Κατά πόσους τρόπους ἐπέρχεται ἡ θεία παραχώρησις καί ἐγκατάλειψις, καί τί πρέπει νά κάμνωμεν εἰς τάς περιπτώσεις αὐτάς, ὥστε νά ἐπανέρχεται εἰς ἡμᾶς ἡ θεία Χάρις.
ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΚΕ’
Α’.Τοῦ Ἁγίου Διαδόχου.
Ἡ παιδευτική παραχώρησις τοῦ Θεοῦ οὐδόλως ἀποστερεῖ τήν ψυχήν ἀπό τόν φωτισμόν τοῦ θείου φωτός· ἀποκρύπτει μόνον πολλάκις ἡ Χάρις τήν παρουσίαν της ἀπό τόν νοῦν τοῦ κατά παραχώρησιν παιδευομένου ἀνθρώπου, ὥστε νά παρακινηθῇ ἡ ψυχή, ὑπό τῆς πικρίας τῶν δαιμόνων πιεζομένη, νά ζητήσῃ μέ πόνον καί πολλήν ταπείνωσιν βοήθειαν ἀπό τόν Θεόν, ἀντιλαμβανομένη ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τήν κακίαν τοῦ ἐχθροῦ αὐτῆς.
Κατά τόν ἴδιον τρόπον καί ἡ μητέρα, ὅταν τό βρέφος της δυστροπῇ κατά τήν ὥραν τῆς γαλουχίας, τό ἀφήνει ἐπ’ ὀλίγον ἀπό τάς ἀγκάλας της, ὥστε νά φοβηθῇ ἀπό μερικούς ἀσχημανθρώπους, πού θά εὑρίσκωνται πλησίον, ἤ ἀπό διάφορα ἄγρια ζῷα, καί τότε νά ἐπανέλθῃ συντόμως εἰς τά μητρικά στήθη δακρυσμένον καί καταφοβισμένον.
Ἡ παραχώρησις ὅμως πού γίνεται ἐξ ἀποστροφῆς, παραδίδει τρόπον τινά, δεσμίαν εἰς τούς δαίμονας τήν ψυχήν, πού δέν θέλει νά ζῇ πλησίον τοῦ Θεοῦ. Ἡμεῖς ὅμως δέν εἴμεθα τέκνα τελοῦντα ὑπό αἰχμαλωσίαν· μή γένοιτο! Ἀπ’ ἐναντίας πιστεύομεν, ὅτι εἴμεθα γνήσια βρέφη τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ, γαλουχούμενα ἀπό αὐτήν καί παιδαγωγούμενα μέ μικρᾶς εἰς αὐστηρότητα νουθεσίας, ὥστε μέ τήν καλωσύνην τῆς θείας Χάριτος, νά δυνηθῶμεν νά γίνωμεν τέλειοι ἄνδρες «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» (Ἐφεσ. δ’ 13).
Ἡ παιδευτική παραχώρησις προκαλεῖ μέν εἰς τήν ψυχήν πολλήν λύπην, καί ταπείνωσιν καί ἀνάλογον πρός τήν ψυχικήν ἀντοχήν ἀπογοήτευσιν, διά νά ταπεινώσῃ τήν φιλοδοξίαν της καί νά ἐκμηδενίσῃ τόν εὔκολον φόβον αὐτῆς, πλήν ὅμως φέρει ἀμέσως εἰς τήν καρδίαν φόβον Θεοῦ καί δάκρυον ἐξομολογήσεως, καί ἐνισχύει τήν ἐπιθυμίαν τῆς ὠφελιμωτάτης σιωπῆς.
Ἀντιθέτως ἡ κατ’ ἀποστροφήν Θεοῦ ἐπερχομένη παραχώρησις γεμίζει τήν ψυχήν ἀπό ἀπελπισίαν, μαζί μέ ἀπιστίαν, ὀργήν καί ὑπερηφάνειαν. Πρέπει λοιπόν ἡμεῖς, πού γνωρίζομεν τί συμβαίνει εἰς τήν ψυχήν καί κατά τάς δύο παραχωρήσεις, νά ἐπιχειρῶμεν νά προσεγγίζωμεν τόν Θεόν συμφώνως μέ τόν τρόπον πού ἁρμόζει εἰς ἑκάστην.
Εἰς τήν περίπτωσιν τῆς παιδευτικῆς παραχωρήσεως, ὀφείλομεν νά εὐχαριστήσωμεν τόν Θεόν καί νά ἐξομολογηθῶμεν εἰς Αὐτόν, διότι μέ τάς πατρικάς, ἔστω καί αὐστηρᾶς, νουθεσίας Του τιμωρεῖ τό ἀκόλαστον τῆς ψυχικῆς ἡμῶν προαιρέσεως, ἥτις, ἐάν παραμείνῃ ἀτιμώρητος, θά ἐξελιχθῇ εἰς ἀξιοποίνους καί ἁμαρτωλάς πράξεις· διά τῆς ἐνεργείας Του αὐτῆς ὁ Θεός, ὡς ἀγαθός καί φιλόστοργος Πατήρ, μᾶς βοηθεῖ νά διακρίνωμεν τήν διαφοράν μεταξύ ἀρετῆς καί κακίας.
Εἰς τήν περίπτωσιν τῆς κατ’ ἀποστροφήν Θεοῦ παραχωρήσεως, πρέπει νά εἶναι συνεχής καί ἀκατάπαυστος ἡ ἐξαγόρευσις τῶν ἁμαρτημάτων, ὥστε διά τῆς αὐξήσεως τῶν κόπων τῆς μετανοίας, νά ἐξευμενίσωμεν τόν Θεόν, προκειμένου νά ἐπιβλέψῃ, μέ ἀγάπην, ὅπως καί πρότερον, εἰς τάς καρδίας ἡμῶν.
Πρέπει ἀκόμη νά γνωρίζωμεν, εἰς τήν περίπτωσιν τῆς παιδευτικῆς παραχωρήσεως, ὅτι ὅταν συμβῇ σφόδρα σύγκρουσις μεταξύ τοῦ σατανᾶ καί τῆς ψυχῆς καί ἐξελιχθῇ εἰς σκληράν μάχην, ἡ θεία Χάρις περιορίζει αἰσθητῶς τήν παρουσίαν της, χωρίς νά παύσῃ νά βοηθῇ τήν ψυχήν, μέ ἀνεξερεύνητον ἀπό τήν λογικήν τρόπον· αὐτό δέ συμβαίνει διά νά παρουσιασθῇ εἰς τούς ἐχθρούς τῆς ψυχῆς ἡ κατ’ αὐτῶν νίκη ὡς ἀποκλειστικόν αὐτῆς κατόρθωμα.
Ἡ παρουσία τῆς θείας Χάριτος εἰς τήν ψυχήν μας, κατά τήν ἔναρξιν τῶν πνευματικῶν ἀγώνων, γίνεται ἀρκετά αἰσθητή, ἐπειδή τήν φωτίζει μέ τόν ἰδικόν της φῶς· ἐν ὅσῳ δέ προχωροῦν οἱ πνευματικοί ἀγῶνες, ἐπί τοσοῦτον καί ἡ θεία Χάρις ἐπενεργεῖ ἐπί τῆς θεοσεβοῦς ψυχῆς τάς μυστηριώδεις καί ὑπέρ λόγον ἐνεργείας της, διά νά μᾶς τοποθετήσῃ, πλήρεις χαρᾶς καί ἀγαλλιάσεως, ἐπί τά ἴχνη ὀπτασιῶν καί θεϊκῶν ἀποκαλύψεων. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τῆς θείας Χάριτος ἔχει τόν χαρακτῆρα κλήσεως τῆς ψυχῆς μας ἀπό τήν ἀγνωσίαν εἰς τήν γνῶσιν τοῦ κόσμου τῆς ὑπερφυσικῆς ὡραιότητος. Κατά τό μέσον δέ καί τήν ἀκμήν τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἡ θεία Χάρις μᾶς περιφρουρεῖ, ὥστε νά μή περιπέσωμεν εἰς κενοδοξίαν, ἐξ αἰτίας τῆς ἀποκτηθείσης, κατά τά ἀνωτέρω, γνώσεως.
Πρέπει λοιπόν ἡμεῖς νά λυπούμεθα, ἐντός πάντοτε τῶν ὁρίων, ὡς νά ἔχωμεν ἐγκαταλειφθῆ, διά νά ταπεινωθῶμεν ἀκόμη περισσότερον καί νά ὑποταχθῶμεν εἰς τήν δόξαν τοῦ Κυρίου· ἐπ’ εὐκαιρίᾳ δέ τῆς τοιαύτης ψυχικῆς ἀλλοιώσεως, πρέπει νά χαίρωμεν, διότι ἡ καλή ἐλπίς μᾶς δίδει πτερά. Τόσον δέ ἡ χαρά, ὅσον καί ἡ λύπη, τάς ὁποίας θά δοκιμάζωμεν, θά πρέπει νά εἶναι σύμμετροι καί συγκρατημέναι, διότι ὅπως ἡ ἀπεριόριστος λύπη ὁδηγεῖ τήν ψυχήν εἰς ἀπελπισίαν καί ἀπιστίαν, τοιουτοτρόπως καί ἡ ὑπερβολική χαρά εἶναι ἐνδεχόμενον νά παρασύρῃ τήν ψυχήν εἰς ὑπερηφάνειαν.
Δι’ ἐκείνους δέ, οἱ ὁποῖοι κατά τήν πρόοδον τῆς πνευματικῆς ζωῆς εἶναι ἀκόμη νήπιοι, λέγω καί τοῦτο· ἡ μεσότης καί τό σύνορον μεταξύ φωτισμοῦ καί ἐγκαταλείψεως εἶναι ἡ δοκιμασία καί ἡ ὑπομονή· ὅπως μεταξύ λύπης καί χαρᾶς σύνορον καί μεσότης εἶναι ἡ ἐλπίς. Ἰδού σχετικῶς τί λέγει καί ὁ Προφητάναξ Δαβίδ· «ὑπομένων ὑπέμεινα τόν Κύριον καί προσέσχε μοι» (Ψαλμ. λθ’ 1). Εἰς ἄλλο δέ σημεῖον· «κατά τό πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου, αἱ παρακλήσεις σου εὔφραναν τήν ψυχήν μου» (Ψαλμ. Ϟγ 19).
Πηγή: ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ (ΤΟΜΟΣ Δ’). Ἑπιμελείᾳ Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1966 (σελ. 463).
Οἱ Εἰκόνες τοῦ κειμένου, ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
