Ὁ πιστός πρέπει νά ἀπέχῃ τελείως ἀπό τήν ψευδώνυμον γνῶσιν καί νά μή συναναστρέφεται μέ αἱρετικούς. Ποία εἶναι ἡ πραγματική κατά Θεόν σοφία· μερικούς ἀνθρώπους τούς ὠφελεῖ νά ζοῦν ἐν ἁπλότητι μακράν τῶν συζητήσεων αὐτῶν.
ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΙΗ’
Β’.Τοῦ Ἀββᾶ Μάρκου.
Ἡ σοφία τοῦ κόσμου αὐτοῦ εἶναι μωρία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅπως εἶπεν ὁ Ἀπόστολος Παῦλος (Α’ Κορ. γ’ 19)· ἀντιθέτως ἡ σοφία, πού προέρχεται ἐκ τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀπό ἄνωθεν, ἀπό τόν πατέρα τῶν Φώτων, ὡς λέγει ὁ θεῖος Ἰάκωβος (α’ 17), καί ἔχει ὡς γνώρισμα τήν ταπεινοφροσύνην.
Ὅσοι ἐπιθυμοῦν νά ἀρέσουν εἰς τούς ἀνθρώπους, παρεδέχθησαν, ἀντί τῆς Θείας σοφίας, τήν ἀνθρωπίνην· ἐξ αἰτίας λοιπόν τῆς ἀνθρωπίνης αὐτῆς σοφίας καυχῶνται καί ὑπερηφανεύονται ἐξαπατήσαντες πολλούς ἀπό τούς ἁπλουστέρους Χριστιανούς. Αὐτούς τούς ἁπλοῦς ἀνθρώπους τούς ἔπεισαν νά χάνουν τόν χρόνον των εἰς φιλοσοφικάς ἀναζητήσεις, στηριζόμενοι εἰς λόγους ἀνθρωπίνης σοφίας, ἀντί νά προσπαθοῦν νά σωθοῦν μέ τούς κόπους τῆς εὐσεβείας καί τήν προσευχήν (Α’ Κορ. β’ 4). Τοῦτο κατηγορεῖ συνεχῶς καί ὁ Ἀπόστολος ἀποκαλῶν κένωσιν (=κατάργησιν) τοῦ Σταυροῦ.
Ἰδού τί γράφει σχετικῶς εἰς τήν Α’ πρός Κορινθίους ἐπιστολήν· «οὐ γάρ ἀπέστειλέ με Χριστός βαπτίζειν, ἀλλ’ εὐαγγελίζεσθαι, οὐκ ἐν σοφίᾳ λόγου, ἵνα μή κενωθῇ ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ» (Α’ Κορ. α’ 17). Ἀλλοῦ πάλιν λέγει· «τά μωρά τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεός, ἵνα καταισχύνῃ τά ἰσχυρά, καί τά ἀγενῆ τοῦ κόσμου, καί τά ἐξουθενημένα ἐξελέξατο ὁ Θεός, καί τά μή ὄντα, ἵνα τά ὄντα καταργήσῃ, ὅπως μή καυχήσηται πᾶσα σάρξ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ» (Α’ Κορ. α’ 27 – 29).
Ἐφ’ ὅσον λοιπόν ὁ Θεός δέν ζητεῖ τούς λόγους τῆς Ἑλληνικῆς σοφίας, ἀλλά τούς κόπους τῆς προσευχῆς καί τῆς ταπεινοφροσύνης, ὅπως ἔχει ἀποδειχθῆ, καί ἡμεῖς ἄς ἀπέχωμεν τελείως ἀπό τήν ψευδώνυμον γνῶσιν, διά νά μή ἀπομακρυνθῶμεν ἐπικινδύνως ἀπό τήν περιοχήν τῆς σοφίας τοῦ Θεοῦ.
Ἐγνώρισα ἁπλοϊκούς ἀνθρώπους, πού μέ τήν ταπεινοφροσύνην των ἀνεδείχθησαν σοφώτεροι καί ἀπό τούς σοφούς. Ἕνας ἄλλος ἰδιώτης, πού ἤκουσε τήν ἀξίαν τῆς ἁπλότητος, δέν τήν ἐμιμήθη μέ ταπείνωσιν, ἀλλά καυχηθείς διά τήν ἁπλότητά του, περιέπεσεν εἰς τήν θεομίσητον ὑπερηφάνειαν.
Ἐκεῖνος, πού κατεξευτελίζει τήν σύνεσιν καί καυχᾶται διά τήν ἀμάθειάν του, δέν εἶναι μόνον ἀμαθής κατά τόν λόγον, ἀλλά καί κατά τήν γνῶσιν.
Ὅπως ἀκριβῶς ἄλλο πρᾶγμα εἶναι σοφία λόγου καί ἄλλο φρόνησις, τοιουτοτρόπως ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ἡ ἁπλότης τοῦ λόγου, ἄλλο δέ ἡ ἔλλειψις φρονήσεως. Εἰς τίποτε δέν θά βλάψῃ ἡ ἀμάθεια τοῦ λόγου τόν εὐλαβέστατον ἄνθρωπον, ἀλλά καί τόν ταπεινόφρονα δέν θά ζημιώσῃ ἡ σοφία τοῦ λόγου.
Νά μή λέγῃς δέν γνωρίζω τί πρέπει νά κάμω, καί δι’ αὐτό δέν εὐθύνομαι ἐφ’ ὅσον δέν ἐκτελῶ τό πρέπον· διότι ἐάν ἐξετέλεις ὅσα καλά σαφῶς ἐγνώριζες, θά σοῦ ἀπεκαλύπτοντο, ἐν συνεχείᾳ, καί τά ὑπόλοιπα· ἡ μία πρᾶξις, ἡ ἄγνωστος, θά κατενοεῖτο διά τῆς ἄλλης τῆς γνωστῆς, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει καί μέ τούς οἰκίσκους τῶν ἀγροτικῶν οἰκισμῶν, εἰς τούς ὁποίους μετά τόν ἕνα ἀνακαλύπτομεν τόν ἄλλον.
Δέν εἶναι πρός τό συμφέρον σου νά γνωρίζῃς τά ἑπόμενα, πρίν, προηγουμένως, δι’ ἐπιπόνου ἐργασίας ἐκτελέσῃς τά προηγούμενα, διότι ἡ γνῶσις, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀργίας, φουσκώνει τόν ἄνθρωπον ἀπό ὑπερηφάνειαν, ἐνῷ ἡ ἀγάπη οἰκοδομεῖ μέ τό νά ὑπομένωμεν τά πάντα, ὅπως καί ὁ οὐρανοβάμων Ἀπόστολος διδάσκει (Α’ Κορ. ιγ’ 1 – 8).
Τό ἕν μέ τό ἄλλο τά ἁμαρτήματα ἐνισχύουν τήν δύναμιν τοῦ κακοῦ, ὅπως ἀκριβῶς καί τά ἀγαθά αὐξάνονται διά τῆς μεταξύ των συναφείας καί ὑποβοηθοῦν τόν μέτοχον αὐτῶν εἰς τήν πνευματικήν πρόοδον καί ἄνοδον.
Χωρίς τήν διαρκῆ ἐνθύμησιν τοῦ Θεοῦ, εἶναι ἀδύνατος ἡ πραγματική καί γνησία γνῶσις· διότι ἡ γνῶσις, χωρίς τήν ἐνθύμησιν τοῦ Θεοῦ, εἶναι νόθος.
Αὐτόν τοῦ ὁποίου ἡ καρδία δέν ἔχει μαλακώσει ἀκόμη ἀπό τήν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ, ὠφελεῖ ὁ λόγος τῆς ὑψηλοτέρας καί λεπτοτέρας γνώσεως, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτός δέν δύναται, χωρίς φόβον, νά ἀναλάβῃ τούς κόπους τῆς μετανοίας.
Εἰς τόν πρᾶον ἄνθρωπον ταιριάζει ἡ ἐνασχόλησις μέ τά ζητήματα τῆς πίστεως, διότι ὁ πρᾶος ἄνθρωπος δέν ἐνοχλεῖ τήν μακροθυμίαν τοῦ Θεοῦ, καί δέν ἐλέγχεται ὑπό τῆς συνειδήσεως ἐξ ἀφορμῆς συνεχῶν παραβάσεων.
Πηγή: ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ (ΤΟΜΟΣ Δ’). Ἑπιμελείᾳ Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1966 (σελ. 321).
Ἡ εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
