Ἀπόσπασμα ἀπό τόν βίο τοῦ Ὁσίου Μάξιμου τοῦ Καυσοκαλύβη.
Κατά τήν ἐπίσκεψη τοῦ Ὁσίου Γρηγορίου τοῦ Σιναΐτη εἰς τό Ἅγιον Ὄρος συναντήθηκε μέ τόν Ὅσιο Μάξιμο. Στόν μεταξύ τῶν Ὁσίων πνευματικό διάλογο, ὁ Ὅσιος Γρηγόριος ἐρώτησε τόν Ὅσιο Μάξιμο· «Εἶναι καί ἄλλα, Καυσοκαλύβη μου, παρόμοια, ὁπού εἶναι τῆς πλάνης;»
Καί ὁ μέγας Μάξιμος τοῦ ἀπεκρίθη· «Ἄλλα εἶναι τά σημεῖα τῆς πλάνης καί ἄλλα τῆς χάριτος· διότι τό πονηρόν πνεῦμα τῆς πλάνης, ὅταν πλησιάσῃ εἰς τόν ἄνθρωπον, συγχίζει τόν νοῦν του καί τόν ἐξαγριώνει· κάμνει τήν καρδίαν του σκληράν καί τήν σκοτίζει· προξενεῖ δειλίαν καί φόβον καί ὑπερηφάνειαν, ἀγριεύει τούς ὀφθαλμούς, ταράσσει τόν νοῦν, ἀνατριχιάζει ὅλον τό σῶμα, δεικνύει κατά φαντασίαν εἰς τούς ὀφθαλμούς φῶς, ὄχι λαμπρόν καί καθαρόν, ἀλλά κόκκινον· καί τοῦ κάμνει τόν νοῦν ἐκστατικόν καί δαιμονιώδη καί παρακινεῖ νά λέγῃ μέ τό στόμα του ἄπρεπα καί βλάσφημα λόγια. Ὅστις βλέπει τό πνεῦμα τῆς πλάνης ὀργίζεται πολλάκις καί εἶναι γεμᾶτος θυμόν, τήν δέ ταπείνωσιν παντελῶς δέν τήν γνωρίζει, οὔτε τό ἀληθές πένθος καί δάκρυον, ἀλλά πάντοτε καυχᾶται εἰς τά κατορθώματά του καί δοξάζεται, χωρίς συστολήν καί φόβον Θεοῦ εὑρίσκεται μέ τά πάθη καί τέλος ἐξέρχεται παντάπασιν ἀπό τάς φρένας του καί ἔρχεται εἰς τήν τελείαν ἀπώλειαν, ἀπό τήν ὁποίαν πλάνην νά μᾶς λυτρώσῃ ὁ Κύριος δι’ εὐχῶν σου».
«Τά σημεῖα ὅμως τῆς χάριτος εἶναι αὐτά· ὅταν ἔλθῃ εἰς τόν ἄνθρωπον ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, συλλέγει τόν νοῦν καί τόν κάμνει προσεκτικόν, ταπεινόν, τοῦ φέρει τήν ἐνθύμησιν τοῦ θανάτου καί τῶν ἁμαρτιῶν του, τῆς μελλούσης κρίσεως καί τῆς αἰωνίου κολάσεως, καί τοῦ κάμνει τήν ψυχήν εὐκολοκατάνυκτον εἰς τό νά κλαίῃ καί νά πενθῇ· κάμνει δέ καί τούς ὀφθαλμούς του νηφαλίους καί γεμάτους δακρύων. Καί ὅσον πλησιάζει εἰς τόν ἄνθρωπον, τόσον τόν ἡμερώνει εἰς τήν ψυχήν, καί τήν παρηγορεῖ διά μέσου τῶν Ἁγίων Παθῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἀπείρου φιλανθρωπίας του, καί προξενεῖ εἰς τόν νοῦν ὑψηλάς καί ἀληθεῖς θεωρίας· πρῶτον διά τήν ἀκατανόητον δύναμιν τοῦ Θεοῦ, πῶς μέ ἕνα λόγον ἐδημιούργησε τά πάντα ἀπό τό μή ὄν εἰς τό εἶναι· δεύτερον, διά τήν ἄπειρόν του δύναμιν, διά τῆς ὁποίας συγκρατεῖ καί κυβερνᾷ τά πάντα καί ἔχει ὅλων τήν πρόνοιαν· τρίτον, διά τό ἀκατανόητον τῆς Ἁγίας Τριάδος καί διά τό ἀνεξιχνίαστον πέλαγος τῆς θείας οὐσίας καί τά λοιπά. Καί ὅταν ἁρπαγῇ ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου ἀπό ἐκεῖνο τό θεῖον φῶς καί φωτισθῇ φωτισμόν θεϊκῆς γνώσεως, γίνεται ἡ καρδία γαληνή καί πρᾳοτάτη, ἀναβρύει τούς καρπούς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τήν χαράν, τήν εἰρήνην, τήν μακροθυμίαν, τήν καλωσύνην, τήν συμπάθειαν, τήν ἀγάπην, τήν ταπείνωσιν καί τά λοιπά, καί ἀπολαμβάνει ἡ ψυχή του μίαν ἀγαλλίασιν ἀνεκδιήγητον».
Ἀκούων ταῦτα ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἔμεινεν ἐκστατικός καί ἐθαύμαζεν ὀνομάζων αὐτόν Ἄγγελον ἐπίγειον καί οὐχί ἄνθρωπον.
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Α’ Σελ.266. ΕΚΔΟΣΙΣ Γ’ 1970.
