Παραδείγματος χάριν ἐπιβάλλουσιν οἱ ὀφθαλμοί εἰς τόν οὐρανόν· πίπτει ἐν ταὐτῷ ἡ εἰκών τοῦ οὐρανοῦ ἐπί τοῦ ἀμφιβληστροειδοῦς καλουμένου χιτῶνος τῶν ὀφθαλμῶν· καί εὐθύς ὅτε προσβάλλει ἡ εἰκών αὐτή, λαμβάνουσι τήν εἴδησιν ἐν ῥιπῇ οἱ ταχυδρόμοι τῶν πνευμάτων, καί τρέχουσι μετ’ ἀπιστεύτου ταχύτητος διά τῶν ἀγωγῶν τῶν νεύρων εἰς τόν ἐγκέφαλον, ὅστις εἶνε ἡ ῥίζα ὅλων τῶν νεύρων· καί εὐθύς ὅτε ἐγγίσουσιν ἐκεῖ, ἐν τῷ ἅμα ὁ νοῦς διεγείρεται καί βλέπει τόν οὐρανόν. Μετά τήν αἴσθησιν ταύτην, στοχάζεται διά τῆς λογικῆς του δυνάμεως, τήν τάξιν, τό μέγεθος, τό κάλλος, τό φῶς, καί τά ἐπίλοιπα ἰδιώματα τοῦ οὐρανοῦ καί ἐντός ὅλων τούτων, θεωρεῖ τήν σοφίαν, τήν τέχνην, τήν δύναμιν, καί τήν ὡραιότητα ἐκείνου, ὅστις τόν ἐδημιούργησεν· ὅθεν κάμνει τόν συλλογισμόν τοῦτον, καί λέγει οὕτως· ἐάν ὁ οὐρανός ὅστις εἶνε ποίημα, εἶνε τόσον ὡραῖος, τόσον φωτεινός, πόσον ἆρά γε ὡραιότερος, καί φωτεινότερος εἶνε ὁ τοῦ οὐρανοῦ ποιητής; «Πυρσῶς γάρ καί οὐσιωδῶς προένεστι τά τῶν αἰτιατῶν τοῖς αἰτίοις, κατά τόν θεῖον Διονύσιον». (Κεφ. β’, περί θείων ὀνομάτων). Καί τοιουτοτρόπως ἀναβαίνει, ὅσον τό δυνατόν εἰς αὐτόν, εἰς τήν γνῶσιν τοῦ δημιουργοῦ, καί σύν τῇ γνώσει ταύτῃ, ἐξάπτει καί τήν καρδίαν, καί τήν θέλησίν του εἰς τήν ἀγάπην αὐτοῦ τοῦ δημιουργοῦ(¹).
(¹) Τοιούτους συλλογισμούς παρακινεῖ ἡμᾶς νά κάμνωμεν ὁ μέγας Βασίλειος, καί διά τῶν συλλογισμῶν τούτων, νά ἀναβαίνωμεν ἀπό τῶν ὁρατῶν στά ἀόρατα, καί ἀπό τῶν προσκαίρων εἰς τά αἰώνια· λέγοντες· «Εἰ τά πρόσκαιρα τοιαῦτα, ποταπά τά αἰώνια καί εἰ τά ὁρώμενα οὕτω καλά, ποταπά τά ἀόρατα; εἰ οὐρανοῦ μέγεθος μέτρον ἀνθρωπίνης διανοίας ἐκβαίνει, τῶν ἀϊδίων τήν φύσιν, τίς ἄρα νοῦς ἐξιχνιάσαι δυνήσεται; εἰ ὁ τῇ φθορᾷ ὑποκείμενος ἥλιος, οὕτω καλός, οὕτω μέγας, ὀξύς μέν κινηθῆναι, εὐτέκτους δέ τάς περιόδους ἀποδιδούς, εἰ ἀκόρεστος τούτου ἡ θέα, ποταπός τῷ κάλλει ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος; εἰ τυφλῷ ζημία τοῦτον μή βλέπειν, ποταπή ζημία τῷ ἁμαρτωλῷ τοῦ ἀληθινοῦ φωτός στερηθῆναι; (Ὁμιλ. ς’, εἰς τήν Ἑξαήμερον). Διά τοῦτο λέγει καί ὁ σοφός Ἱεροσολύμων Θεόδωρος· «Καθαρτικώτατον τό τάς φύσεις τῶν ὄντων περιεργάζεσθαι, τῆς ἐμπαθοῦς πρός αὐτά διαθέσεως, καί τῆς περί ταῦτα ἀπάτης ἀπαλλακτικόν· καί πρός τήν πάντων ἀρχήν ἀναγωγικώτατον· ἀπό τῶν καλῶν, καί θαυμαστῶν, καί μεγάλων, τό κάλλιστον, καί θαυμαστότατον, καί μέγιστον μᾶλλον δέ τό ὑπέρ τό κάλλος, καί τήν θαυμασιότητα, καί τό μέγεθος, διδούν ἐνοπτρίζεσθαι.». (Φιλοκαλ. Σελ. 283). Ἀλλά καί ὁ Σολομών κατηγορῶν τούς εἰδωλολάτρας λέγει· «Εἰ μέν τῇ καλλονῇ (τῶν κτισμάτων) τερπόμενοι, θεούς ὑπελάμβανον, γνώτωσαν πόσῳ τούτων ὁ δεσπότης ἐστί βελτίων· ὁ γάρ τοῦ κάλλους γενεσιάρχης ἔκτισεν αὐτά. Εἰ δέ δύναμιν, καί ἐνέργειαν ἐκπλαγέντες, νοησάτωσαν ἀπ’ αὐτῶν, πόσῳ ὁ κατασκευάσας αὐτά δυνατώτερός ἐστιν». (Σοφ. ιγ’, 3).
ΠΗΓΗ: Ἀπό τό πρῶτο κεφάλαιο τοῦ βιβλίου: «ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ» πού περιέχεται στό βιβλίο: «ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑ», τοῦ Γέροντος Χρύσανθου Σκουρτανιώτου Μοναχοῦ, τοῦ αὐταδέλφου αὐτοῦ Γερασίμου Ἱερομονάχου καί τῆς Συνοδείας αὐτοῦ. ΚΕΡΑΣΙΑ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1974 (Σ. 382 – 383).
Ἡ Εκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
