Ἀπόσπασμα ἀπό τό βίον τοῦ Ὁσίου Πατρός ἡμῶν Παχωμίου.
Ἄλλην φοράν ὁ Ὅσιος ἔμεινεν εἰς τήν Ἐκκλησίαν ἀπό τῆς ἐνάτης ὥρας καί προσηύχετο ἕως τῆς ὥρας τοῦ Ὄρθρου, δεόμενος εἰς τόν Θεόν νά ἀποκαλύψῃ εἰς αὐτόν τήν κατάστασιν τῶν μελλόντων ἀδελφῶν. Ἤτοι ὁποίας γνώμης καί ἀρετῆς μέλλει νά εἶναι οἱ μεταγενέστεροι Μοναχοί. Καί κατά τήν ὥραν τοῦ μεσονυκτίου εἶδε φῶς ἀστράπτον. Ἐλθών δέ εἰς ἔκστασιν, ἤκουσε φωνήν λέγουσαν, ὅτι θά πληθύνουν εἰς ὅλον τόν κόσμον τά Μοναστήρια, ἵνα πολιτεύωνται οἱ Μοναχοί εὐσεβῶς, ἀλλά δέν θά εἶναι τόσον ἐνάρετοι. Ταῦτα δέ ἐνῷ ἤκουεν, ἐφάνη εἰς τόν Ὅσιον ὅτι εἶδεν εἰς πεδιάδα ξηράν λάκκον βαθύτατον καί πλῆθος Μοναχῶν ἀναρίθμητον, οἵτινες περιεπάτουν ταχέως, ἀλλά, λόγῳ τοῦ σκότους, ἔπιπτον ὁ εἷς ἐπί τοῦ ἄλλου καί δέν ἐγνωρίζοντο. Τινές δέ ἐδοκίμαζον νά ἀνέλθουν πρός τά ἄνω, ἀλλά δέν ἠδύναντο. Ὅθεν ἐκ τοῦ κόπου ἔπιπτον. Ἄλλοι πάλιν, ὅσοι ἦσαν ἐπί τοῦ ἄνω μέρους τῆς κοιλάδος, ἐκρημνίζοντο εἰς τόν κατήφορον. Ἕτεροι δέ, πολύ ὀλίγοι, ἐξήρχοντο ἐκ τοῦ λάκκου ἐκείνου μέ πολύν κόπον καί βάσανον καί ὅταν ἔφθαναν εἰς τά ἄνω εὕρισκον φῶς, ἐντός τοῦ ὁποίου εἰσερχόμενοι ἔχαιρον, εὐχαριστοῦντες τόν Κύριον.
Ἐκ τούτου τοῦ ὁράματος ἐγνώρισεν ὁ Ὅσιος Παχώμιος τήν κατάστασιν τῶν μεταγενεστέρων Μοναχῶν. Ὅτι θά ἦσαν ἀμελεῖς εἰς τό ἀγαθόν καί ἀπρόκοποι καί ὅτι δέν θά ἔχουν καλούς Ποιμένας, ἀλλ’ ἀναξίους καί ἄφρονας, οἵτινες δέν θά φροντίζουν διά τήν σωτηρίαν τῶν ὑποτασσομένων, ἀλλά μόνον νά συναθροίζουν χρήματα καί κτήματα καί νά κάμνουν τάς κακάς ἐπιθυμίας των. Νά ὁρίζουν τούς ἁπλουστέρους διά τῆς βίας, μέ τρόπον τυραννικόν, οἱ δέ ἀγαθοί καί ταπεινόφρονες νά μή ἔχουν καθόλου παρρησίαν. Περίλυπος λοιπόν διά ταῦτα γενόμενος ὁ μέγας Παχώμιος, ἐβόησε πρός τόν Θεόν, λέγων· «Κύριε Παντοκράτορ, ἐάν μέλλῃ νά γίνουν ἐκεῖνα τά ὁποῖα μοί ἀπεκάλυψες, διατί συνεχώρησες νά γίνωνται τά Κοινόβια; Εἰς μάτην λοιπόν ἐκοπίασα καί ἀκαίρως ἐβασανίσθην; Μνήσθητι τῶν κόπων τῶν ἀδελφῶν, οἵτινες ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ των διά τό ὄνομά Σου ἐταπεινώθησαν. Ἐνθυμοῦ, Κύριε, ὅτι μοί ὑπεσχέθης νά μή λείψῃ, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος,τό πνευματικόν σπέρμα μου. Γνωρίζεις, Δέσποτα, ὅτι ἀπό τῆς στιγμῆς ἀφ’ ἧς περιεβλήθην τό Σχῆμα τοῦ Μοναχοῦ, οὔτε ἄρτον οὔτε ὕδωρ οὔτε ἄλλο ἀγαθόν τῆς γῆς ἐχόρτασα».
Ὅταν εἶπε τούτους τούς λόγους, ἤκουσε φωνήν παρά τοῦ Δεσπότου, λέγουσαν· «Καυχᾶσαι, Παχώμιε; Ζήτησον συγχώρησιν, ἵνα μή σοί καταλογισθῇ ὁ λόγος αὐτός ὡς ἔπαρσις, διότι τά πάντα διά τοῦ ἐλέους μου οἰκονομοῦνται». Πεσών τότε ὁ Ὅσιος εἰς τήν γῆν, ἐζήτει συγχώρησιν, λέγων· «Κατάπεμψον ἐπ’ ἐμέ τό ἔλεός Σου, Παντοκράτορ Κύριε». Οὕτω δέ προσευχόμενος, εἶδε δύο Ἀγγέλους πλησίον αὐτοῦ καί ἐν μέσῳ αὐτῶν ἕνα νεώτερον, ἡ ὄψις καί ἡ θεωρία τοῦ ὁποίου ἦτο πολύ θαυμασία καί ἀνεκλάλητος, εἰς δέ τήν κεφαλήν ἔφερεν ἀκάνθινον στέφανον. Καί εἶπον οἱ Ἄγγελοι· «Οὗτος ἐστιν ὁ Μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ, τόν ὁποῖον ἀπέστειλεν εἰς τόν κόσμον ἐξ ἀπεράντου φιλανθρωπίας καί σεῖς ἐσταυρώσατε Αὐτόν».
Τότε πάλιν ἔπεσε κατά πρόσωπον ὁ Ὅσιος, εὐχαριστῶν καί δοξάζων τόν Κύριον, ὅστις εἶπε πρός αὐτόν· «Θάρσει, Παχώμιε, διότι ἡ ρίζα τοῦ πνευματικοῦ σου σπέρματος δέν θέλει λείψει οὐδέποτε. Ἐκεῖνοι δέ οἱ ὀλίγοι, οἵτινες θέλουσι σωθῆ κατά τούς ἐσχάτους ἐκείνους καιρούς, θέλουσιν ἀπολαύσει τόσον μισθόν, ὅσον οἱ τέλειοι τοῦ καιροῦ τούτου. Διότι οὗτοι ἔχουν σέ διδάσκαλον καί πολιτεύονται διά τοῦ παραδείγματός σου. Οἱ δέ μεταγενέστεροι, εὑρισκόμενοι εἰς τόπον ξηρόν καί ἄνυδρον, πάσης ἀρετῆς ἀμέτοχον, ἐάν ἀπομακρυνθοῦν ἀπό τῆς κακίας τοῦ ψεύδους καί ἔλθουν εἰς τήν ἀλήθειαν, ὥστε νά πολιτευθοῦν ἐναρέτως, χωρίς νά ὁδηγήσῃ τούτους ἄλλος τις, εἰ μή μόνον ἡ καλή των προαίρεσις, ἀμήν, λέγω σοι, ὅτι μετά τῶν τελείων, οἵτινες πολιτεύονται τώρα ἀμέμπτως καί ἀναμαρτήτως, θέλουσι συνταχθῆ καί ἐκεῖνοι, ἵνα οὕτω λάβουν, ἔναντι τοῦ ὀλίγου κόπου αὐτῶν, πλουσίαν ἀνταμοιβήν». Ταῦτα εἰπών ὁ Κύριος ἀνῆλθεν εἰς οὐρανούς. Ὁ δέ Ὅσιος ἔμεινεν ἔκθαμβος καί σιωπῶν! Ὅτε δέ οἱ ἀδελφοί συνήχθησαν εἰς τόν Ὄρθρον, ἐδίδαξεν αὐτούς ἱκανῶς μετά τήν ἀπόλυσιν, νά ἐπιμελοῦνται τῆς σωτηρίας τῆς ψυχῆς των, γνωρίζοντες ὅτι ἡ παροῦσα ζωή εἶναι βραχεῖα καί σύντομος καί οἱ κόποι δι’ αὐτήν πρόσκαιροι. Ἡ δέ μέλλουσα αἰώνιος καί τά ἀγαθά ταύτης πανευφρόσυνα καί ἀνεκδιήγητα.
ΠΗΓΗ: Ὁ Μέγας Συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ, Κουβαρά Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί Σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς τῆς Μεταμόρφωσις τοῦ Σωτῆρος. Τόμος Ε’ μηνὸς Μαΐου.Ἔκδοσις τέταρτη Ἀθῆναι 1971. (Σελ. 404)
