ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΙΓ’
Πρέπει ἡ προσευχή νά ἐνισχύεται ἀπό τήν ἐκτέλεσιν καλῶν ἔργων· ποῖα πράγματα καθιστοῦν τήν προσευχήν ἀπρόσδεκτον ἀπό τόν Θεόν.
Α’. Ἐν τῷ Γεροντικῷ
Ἕνας Γέρων Ἀσκητής ἠρωτήθη, ἐάν ὠφελοῦνται αὐτοί πού ζητοῦν τάς εὐχάς τῶν Πατέρων, ὅταν οἱ ἴδιοι ἀμελοῦν διά τήν σωτηρίαν των. Ὁ Γέρων εἰς τήν ἀπορίαν αὐτήν ἀπήντησε:
-Πράγματι ἡ Ἁγία Γραφή μᾶς πληροφορεῖ, ὅτι «πολύ ἰσχύει δέησις δικαίου»· πλήν ὅμως συμπληρώνει· «ἐνεργουμένη» (Ἰακ. ε’ 16). Τί σημαίνει αὐτό; Ἡ εὐχή τοῦ δικαίου πρέπει νά βοηθῆται ἀπό αὐτόν, πού ζητεῖ τήν εὐχήν· βοήθεια δέ εἶναι ἡ ἄγρυπνος προσπάθεια νά διαφυλαχθῇ, μετά πόνου καρδίας, ἀβλαβής ἀπό κακάς πράξεις καί πονηρούς λογισμούς.
Ἐφ’ ὅσον ὁ ἄνθρωπος ζῇ ἀπρόσεκτα, καθόλου δέν ὠφελεῖται καί ἐάν Ἅγιοι ἀκόμη εὔχωνται δι’ αὐτόν. Διότι, ὅπως λέγει καί τό ρητόν, εἰς τί θά ὠφελήσῃ, ὅταν ἕνας κτίζῃ καί ὁ ἄλλος γκρεμίζῃ; Τό κέρδος τῆς ἐργασίας αὐτῆς εἶναι ὁ ἄσκοπος κόπος. Πρός ἐπικύρωσιν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς διηγήθη καί τήν ἑξῆς ἱστορίαν.
Εἰς ἕνα Κοινόβιον ἔζη ἕνας Ἅγιος Πατήρ, ἐστολισμένος μέ ὅλας τάς ἀρετάς, πρό παντός δέ μέ τήν ταπεινοφροσύνην, τήν ἐπιείκειαν πρός τούς ἁμαρτήσαντας, τήν συμπάθειαν πρός τούς δυστυχεῖς καί τήν ἀγάπην.
Αὐτός λοιπόν ὁ Ἅγιος παρεκάλει ἐπιμόνως τόν Θεόν· «Κύριέ μου, γνωρίζω, ὅτι εἶμαι ἁμαρτωλός· ἀλλά ἐλπίζω νά σωθῶ, χάρις εἰς τούς οἰκτιρμούς σου καί τά ἐλέη σου. Παρακαλῶ, Δέσποτά μου, τήν Ἀγαθότητά Σου, νά μή ἀποχωρισθῶ τῆς συνοδείας μου, ἀλλά νά μᾶς ἀξιώσῃς ὅλους, ὅσοι συνασκητεύομεν, νά κερδίσωμεν ὁμοῦ τήν Βασιλείαν Σου, ὄχι διότι τό ἀξίζωμεν, ἀλλά μόνον χάρις εἰς τήν ἀγαθότητά Σου». Αὐτήν τήν προσευχήν συνεχῶς ἀνέπεμπε πρός τόν Θεόν· ἰδού ὅμως ὁ Θεός πῶς τόν ἐπληροφόρησεν.
Εἰς ἕνα γειτονικόν Μοναστήριον ἐπρόκειτο νά τελεσθῇ πανήγυρις πρός τιμήν ἑορταζομένων Ἁγίων. Ἐκάλεσαν λοιπόν ἀπό τό γειτονικόν αὐτό Μοναστήριον καί τόν Ἡγούμενον μέ τούς ὑποτακτικούς του. Ὁ Ἡγούμενος κατ’ ἀρχήν παρῃτεῖτο τῆς προσκλήσεως καί ἀπέφευγε νά μεταβῇ. Πλήν ὅμως ἀκούει εἰς τόν ὕπνον του· «Νά μεταβῇς εἰς τήν πανήγυριν, πού σέ καλοῦν· νά ἀποστείλῃς ὅμως προηγουμένως τούς μαθητάς σου καί ὕστερον νά ἀκολουθήσῃς καί σύ μόνος σου, χωρίς συνοδοιπόρον».
Κατόπιν αὐτῆς τῆς ἀποκαλυπτικῆς φωνῆς ἐδέχθη νά μεταβῇ.
Ἐνῷ οἱ ὑποτακτικοί του μετέβαινον, ἕνας Ἄγγελος Κυρίου, κρυπτόμενος ὑπό τό σχῆμα πτωχοῦ ἀσθενοῦς, ἐξηπλώθη εἰς τήν μέσην τῆς ὁδοῦ πρός τό Μοναστήριον.
Μόλις ἐπλησίασαν εἰς τό μέρος ἐκεῖνο οἱ ὑποτακτικοί τοῦ Ἡγουμένου, εἶδον τόν πτωχόν ἀσθενῆ νά βογγᾷ ἀπό τούς πόνους καί νά κλαίῃ. Φιλευσπλάγχνως τόν ἠρώτησαν:
– Τί σοῦ συμβαίνει, Ἀββᾶ;
-Εἶμαι ἀσθενής – ἀπήντησε – καί ἐκαθήμην ἐπάνω εἰς ζῷον, διά νά μεταβῶ εἰς ὑπόθεσίν μου. Τό ζῷον ἀφηνίασε καί μέ ἔρριψε κατά γῆς. Τώρα δέ εἰς αὐτήν τήν κατάστασιν εὑρισκόμενος, δέν ἔχω κανένα νά μέ βοηθήσῃ.
Οἱ Μοναχοί ἀπήντησαν:
– Τί ἠμποροῦμεν νά σοῦ κάμωμεν, Ἀββᾶ; Καί ἡμεῖς εἴμεθα πεζοί, δέν ἔχομεν ζῷον, διά νά σέ μεταφέρωμεν.
Τόν ἄφησαν δέ εἰς αὐτήν τήν κατάστασιν καί ἀνεχώρησαν.
Μετ’ ὀλίγον φθάνει εἰς τό σημεῖον αὐτό καί ὁ Ἡγούμενός των. Συναντᾷ καί αὐτός τόν πτωχόν ἀσθενῆ ἐξηπλωμένον, νά ἀναστενάζῃ καί νά κλαίῃ. Μόλις ἐπληροφορήθη τήν ἱστορίαν του κατάπληκτος τόν ἐρωτᾷ:
– Προηγουμένως δέν ἐπέρασαν ἀπό τόν τόπον αὐτόν μερικοί Μοναχοί; Σέ εὗρον λοιπόν εἰς αὐτήν τήν κατάστασιν καί σέ ἄφησαν;
– Μάλιστα, Ἀββᾶ μου, – ἀπήντησεν ὁ ἀσθενής – μόλις ὅμως ἔμαθαν τήν περιπέτειάν μου, ἐπροσπέρασαν, ἀφοῦ μοῦ εἶπαν: εἴμεθα πεζοί, τί ἠμποροῦμεν νά σοῦ κάμωμεν;
Ἐρωτᾷ πάλιν ὁ φιλεύσπλαγχνος Ἡγούμενος:
– Μήπως ἠμπορεῖς νά βαδίσῃς ὀλίγον, διά νά φύγωμεν;
– Δέν ἠμπορῶ, Γέροντά μου – ἀπήντησεν.
– Ἔλα λοιπόν νά σέ σηκώσω – λέγει ὁ Γέρων – καί θά μᾶς βοηθήσῃ ὁ Θεός νά προχωρήσωμεν.
– Πῶς ἠμπορεῖς νά μέ σηκώσῃς τόσον διάστημα; – ἀπήντησεν ὁ ἀσθενής – Δέν πειράζει· πήγαινε καί προσευχήσου μόνον δι’ ἐμέ.
– Δέν πρόκειται νά σέ ἀφήσω – εἶπε πάλιν ὁ Γέρων – ἀλλά νά ἐκείνη ἡ πέτρα· θά σέ βάλω ἐκεῖ ἐπάνω καί ἐγώ θά σκύψω ὀλίγον, διά νά σέ πάρω εἰς τήν ράχιν μου. Πράγματι ἔτσι καί ἔκαμεν.
Εἰς τήν ἀρχήν ὁ φιλάνθρωπος Ἡγούμενος ᾐσθάνετο ἐπί τῶν ὤμων του τό φυσιολογικόν βάρος ἑνός ἀνθρώπου. Καθόσον ὅμως ἐβάδιζε, φέρων τόν ἀσθενῆ ἐπί τῶν ὤμων του, ᾐσθάνετο νά ἐλαφρώνῃ τό βάρος τοῦ μεταφερομένου. Ἡ μείωσις τοῦ βάρους ἔκαμε τόν βαστάζοντα τόν ἀσθενῆ νά ἀπορῇ. Ἡ ἀπορία μετεβλήθη εἰς κατάπληξιν, ὅταν ἔξαφνα διεπίστωσεν, ὅτι ἔγινεν ἄφαντος ὁ περίεργος ἐκεῖνος ἀσθενής.
Κατάπληκτος τότε ἀκούει μίαν φωνήν, πού τοῦ ἔλεγε: «Ἐπειδή πάντοτε μέ παρακαλοῦσες διά τούς ὑποτακτικούς σου, νά ἀξιωθοῦν νά ἀπολαύσουν, μαζί μέ ἐσένα, τήν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, βλέπεις καί μόνος σου τώρα, ὅτι ἄλλα εἶναι τά μέτρα τῆς ἰδικῆς σου ἀρετῆς καί ἄλλα τά μέτρα τῶν ὑποτακτικῶν σου. Πεῖσε τους λοιπόν νά ἐργάζωνται τό ἀγαθόν, ὅπως σύ, καί τότε ἀσφαλῶς θά πραγματοποιηθῇ ἡ αἴτησίς σου, διότι ἐγώ εἶμαι Δίκαιος Κριτής καί ἀποδίδω εἰς ἕνα ἕκαστον τήν ἀξίαν του, ἀναλόγως τῶν ἔργων του».
Κάποτε ἕνας ἀδελφός ἐπεσκέφθη ἕνα Γέροντα Ἀσκητήν, πού παρέμενεν εἰς τήν Λαύραν τοῦ Σουκᾶ, πέραν ἀπό τήν Ἱεριχώ. Ἀφοῦ ἀντήλλαξαν τόν ἀδελφικόν ἀσπασμόν, τοῦ λέγει:
– Πῶς εἶσαι, Πάτερ;
– Δέν εἶμαι καλά – ἀπεκρίθη ὁ Γέρων.
– Διατί, Ἀββᾶ μου; – ἐρωτᾷ ὁ ἀδελφός.
-Ἄκουσε – ἀπεκρίθη ὁ Γέρων – ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἵσταμαι, καθ’ ἑκάστην, ἐπί τριάκοντα συνεχῆ ἔτη καί προσεύχομαι. Δυστυχῶς ὅμως, ἄλλοτε μέν καταρῶμαι τόν ἑαυτόν μου, διότι λέγω εἰς τόν Θεόν· «Μή οἰκτειρήσῃς πάντας τούς ἐργαζομένους τήν ἀνομίαν» (Ψαλμ. νη’ 6)· ἄλλοτε δέ λέγω· «Ἐπικατάρατοι οἱ ἐκκλίνοντες ἀπό τῶν ἐντολῶν Σου» (Ψαλμ. ριη’ 21)· ἐνῷ ἀπό τάς ἐντολάς πάντοτε ἐγώ παρεκκλίνω καί διαπράττω τήν ἀνομίαν.
Ἄλλοτε πάλιν λέγω πρός τόν Θεόν· «ἀπολεῖς πάντας τούς λαλοῦντας τό ψεῦδος» (Ψαλμ. ε’ 7), ἐνῶ κάθε ἡμέραν ψεύδομαι. Ἄν καί ἡ καρδία μου μολύνεται ἀπό πονηράς σκέψεις, ἐν τούτοις ἐγώ λέγω πρός τόν Θεόν· «Ἡ μελέτη τῆς καρδίας μου ἐνώπιόν σου διά παντός» (Ψαλμ. ιη’ 15). Χωρίς νά νηστεύω, λέγω· «Τά γόνατά μου ἠσθένησαν ἀπό νηστείας» (Ψαλμ. ρη’ 24). Παρ’ ὅλον, ὅτι παρακαλῶ τόν Θεόν λέγων· «καί ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καί ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέτες ἡμῶν» (Ματθ. ς’ 12), ἐν τούτοις κρατῶ κακίαν ἐναντίον τοῦ ἀδελφοῦ μου.
Ἐνῷ ἐπιμελῶς φροντίζω νά φάγω τόν ἄρτον μου, παρ’ ὅλα ταῦτα λέγω· «ἐπελαθόμην τοῦ φαγεῖν τόν ἄρτον μου» (Ψαλμ. ρα’ 5). Ἄν καί κοιμᾶμαι ἕως τό πρωί, ψευδόμενος ψάλλω· «μεσονύκτιον ἐξεγειρόμην τοῦ ἐξομολογεῖσθαι σόι» (Ψαλμ. ριη’ 62). Χωρίς νά αἰσθάνωμαι οὐδεμίαν κατάνυξιν, ἔχω τήν ἀναίδειαν νά λέγω· «ἐκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου» καί «ἐγενήθη τά δάκρυά μου ἐμοί ἄρτος ἡμέρας καί νυκτός» (Ψαλμ. μα’ 4).
Γεμᾶτος ἀπό ὑπερηφάνειαν καί σαρκικήν ἄνεσιν ἐμπαίζω τόν ἑαυτόν μου ψάλλων· «ἴδε τήν ταπείνωσίν μου καί τόν κόπον μου καί ἄφες πάσας τάς ἁμαρτίας μου» (Ψαλμ. κδ’ 18). Ἀπαράσκευος διά κάθε πνευματικήν προετοιμασίαν ψάλλω «ἑτοίμη ἡ καρδία μου ὁ Θεός» (Ψαλμ. νς’ 8). Καί ἐν γένει, διά νά μή πολυλογῶ, ὅλη μου ἡ πνευματική λειτουργία καί ἡ εὐχή μου εἶναι δι’ ἐμέ ἔλεγχος καί ἐντροπή, λόγῳ τῶν ἀντινομιῶν αὐτῶν.
Εἰς τό αὐτοκατηγορητήριον αὐτό ἀπήντησεν ὁ ἀδελφός:
– Πάτερ μου, νομίζω, ὅτι ὁ Προφήτης Δαβίδ ὅλα αὐτά τά λέγει διά τόν ἑαυτόν του.
Ἀφοῦ ἀναστέναξεν ὁ Γέρων ἀπήντησε:
Τί λέγεις, ἀδελφέ μου; Ἐάν δέν προσπαθήσωμεν νά ἐφαρμόσωμεν εἰς τόν ἑαυτόν μας ὅσα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ψάλλομεν, ἀσφαλῶς δέν θά λάβωμεν τό ἔλεός Του καί θά κολασθῶμεν.
Ἕνας Γέρων Ἀσκητής εἶπε, ὅτι εἰς μίαν Σκήτην ἔζη ἕνας Μοναχός· οὗτος ἐξετέλει μετ’ ἀκριβείας τάς προσευχάς του καί τήν ἀκολουθίαν του· ἦταν ὅμως ἀμελής εἰς τά ὑπόλοιπα καθήκοντά του. Μίαν ἡμέραν λοιπόν ἐμφανίζεται ὁ σατανᾶς εἰς ἕνα Γέροντα καί τοῦ λέγει σαρκαστικά· «Εἶδες ἕνα περίεργον; Ὁ τάδε Μοναχός μέ κρατᾷ κάτω ἀπό τήν μασχάλην του, διά νά μή τοῦ φύγω καί κάμνει ὅλα τά θελήματά μου· ἐν τούτοις ἀνά πᾶσαν ὥραν λέγει πρός τόν Θεόν· «Κύριε, ρῦσαί μέ ἀπό τοῦ πονηροῦ».
Ὁ Ἀββάς Μωϋσῆς εἶπεν· ἐάν δέν συμφωνήση ἡ πρᾶξις μέ τήν προσευχήν, ματαίως κανείς κοπιάζει. Ἕνας ἐξ αὐτῶν, πού τόν ἤκουον, ἠρώτησε:
– Τί ἐννοεῖς συμφωνίαν πράξεως καί προσευχῆς;
Ὁ Ἀββᾶς Μωϋσῆς ἀπήντησε:
– Νά κατορθώσωμεν νά μή κάμνωμεν πλέον αὐτά, ἀπό τά ὁποῖα προσευχόμεθα νά μᾶς ἀπαλλάξῃ ὁ Θεός. Ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀφήσῃ τά θελήματά του, τότε συμφιλιώνεται μαζί του ὁ Θεός καί δέχεται τήν προσευχήν του.
Ὁ Ἀββᾶς Μωϋσῆς τοῦ Βελίου εἶπεν: ἡ ὑπακοή εἶναι ἀνάλογος πρός τήν ὑπακοήν· δηλαδή ὅποιος ὑπακούει εἰς τόν Θεόν καί ὁ Θεός εἰσακούει τῆς προσευχῆς του.
Ὁ Ἀββᾶς Ἡσαΐας εἶπεν: ὅταν κάμῃς τήν ἀκολουθίαν σου καί λέγῃς τάς προσευχάς σου, νά αἰσθάνεσαι ταπεινοφροσύνην, ὡσάν νά εἶσαι βέβαιος, ὅτι εἶσαι ἀνάξιος· τότε μόνον αἱ προσευχαί σου ἔχουν τήν δύναμιν νά φθάσουν μέχρι τοῦ Θεοῦ.
Ἐάν ὅμως τήν ὥραν πού ἀγρυπνεῖς εἰς τήν ἀκολουθίαν σου ἐνθυμηθῇς κάποιον, πού κοιμᾶται, ἤ κάποιον πού δέν φροντίζει διά τά καθήκοντά του, καί τούς κατακρίνεις, τότε ὁ κόπος σου ἐπῆγε χαμένος.
Ὁ ἴδιος πάλιν εἶπεν· ὅποιος ζητεῖ τόν Κύριον ἔχων ἐπίγνωσιν τῶν ἐνδομύχων σκέψεών του, αὐτόν τόν εἰσακούει ὁ Κύριος. Ἐάν γνωρίζῃ καλῶς τί ζητεῖ καί δέν εἶναι προσκεκολλημένος εἰς κάποιαν κοσμικήν ματαιότητα, ἀλλά συνεχῶς φροντίζει, μέ φόβον Θεοῦ, διά τήν ψυχήν του, πῶς θά τήν ἐμφανίσῃ ἀνεμπόδιστον ἐνώπιον τοῦ φοβεροῦ Βήματος τοῦ Χριστοῦ, ὅσον τοὐλάχιστον ἐξαρτᾶται ἀπό τήν δύναμίν του, καί αὐτόν εἰσακούει ὁ Θεός. Εἶναι γεγονός, πού τό ἐπιβεβαιοῦν καί αἱ Γραφαί, ὅτι χωρίς κόπον καί μόχθον καί χωρίς πόνον δέν εἰσακούεται ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν Θεόν.
Πηγή: ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ (ΤΟΜΟΣ Δ’). Ἑπιμελείᾳ Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1966 (σελ. 284).
Ἡ εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
