Τῷ ΑΓΙΩ καί ΜΕΓΑΛΩ ΣΑΒΒΑΤΩ, τήν ΘΕΟΣΩΜΟΝ ΤΑΦΗΝ καί τήν εἰς ΑΔΟΥ ΚΑΘΟΔΟΝ τοῦ Κυρίου καί Σωτῆρος ἡμών ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ἑορτάζωμεν, δι’ ὧν τῆς φθορᾶς τό ἡμέτερον γένος ἀνακληθέν, πρός αἰωνίαν ζωήν μεταβέβηκε.
Μάτην φυλάττεις τόν Τάφον, κουστωδία·
Οὐ γάρ καθέξει Τύμβος αὐτοζωΐαν.
Πασών τῶν ἡμερῶν τοῦ ἔτους, αἱ ἅγιαι Τεσσαρακοσταί εἶναι ἀνώτεραι κατά τό σέβας· καί πάλιν ἀπό τάς ἄλλας Τεσσαρακοστάς, ἀνωτέρα εἶναι ἡ ἁγία καί μεγάλη Τεσσαρακοστή· ἀπό ταύτην δέ πάλιν, ἀνωτέρα καί μεγαλυτέρα εἶναι ἡ Μεγάλη Ἑβδομάς· καί πάλιν ἀπό τήν Μεγάλην Ἑβδομάδα, μεγαλύτερον καί θειότερον εἶναι τοῦτο τό μέγα καί ἅγιον Σάββατον. Λέγεται δέ Μεγάλη Ἑβδομάς καί Μέγα Σάββατον, ὄχι διότι αἱ ἡμέραι ἤ αἱ ὧραι αὗται εἶναι τυχόν μεγαλύτεραι, ἀλλ’ ἐπειδή τά μεγάλα καί ὑπερφυῆ τεράστια καί ἐξαίσια ἔργα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, κατά ταύτην τήν ἑβδομάδα ἐπράχθησαν, διά τοῦτο καί λέγεται μεγάλη.
Κατά τήν ἑβδομάδα λοιπόν ταύτην παθών ὁ Κύριος διά τήν ἡμετέραν σωτηρίαν τά ζωηφόρα Αὐτοῦ Πάθη, κατά τήν σήμερον οὔτε ἔπραξεν, οὔτε ἔπαθε τίποτε ἐπάνω εἰς τήν γῆν, ἀλλά σωματικῶς ἔκειτο εἰς τόν Τάφον, ἀπό τό ἑσπέρας τῆς Παρασκευῆς, ἡ δέ Παναγία Αὐτοῦ ψυχή εἶχε καταβῆ εἰς τόν Ἅδην, διά νά ἐγείρῃ ἐκεῖθεν ὁμοῦ μέ τόν ἑαυτόν Του καί τούς Προπάτορας. Καθώς ὅμως εἰς τήν πρώτην κοσμογενεσίαν ὅλα τά ἄλλα ὁ Θεός εἰς τάς ἕξ ἡμέρας ἐποίησε, κατά δέ τήν ὑστέραν ἡμέραν, ἤτοι τήν ἕκτην, ἔπλασε καί τόν ἄνθρωπον, ἔσχατον καί ἐντελῶς τελευταῖον δημιούργημα, ἀκολούθως δέ τήν ἑβδόμην κατέπαυσεν ἀπό ὅλα τά ἔργα Του καί ἡγίασε τήν ἡμέραν αὐτήν ὀνομάσας Σάββατον, ὅπερ θέλει νά εἴπῃ κατάπαυσις, τοιουτοτρόπως καί ἐδῶ εἰς τήν ἐργασίαν τοῦ νοητοῦ κόσμου, ἀφ’ οὗ ἄριστα καί καθώς ἔπρεπεν ἔπραξεν ὅλα καί κατά τήν ἕκτην ἡμέραν πάλιν ἀνέπλασε τόν φθαρέντα ἄνθρωπον, διά δέ τοῦ ζωηφόρου Αὐτοῦ Σταυροῦ καί τοῦ ἑκουσίου θανάτου τόν ἀνενέωσε, κατά τήν ἑβδόμην ταύτην ἡμέραν κατέπαυσε τήν τελείαν τῶν ἔργων του κατάπαυσιν, ὕπνον (ἤτοι θάνατον) ὑπνώσας τόν ζωοποιόν καί σωτήριον τῆς ἡμετέρας φύσεως.
Κατῆλθε λοιπόν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος μετά τῆς σαρκός εἰς τόν Τάφον· κατέβη δέ καί εἰς τόν Ἅδην, μετά τῆς ἀκηράτου καί θείας Αὐτοῦ ψυχῆς, χωρισθείσης ἀπό τό Σῶμα μετά τόν θάνατον, τήν ὁποίαν Ψυχήν εἰς τάς χεῖρας τοῦ Πατρός παρέδωκε, μέ φωνήν μεγάλην εἰπών, κατά τόν Εὐαγγελιστήν Λουκᾶν· «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τό πνεῦμά μου» (Λουκ. κγ’ 46), εἰς τόν ὁποῖον ἄναρχον Πατέραν Του προσέφερε καί τό ἴδιον Αἷμά Του, χωρίς νά τό ζητήσῃ, διά νά λυτρώσῃ τούς κατακρίτους ἡμᾶς. Δέν ἐκρατήθη δέ εἰς τόν Ἅδην καί ἡ τοῦ Κυρίου Ψυχή, καθώς αἱ τῶν ἄλλων Ἁγίων ψυχαί, καθόσον δέν εἶχε ποτέ καμμίαν μετοχήν, καθώς αἱ ἄλλαι, ἀπό τήν κατάραν τῶν Προπατόρων τοῦ γένους ἡμῶν, ἡ δέ Θεότης ἦτο ἄκρως ἡνωμένη μέ αὐτήν καί μέ τό Σῶμα ἐν τῷ Σταυρῷ καί ἐν τῷ Τάφῳ, χωρίς νά πάσχῃ τίποτε ἀπό τά ἀνθρώπινα. Καί φθοράν μέν ἔπαθε τό Κυριακόν Σῶμα, ὅπερ εἶναι ὁ χωρισμός τῆς Ψυχῆς ἀπό τοῦ Σώματος, διαφθοράν δέ, ἤτοι διάλυσιν τῆς Σαρκός καί τῶν μελῶν ἀφανισμόν, οὐδαμῶς.
Ἀφ’ οὗ δέ, ὡς εἴπομεν καί χθές, ὁ Ἰωσήφ ἔθαψε τό θεῖον Σῶμα τοῦ Κυρίου, οἱ Ἰουδαῖοι ἐπῆγαν εἰς τόν Πιλᾶτον καί τοῦ εἶπον· «Αὐθέντα, ἐνεθυμήθημεν, ὅτι ἐκεῖνος ὁ πλάνος, ὅταν ἔζη ἀκόμη, εἶπεν ὅτι ὕστερον ἀπό τρεῖς ἡμέρας θέλω ἀναστηθῆ. Παρακαλοῦμεν λοιπόν τήν ἐξοχότητά σου, ὅπως προστάξῃς τούς στρατιώτας σου νά ἀσφαλίσουν, ὅσον εἶναι δυνατόν καλύτερον, τόν Τάφον Αὐτοῦ, μήπως ὑπάγουν οἱ Μαθηταί Του τήν νύκτα καί τόν κλέψωσιν, ἔπειτα δέ κηρύξωσιν εἰς τόν κόσμον, ὅτι ἀνέστη ἀπό τῶν νεκρῶν καί τότε θέλει ἀκολουθήσει ἡ ἐσχάτη πλάνη, ἥτις θέλει εἶναι χείρων τῆς πρώτης» (Ματθ. κζ’ 63 – 64). Καθώς λοιπόν ἐζήτησαν, τούς ἐδόθη ἄδεια καί οὕτως ἔκαμαν. Ἀλλ’ ὦ κακοί συκοφάνται, ἄν ἦτο πλάνος ὁ Χριστός, τί φοβεῖσθε ἀπό τά λόγια τοῦ πλάνου, ἀφ’ οὗ τόν ἐθανατώσατε, ὅτε ἔζη; Λοιπόν ὁμολογουμένως ἀπέθανε καί ἐξ ἀνάγκης τοῦτο πρέπει νά ὀμολογηθῇ. Πότε δέ, καί ποῦ φαίνεται νά εἶπεν εἰς τούς Ἰουδαίους κοινῶς ὅτι· «Μετά τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι;» Ἴσως τοῦτο συνεπέραναν ἐκεῖνοι ἀπό τό παράδειγμα τοῦ Ἰωνᾶ. Προσέξατε δέ, Χριστιανοί, καί ἐννοήσατε, ὅτι ὅσα ἐκεῖνοι οἱ ἀγνώμονες ἔπραττον ἦσαν ὅλα ἐνάντια τῆς ἐπιθυμίας των. Διότι οἱ ἴδιοι ἐκεῖνοι φύλακες τούς ὁποίους ἔβαλον νά φυλάττουν τόν Τάφον, ἐκεῖνοι ὑπῆρξαν ὕστερον καί μάρτυρες τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ἅδης ἀπό τοῦ νῦν κάτω συστρέφεται καί ἰλιγγιᾷ, αἰσθανόμενος ὅτι πάσχει προσβληθείς ὑπό δυνάμεως κραταιοτάτης καί ἀηττήτου. Ὅθεν διά τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀδίκου καταπόσεως τοῦ στερροτάτου καί ἀκρογωνιαίου Λίθου, μέλλει μετ’ ὀλίγον νά ἐκβάλῃ καί ὅλους ἐκείνους, τούς ὁποίους ἐξ ἀρχῆς κατέφαγε καί τήν παμφάγον του γαστέρα ἐγέμισε.
Πηγή: Ὁ Μέγας συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τόμος ΙΓ’ Τριώδιον (σελ. 647). Ἐκδίδεται ἀναλώμασι καί ἐπιμελείᾳ, τοῦ ἐν Μοναχοῖς ἐλαχίστου Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ, Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἔκδοσις Β’ 1969.
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου τέθηκε ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
