Πρέπει νά προσευχόμεθα ἀδιαλείπτως· τί εἶναι ἡ ἀδιάλειπτος προσευχή καί πῶς κατορθώνεται.
ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ Η’
Ε’. Τοῦ Ἁγίου Μαξίμου
Ἡ συνεχής προσευχή ἀπομακρύνει ἀπό τόν νοῦν ὅλα τά νοήματα καί πᾶσαν ἄλλην σκέψιν καί τοιουτοτρόπως ἐμφανίζει τόν νοῦν ἐλεύθερον καί γυμνόν ἀπό πειρασμούς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· διότι τά νοήματα εἶναι αἱ νοητικαί εἰκόνες τῶν διαφόρων πραγμάτων εἰς τήν διάνοιάν μας.
Τά πράγματα, ὡς γνωστόν, ἄλλα μέν εἶναι αἰσθητά, ἄλλα πάλιν νοητά. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν ὁ νοῦς διακινεῖται μέσα εἰς τήν περιοχήν τῶν πραγμάτων αὐτῶν, συλλαμβάνει αὐτά καί περιφέρει ἐν ἑαυτῷ τάς νοητικάς των εἰκόνας.
Ἡ χάρις τῆς προσευχῆς φέρει εἰς ἐπαφήν τόν νοῦν μέ τόν Θεόν· ἀπό τήν στιγμήν δέ πού ἐπιτυγχάνεται ἡ ἐπαφή αὐτή, ἀπαλλάσσεται αὐτομάτως ὁ νοῦς τῶν νοητῶν αὐτῶν εἰκόνων, τῶν νοημάτων, καί τότε ἐλεύθερος καί γυμνός παντός ἐμποδίου ἐπικοινωνεῖ μετά τοῦ Θεοῦ καί καθίσταται θεοειδής (δηλαδή Θεός κατά χάριν καί μέθεξιν).
Ἐφ’ ὅσον δέ καταστῇ τοιοῦτος, ζητεῖ πλέον παρ’ Αὐτοῦ, τοῦ Θεοῦ, αὐτά πού εἶναι ἀπαραίτητα καί πρέποντα διά τήν ψυχήν, καί οὕτω ποτέ δέν σφάλλει εἰς τά αἰτήματά του, πραγματοποιουμένης πάντοτε ὑπό τοῦ Θεοῦ τῆς παρακλήσεώς του.
Δι’ αὐτόν ἀκριβῶς τόν λόγον καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μᾶς διατάσσει νά προσευχόμεθα ἀδιαλείπτως(¹),διά νά ἐπιτύχωμεν διαρκῆ συνάφειαν τοῦ νοός μας μετά τοῦ Θεοῦ, καί οὕτω, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, νά ἀποκοπῶμεν ἀπό κάθε προσπάθειαν, ἀποβλέπουσαν εἰς ὑλικόν σκοπόν.
Ἐρώτησις
Καί πῶς ὁ νοῦς δύναται νά προσεύχεται συνεχῶς καί νά ἀφοσιώνεται τελείως εἰς τό ἔργον τῆς προσευχῆς, ἐφ’ ὅσον ὅταν ψάλλωμεν, ἤ ἀναγιγνώσκωμεν, ἤ συνομιλῶμεν, ἤ, ὁπωσδήποτε, εἴμεθα ἀπησχολημένοι εἰς ἕνα διακόνημα, τότε ἡ νοητική ἐνέργεια, ὁ νοῦς, διαμοιράζεται εἰς πολλά νοήματα καί θεωρήματα;
Ἀπόκρισις
Ἡ Ἁγία Γραφή τίποτε τό ἀδύνατον δέν προστάσσει, ἐφ’ ὅσον καί ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καί ἔψαλλε καί ἐδιάβαζε, καί ἐδίδασκε καί διακονοῦσε καί ὑπέφερεν ἀπό τούς διωγμούς καί ὅμως προσηύχετο συνεχῶς καί ἀδιαλείπτως.
Διότι ἀδιάλειπτος προσευχή εἶναι τό νά ἔχωμεν πάντοτε τόν νοῦν μας προσηλωμένον μέ πολλήν εὐλάβειαν καί πόθον, κοντά εἰς τόν Θεόν· νά ἐξαρτᾶται πάντοτε ὁ ἄνθρωπος ἀπό τήν πρός τόν Θεόν ἐλπίδα καί νά στηρίζῃ τό θάρρος του, δι’ ὅλα του τά ἔργα εἰς Αὐτόν. Τότε ὁ ἄνθρωπος αὐτός πράγματι ἀδιαλείπτως προσεύχεται. Ἐπιστέγασμα τῆς τοιαύτης ἀδιαλείπτου προσευχῆς εἶναι νά ἀντιμετωπίζῃ ὅλα τά συμβαίνοντα μέ τήν ψυχικήν διάθεσιν τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ὅστις εἰς ὅλας τάς περιστάσεις ἔλεγε· «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἤ στεναχωρία ἤ διωγμός ἤ λιμός ἤ γυμνότης ἤ κίνδυνος ἤ μάχαιρα;» (Ρωμ. η’ 35). Καί μετ’ ὀλίγον διακηρύσσει τήν ὑπέροχον διαβεβαίωσιν· «Πέπεισμαι γάρ, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε ζωή, οὔτε Ἄγγελοι, οὔτε ἀρχαί, οὔτε δυνάμεις, οὔτε ἐνεστῶτα, οὔτε μέλλοντα, οὔτε ὕψωμα, οὔτε βάθος, οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπό τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, τῆς έν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν» (αὐτόθι, 38 – 39).
Μέ αὐτήν λοιπόν τήν ψυχικήν διάθεσιν ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προσηύχετο συνεχῶς καί ἀδιαλείπτως· διότι εἰς ὅλα του τά ἔργα, καί εἰς ὅλα, ὅσα συνέβαιναν εἰς αὐτόν, εἶχεν ἐξαρτήσει τόν ἑαυτόν του ἀπό τήν ἐλπίδα πρός τόν Θεόν. Δι’ αὐτό καί ὅλοι οἱ Ἅγιοι ἔχαιρον πάντοτε εἰς τάς θλίψεις πού συνέβαινον εἰς αὐτούς, διά νά συνηθίσουν νά ἐλπίζουν διαρκῶς εἰς τόν Θεόν.
Ἔχω λοιπόν τήν γνώμην, ὅτι αὐτή εἶναι ἡ ἀσυγκράτητος καί καθαρά κατάστασις τῆς προσευχῆς· νά κατορθώσῃ δηλαδή ὁ νοῦς νά εὑρεθῇ ἔξω ἀπό τήν σάρκα καί τόν κόσμον καί νά προσεύχεται τελείως ἀπηλλαγμένος ἀπό τό βάρος τῆς ὕλης καί τά σχήματα καί τάς μορφάς τοῦ παρόντος κόσμου. Αὐτός λοιπόν πού θά κατορθώσῃ νά διατηρήσῃ ἀκεραίαν καί καθαράν αὐτήν τήν κατάστασιν τῆς ψυχῆς, αὐτός πράγματι προσεύχεται ἀδιαλείπτως.
(¹) «Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε…» (Α’ Θεσ. ε’ 17).
Πηγή: ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ (ΤΟΜΟΣ Δ’). Ἑπιμελείᾳ Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1966 (σελ. 222).
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
