†Ἁγιορείτου Μοναχοῦ ΘΕΟΚΛΗΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΟΥ
Τό «Σ υ ν ο δ ι κ ό ν τ ῆ ς Ὀ ρ θ ο δ ο ξ ί α ς» εἶναι ἕν ἐπισημότατον κείμενον τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι «Συνοδικόν». Ἀλλ’ ἀπό τότε πού ἐξεδόθη μέχρι σήμερον, ἔχουν παρέλθει ἕνδεκα συναπτοί αἰῶνες. Καί αὐτό προβάλλεται ὑπό τῶν νεωτεριζόντων, ὡς τό τρωτόν του σημεῖον. Διότι, οἱ ἐλευθερίως ἑρμηνεύοντες τήν διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας ἐπικαλοῦνται τί; Τόν χρόνον. Λέγουν, ὅτι ἐκεῖνα ἦσαν καλά διά τήν ἐποχή των. Σήμερον ὅμως τά πάντα ἤλλαξαν. «Γέγονε τά πάντα καινά».
Ἀλλά ποῖα εἶναι «ἐκεῖνα»; Ἡ δογματική διδασκαλία, ἡ Ἠθική, ἡ λειτουργική πρᾶξις, ἡ θέοθεν μαρτυρηθεῖσα «ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις» πνευματική πεῖρα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἀλλάσσουν αὐτά; Πῶς δυνάμεθα νά παραθεωρήσωμεν ἀνενόχως δόγματα, Ὅρους, Ἱ. Κανόνας;
Τό «Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας» ἔχει πολύ εὐρυτέραν σημασίαν, ἀπό μίαν ἁπλῆν ἐπισφράγισιν τῆς νίκης κατά τῶν εἰκονομάχων. Ναί μέν, ἡ ἀναστήλωσις τῶν Ἱ. Εἰκόνων ἀποτελεῖ σπουδαιότατον θεολογικόν γεγονός, τοῦ ὁποίου τήν σημασιάν ἀναλύουν τά πρακτικά τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Ἀλλ’ ἡ ἀναδρομή τοῦ «Συνοδικοῦ» εἰς τάς ἀρχάς τοῦ 4ου αἰῶνος καί ἡ κατ’ ὄνομα μνεία, τόσον τῶν προασπιστῶν τῶν Ὀρθοδόξων δογμάτων, ὅσον καί τῶν αἱρεσιαρχῶν, ἐκ τοῦ ἄλλου δέ, ἡ προέκτασίς του μέχρι τοῦ 14ου αἰῶνος, εἰς τάς Ἡσυχαστικάς Ἔριδας, προσδίδουν εἰς τοῦτο τόν χαρακτῆρα αἰωνίου κύρους κώδικος τῆς Ἐκκλησίας.
Τό «ἀνάθεμα τρίς» κατά τῶν αἱρετικῶν καί τό «αἰωνία ἡ μνήμη» διά τούς ἀγωνισθέντας ὑπέρ τῆς Ὀρθοδοξίας, μέσα εἰς τάς διαστάσεις δέκα ὁλοκλήρων αἰώνων, ἀποτελοῦν τήν ἀνακεφαλαίωσιν τῆς διδασκαλίας τῆς Ἐκκλησίας, ἀνανεώνουν τήν στερράν στάσιν της καί ἐξαίρουν τό νόημα τῆς Παραδόσεως.
Αὐτή ἡ Πρᾶξις τῆς Ζ’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου καί τῶν Τοπικῶν τῆς Κωνσταντινουπόλεως τοῦ 14ου αἰῶνος, ὑπογραμμίζει τό αἰώνιον καί ἀναλλοίωτον τῶν θείων ἀληθειῶν. Καί ὅτι ὁ χρόνος, διά τήν Ἐκκλησίαν, ἀποτελεῖ, ἁπλῶς, τήν διάρκειαν ἐντός τῆς ὁποίας στρατεύεται, ὡς ζῶσα πάντοτε ἐν τῇ αἰσθήσει τῆς αἰωνιότητος καί ὑπερβαίνουσα τάς ἐκ τοῦ χρόνου μεταβολάς τῶν ἐγκοσμίων πραγμάτων.
Ἐάν σήμερον συνήρχετο μία Οἰκουμενική Σύνοδος, δύναταί τις νά φαντασθῇ, ὅτι θά ἀπεφαίνετο διαφόρως ἀπ’ ὅ,τι ἡ Ἑβδόμη; Ἐάν ναί, διατί ἀπό τήν Πρώτην Οἰκουμενικήν μέχρι τήν Ἑβδόμην καί μέχρι τάς Τοπικάς, αἱ ὁποῖαι φθάνουν ἕως τόν 19ον αἰώνα, δέν ἐσημειώθησαν παρεκκλίσεις;
Καί ἑτέρα ἀπορία, εἰς ἀπάντησιν τῶν νεωτερικῶν. Ἐάν οἱ καιροί πρέπει νά προσδιορίζουν τό πνεῦμα τῆς Ἐκκλησίας, διατί οἱ τελευταῖοι πρός ἡμᾶς Πατέρες ἐνέμειναν εἰς τήν διδασκαλίαν τῶν Πατέρων τῶν πρώτων αἰώνων; Καί ὄχι μόνον ἐνέμειναν, ἀλλά καί ἤντλησαν. Ὄχι κατά τρόπον δουλικόν, μιμητικόν, ἀλλά κατά ἐσωτερικήν κοινωνίαν, ἐκ ταυτότητος βίου, ἀπό «νοῦν Χριστοῦ».
Καί αὐτοί δέν εἶναι ὀλίγοι καί ἄσημοι. Πλήθη Ὁσίων καί Ὁμολογητῶν, πού ἀνέπνεαν Χριστόν, πλήθη ἁγίων διδασκάλων, ἀπό τόν ἅγιον Γρηγόριον τόν Παλαμᾶ μέχρι Ἰωσήφ τοῦ Βρυεννίου καί τοῦ Ἁγίου Μάρκου Ἐφέσου, τοῦ Πατριάρχου Γενναδίου, Εὐγενίου Βουλγάρεως, ἁγίου Μακαρίου Κορίνθου, Ἀθανασίου τοῦ Παρίου, ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου καί μέχρις ἐσχάτων, ἕως τοῦ ἁγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως.
Τί σημαίνει, λοιπόν, ἡ ἐμμονή εἰς τήν διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ἑνότης μεταξύ τῶν ἁγίων Πατέρων, ἡ ἀκαταμάχητος αὐτή Cnsensus Patrum; Τί ἄλλο ἀπό τό ὅτι αὐτό τό Ἅγιον Πνεῦμα κατευθύνει τήν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν μέχρι τῶν ἡμερῶν μας;
Βεβαίως, ἡ Ἐκκλησία δύναται νά ἀλλάσσῃ τρόπους δράσεως, μεθόδους, νά χρησιμοποιῇ κάποιαν συγκατάβασιν. Νά προσαρμόζεται χωρίς νά ἀνατρέπῃ. Νά οἰκονομῇ χωρίς νά καταργῇ. Ἡ λέξις Οἰκονομία, ἀποτελεῖ Ἐκκλησιαστικόν ὅρον, σημαίνοντα τήν, λόγῳ ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης, πρός καιρόν ἀναστολήν τῆς Ἀκριβείας. Ἀλλ’ αὐτή ἡ Οἰκονομία, εἶναι γνωστή ἀπό τούς Ἀποστολικούς χρόνους, ὅτε ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «ἐγένετο τά πάντα τοῖς πᾶσι» εἰς θέματα ἐντελῶς τυπικά. Ἀπόδειξις τούτου, ὅτι ὁ ἴδιος ἐκστομίζει βαρύτατον ἀνάθεμα εἰς πάντα, ὅστις θά «εὐηγγελίζετο παρ’ ὅ εὐηγγελίσθη» αὐτός, ἔστω καί ἄν συνέβαινε τό ἀδύνατον, ὥστε ὁ εὐαγγελιζόμενος νά εἶναι «ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ».
* * *
Τό μᾶλλον ἐπικρατοῦν σήμερον ρεῦμα μεταξύ τῶν Χριστιανῶν ὅλου τοῦ κόσμου, εἶναι ὁ οἰκουμενισμός. Τί σημαίνει ὁ νεολογισμός αὐτός; Ἑκάστη «ἐκκλησία» τόν ἀντιλαμβάνεται κατά τόν ἰδικόν της τρόπον.
Ὁ Παπισμός, αἴφνης, τόν βλέπει ὡς εὐκαιρία ἀπορροφήσεως τῶν πάντων ὑπό τοῦ πάπα. Ὁ Προτεσταντισμός, ὡς πολυώνυμος καί λάλος, ὡς ἀντικείμενον ἀτερμόνων συζητήσεων, πρός «εὕρεσιν» ὀρθολογικῶς τῆς ἀληθείας. Ἡ Ὀρθοδοξία, αὐτάρκης ἐν τῇ ἀληθείᾳ της, πέραν τῆς ὑποχρεώσεώς της νά «δίδῃ λόγον παντί τῷ αἰτοῦντι», οὐδέν ζητεῖ καί κινεῖ μετά θλίψεως καί οἴκτου τήν κεφαλήν, διά πάντας τούς «ματαιωθέντας ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν» θρηνοῦσα τά παρασυρόμενα ἀπό τό ρεῦμα τέκνα της.
Ἄλλο ἡ Ὀρθοδοξία καί ἄλλο οἱ ὀρθόδοξοι. Ἐκείνη οὐδέποτε πλανᾶται. Αὐτοί ὑπόκεινται εἰς πλάνας μέχρι καί ἀρνήσεως. Καί δυστυχῶς, οἱ πολλοί νεοέλληνες καί μάλιστα θεολόγοι καί ἡγέται τῆς Ὀρθοδοξίας θέλουν τόν Οἰκουμενισμόν, ἐν ἀρχῇ μέν ὡς «διάλογον» καί ἀνάπτυξιν ἀδελφικῶν σχέσεων καί ἀργότερον, διδομένων ὡρισμένων ἐξηγήσεων ἐπί τῶν διαφορῶν, ὡς ἑνότητα καί ἕνωσιν.
Διά τάς Σλαυϊκάς Ἐκκλησίας δέν δυνάμεθα νά ἐκφέρωμεν γνώμην, διότι δέν γνωρίζομεν πότε ἐνεργοῦν ἐκ σεβασμοῦ πρός τήν ὀρθόδοξον Παράδοσιν καί πότε ἐκ πολιτικῶν, ὡς τοῖς ἐπιβάλλεται, ἐλατηρίων.
Λοιπόν οἱ νεοέλληνες, ἰδίως θεολόγοι, ζητοῦν τόν Οἰκουμενισμόν, διότι δέν πιστεύουν εἰς τήν Ὀρθοδοξίαν, ἐπειδή δέν βιοῦν τήν Ὀρθοδοξίαν. Καί παραδέχονται, ἐκ τῆς φυσιωσάσης αὐτούς γνώσεως, ὅτι αἱ διαφοραί, μεταξύ Ὀρθοδοξίας καί Λατίνων, ὀφείλονται μᾶλλον εἰς τόν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι παρά εἰς οὐσιαστικούς λόγους. Αὐτῆς τῆς θεωρίας ὁ ἐπισημότερος θεωρητικός εἶναι ὁ Πατριάρχης κ. Ἀθηναγόρας.
Ἐάν ἐπίστευεν εἰς τήν Ἐκκλησίαν μας, ὡς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν, πέραν ἑνός ὀφειλομένου διαφωτιστικοῦ διαλόγου, καμμίαν ἄλλην διάθεσιν ἐπαφῆς δέν θά εἶχεν μέ τούς πάσης φύσεως αἱρετικούς.
Ἡ Ὀρθοδοξία διαλέγεται ἀνά τούς αἰῶνας, ἀλλά τίποτε δέν θυσιάζει χάριν σκοπιμότητος. Ἠμπορεῖ νά ἀπειλούμεθα μέ ἀφανισμόν, ἀλλ’ αὐτό ἐνδιαφέρει τόν Θεόν, ὄχι ἡμᾶς. Εἰς ἡμᾶς ἐπιβάλλεται νά τηρῶμεν τήν πίστιν μας καί νά μετανοῶμεν, ἐφ’ οἷς ἡμάρτομεν. Καί νά μεριμνῶμεν ἀνθρωπίνως, ὑπέρ ἑαυτών καί τῶν ἄλλων, μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου ἡ πίστις ἡ ὀρθόδοξος δέν θίγεται.
Ὅταν ὅμως, ὁ οἰκουμενισμός μᾶς ἰσοπεδώνῃ μέ τούς αἱρετικούς, τότε ἐπέρχεται σύγχυσις καί εἰς ἡμᾶς καί εἰς αὐτούς. Ἡμεῖς λησμονῶμεν, ὅτι εἴμεθα ὀρθόδοξοι καί αὐτοί αὐταπατῶνται, ὅτι δέν εἶναι αἱρετικοί.
Ὁ διάλογος ἔχει γελοίαν τήν βάσιν. Διότι ποίαν μεταβολήν ἐπί τό ὀρθόδοξον ἔσχον οἱ Προτεστάνται ἀπό τετρακοσίων ἐτῶν, πού μελετοῦν τήν Ὀρθοδοξίαν; Ἤ οἱ Λατῖνοι, ποίαν διάθεσιν ἔχουν διά συζήτησιν, ἀφοῦ διά τῆς τελευταίας συνόδου των ἐστερέωσαν ἐπί πλεῖον τάς πεπλανημένας δοξασίας των; Καί ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλά καί μᾶς….. προσκαλοῦν νά εἰσέλθωμεν εἰς τήν ποίμνην των! Ἐάν ζητοῦν διάλογον μεθ’ ἡμῶν, εἶναι διατί ἀνεκάλυψαν ρήγματα εἰς τό τεῖχος μας. Δέν θέλουν συζητήσεις, περί Ὀρθοδοξίας. Τά ξεύρουν ὅλα. Οὔτε ζητοῦν νά ἀκούσωμεν τάς ἰδικάς των ἀπόψεις. Γνωρίζουν ὅτι τάς ξεύρομεν. Θέλουν νά ἀναγνωρίσωμεν τόν Πάπαν καί ἡμεῖς, ὡς οὑνῖται, ἄς φρονῶμεν ὅπως νομίζωμεν.
Ἔτσι σκέπτεται καί ὁ Πατριάρχης μας. Ἀλλά, λέγουν, ὅτι τό κάμνει αὐτό πιεζόμενος ἀπό τήν Τουρκικήν βαρβαρότητα. Ὄχι, διότι τά ἴδια ἔλεγε καί ὅταν αἱ ἡμέραι ἐν Φαναρίῳ ἦσαν ρόδιναι. Ὁ Πατριάρχης εἶναι βαρύτατα ἄρρωστος. Πάσχει ἀπό ἀγάπην νοσηράν, ἀφιλόθεον, διά νά μή εἴπωμεν ἀντίθεον, ἀφοῦ περιφρονῇ τάς ἀληθείας Του ἤ δέν τάς πιστεύει, ὅπως καί ὅσοι τόν ἀκολουθοῦν εἰς τόν κατήφορον.
Ἡ Ζ’ Οἰκουμενική Σύνοδος ἀπεφάνθη: «Ἀνάθεμα ὅλοις τοῖς αἱρετικοῖς καί τοῖς κοινωνοῦσιν αὐτοῖς». Εἰς τό «Συνοδικόν τῆς Ὀρθοδοξίας» ἔχουν περιληφθῇ καί ἀναθέματα «κατά Βαρλαάμ καί Ἀκινδύνου καί τοῖς ὀπαδοῖς καί διαδόχοις αὐτῶν». Ὀπαδοί καί διάδοχοι αὐτῶν εἶναι οἱ Λατῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀκριβέστερον, ὑπῆρξαν οἱ διδάσκαλοι αὐτῶν. Ἀλλά τά ἀναθέματα ταῦτα δέν ἔχουν σημασίαν διά τούς φιλοδιαλόγους, διά νά ἐπιβεβαιοῦται, ὅτι δέν πιστεύουν ὀρθῶς.
Ἡ Κυριακή τῆς Ὀρθοδοξίας, εἶναι μία Κυριακή παρατεινομένη μέσα εἰς τήν ψυχήν τῶν Ὀρθοδόξων καί ἕν βέλος εἰς τήν καρδίαν πάντων τῶν αἱρετικῶν ὅλων τῶν αἰώνων. Ὅσοι οἱ πιστοί, «στῶμεν καλῶς». Ἡ πανάμωμος Ὀρθοδοξία μας κυκλοῦται πανταχόθεν. Ἄς ἀγρυπνῶμεν προσευχόμενοι. Ἡ εἰκονομαχία ἐπεκράτησεν ἐπί ἑκατόν ἔτη, ἀλλ’ ἔσβυσεν. Νέοι εἰκονοκλάσται, δεινότεροι ἐκείνων ἔχουν ἐμφανισθῆ. Ἀλλ’ ἡ Ὀρθοδοξία θά δοκιμασθῇ καί πάλιν θά νικήσῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν.
Θεόκλητος Μοναχός Διονυσιάτης
ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ
ΠΗΓΗ: Ἐφημερίδα Ὀρθόδοξος Τύπος, φύλλο 60/ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1966.
Οἱ Εἱκόνες τοῦ κειμένου, ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
