τῇ Ἐφέσῳ δηλαδή) διέτριψε. Καί γάρ ἐκεῖ ἐτελεύτησεν». Ἀλλά καί εἰς τούς κβ’ καί κς’ λόγους αὐτοῦ ἑρμηνεύων τήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολήν καί εἰς τόν ος’ λόγον τῆς ἑρμηνείας τοῦ κατά Ματθαῖον Εὐαγγελίου, περί τούτου διαλαμβάνων, φανερώνει ὅτι ὁ Ἰωάννης ἀπέθανεν. Ἐπειδή λοιπόν φανερώτατα λέγει ὁ θεῖος Χρυσόστομος, καί οἱ ἀνωτέρω ρηθέντες ἀξιόπιστοι καί ἅγιοι ἄνδρες, ὅτι ὁ Ἰωάννης ἀπέθανε, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὅστις δέν θά συμφωνήσῃ μέ αὐτούς; ἢ ποῖος θά νομίσῃ περί τούτου κατ’ ἄλλον τρόπον;
(¹) Ὁ δέ Θεοφύλακτος Βουλγαρίας τό «ἕως ἔρχομαι» ἠννόησεν, ἀντί «ἕως οὗ ἔλθω εἰς τόν καιρόν τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων». Διότι ἔλευσις λέγεται πολλάκις ἡ ἐκδίκησις καί τιμωρία. Ἄλλοι δέ λέγουσιν ὅτι, ἕως τότε θέλω νά μένῃ ὁ Ἰωάννης εἰς Ἱεροσόλυμα, ἕως οὗ νά ἔλθω! ἢτοι ἕως οὗ νά ἔλθω ἐν τῇ Κοιμήσει τῆς Μητρός μου διά νά παραλάβω τήν ἁγίαν αὐτῆς ψυχήν. Διότι μέχρι τότε ἔμεινεν ὁ Ἰωάννης εἰς Ἱεροσόλυμα, προνοῶν καί κηδόμενος τῆς Θεοτόκου, παραλαβών αὐτήν εἰς τά ἴδια. Ἀφ’ οὗ δέ ἐκοιμήθη ἐκείνη, τότε αὐτός ἐξῆλθεν ἀπό τά Ἱεροσόλυμα, καί ἐπῆγεν εἰς Ἔφεσον, κηρύττων τό Εὐαγγέλιον, ὡς εἴρηται ἀνωτέρω ἐν τῷ παρόντι Συναξαρίῳ. Ὁ δέ Νικηφόρος Βλεμμίδης, εἰς τό πρός τόν Θεολόγον τοῦτον ἐγκώμιον, περί τοῦ ὁποίου προείπομεν, λέγει, ὅτι αὐτός ὄχι μόνον μετέστη, ἀλλά καί ἀνέστη, κοιμηθείς μέν καί ἀποθανών, εἶτα ὡς έν ριπῇ ἀλλαγείς, καί τήν φθοράν ἀποτινάξας καί ἀφθαρτισθείς. Θά ἔλθῃ δέ πάλιν, λέγει, ἐν ἀφθάρτῳ σώματι ἵνα ἐλέγξῃ τόν Ἀντίχριστον. Τοῦτο μαρτυρεῖ καί Ἰωάννης ὁ Εὐγενικός, ὁ ἀδελφός τοῦ Ἁγίου Μάρκου τοῦ Ἐφέσου καί Εὐγενικοῦ, λέγων εἰς τούς οἴκους τούς ὁποίους ἐφιλοπόνησεν εἰς τόν Θεολόγον ταῦτα.
Χαῖρε ὅτι μεταστάσεως συμμετέσχες ὡς Υἱός.
Χαῖρε ὅτι ἀναστάσεως, οἷα Λόγου ἀδελφός.
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Θ’ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΘΗΝΑΙ 1963. (Σελ. 554)
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
