ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΙΕ’
Δ’. Τοῦ Ἁγίου Ἰσαάκ.
Μελέτα συνεχῶς καί ἀχόρταγα εἰς τά βιβλία τῶν ἱερῶν διδασκάλων περί τῆς Προνοίας τοῦ Θεοῦ, διότι τοιουτοτρόπως καθοδηγεῖται ὁ νοῦς νά ἀντιληφθῇ τήν θαυμαστήν τάξιν τῶν κτισμάτων τοῦ Θεοῦ καί νά γνωρίσῃ τά ἔργα Αὐτοῦ. Τότε ὁ νοῦς δυναμώνει καί διαμορφώνει, διά τοῦ βάθους τῆς μελέτης, νοήματα καί σκέψεις, πού ἀπαστράπτουν ἀπό φῶς· ἐν τέλει ἡ μελέτη τῶν βιβλίων τῶν ἱερῶν διδασκάλων βοηθεῖ τόν νοῦν νά προχωρήσῃ μετά πνευματικῆς καθαρότητος εἰς τήν βαθυτέραν γνῶσιν τῶν κτισμάτων τοῦ Θεοῦ.
Ὅταν μελετᾷς, νά φροντίζῃς νά εἶσαι ἤρεμος εἰς ὅλα, νά ἐλευθερωθῇς ἀπό τήν ὑπερβολικήν βιοτικήν μέριμναν καί ἀπό τήν ταραχήν, πού δημιουργοῦν εἰς τήν ψυχήν τά διάφορα πράγματα τῆς ζωῆς· τότε μόνον θά δυνηθῇς νά ἀπολαύσῃς εἰς τήν ψυχήν σου μίαν γλυκυτάτην γεῦσιν ὀφειλομένην εἰς τήν γλυκεῖαν πνευματικήν ἡδονήν ἐκ τῆς κατανοήσεως τῶν ἀναγιγνωσκομένων· ἡ ψυχή θά αἰσθανθῇ τό βαθύτερον νόημα τῶν ἀναγιγνωσκομένων καί ἀποτυπώνουσα σταθερῶς αὐτά θά εὐχαριστῆται εἰς αὐτά.
Νά σέβεσαι τά συγγράμματα καί τάς διδασκαλίας τῶν γνησίων συγγραφέων καί νά μή θεωρῇς αὐτά ὅπως τά ἔργα, πού ἔχουν μόνον ἐξωτερικήν ἀξίαν καί περιφρονοῦν τά θεῖα λόγια, διά νά μή παραμείνῃς τυφλός μέχρι τέλους τῆς ζωῆς σου καί στερηθῇς ἀπό τό θεοφιλές κέρδος των.
Νά ἀφοσιωθῇς εἰς τήν ἀνάγνωσιν τῶν θείων Γραφῶν, πού ἀποκαλύπτουν εἰς τόν ἄνθρωπον τόν δρόμον πρός τήν πλέον ἐναργεστάτην ὀπτασίαν τοῦ θείου μεγαλείου, ἔστω καί ἐάν, ἀμέσως, δέν δοκιμάσῃς τήν γλυκύτητα τῶν νοημάτων, ἐπειδή ἀκόμη ὁ νοῦς σου δέν ἔχει καθαρισθῇ καί δέν ἔχει ἀπομακρυνθῆ τῆς ὕλης.
Ὅταν σηκωθῇς δέ διά τήν προσευχήν καί τόν κανόνα, ἀντί τῆς κοσμικῆς ἐνασχολήσεως τοῦ νοῦ σου εἰς ὅσα εἶδες καί ἤκουσες, νά ἐνδιατρίβῃς εἰς τήν βαθυτέραν κατανόησιν τῶν νοημάτων, πού ἀνέγνωσες εἰς τάς Ἁγίας Γραφάς καί νά λησμονῇς τήν μέριμναν τῶν κοσμικῶν πραγμάτων. Τοιουτοτρόπως ὁ νοῦς σου θά ἀρχίσῃ νά καθαρίζεται· αὐτή δέ εἶναι καί ἡ σημασία τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ρητοῦ· «ψυχή βοηθεῖται ὑπό τῆς ἀναγνώσεως ὅταν στῇ εἰς προσευχήν καί πάλιν ἐκ τῆς προσευχῆς φωτίζεται εἰς τήν ἀνάγνωσιν».
Εἰς τήν περίπτωσιν αὐτήν ἡ ἀνάγνωσις, ὅπως ἐλέχθη, ἀντί νά ἀπασχολῇ τόν νοῦν μας μέ ὑλικά πράγματα, γίνεται ὑλικόν διά τόν τρόπον μέ τόν ὁποῖον προσευχόμεθα.
Μέχρις ὅτου δεχθῇ ὁ ἄνθρωπος εἰς τήν ψυχήν του τόν Παράκλητον, ἔχει ἀνάγκην ἀπό τάς θείας Γραφάς, διά νά ἐντυπωθῇ εἰς τήν καρδίαν ἡ ἐνθύμησις τῶν ἀγαθῶν καί διά τῆς συνεχοῦς ἀναγνώσεως νά ἀνανεώνεται μέσα του ἡ κίνησις καί ἡ ροπή πρός τό ἀγαθόν· τοιουτοτρόπως δέ θά προφυλάσσεται ἡ ψυχή ἀπό τά δυσδιάκριτα μονοπάτια τῆς ἁμαρτίας, ἐπειδή ἀκόμη δέν ἀπέκτησε τήν δύναμιν τοῦ Πνεύματος, νά ἀπομακρύνῃ ἀπό τόν νοῦν τήν λησμοσύνην, πού σβύνει τάς ψυχωφελεῖς ἐνθυμήσεις καί ἐξαναγκάζει τόν νοῦν νά σκορπίζῃ καί νά περιπλανᾶται εἰς ἄσκοπα πράγματα.
Διότι ὅταν πλέον ἡ δύναμις αὐτή τοῦ Πνεύματος ἐπικαθήσῃ εἰς τήν ψυχικήν δύναμιν, ἡ ὁποῖα ἐνεργεῖ μέ τήν βοήθειαν τοῦ Πνεύματος, τότε εἰς τήν καρδίαν ριζώνονται αἱ ἐντολαί τοῦ Πνεύματος, ἀντί τοῦ νόμου τῶν Γραφῶν, καί οὕτω ὁ ἄνθρωπος πληροφορεῖται μυστικῶς ὑπό τοῦ Πνεύματος, χωρίς νά ἔχῃ ἀνάγκην ἀπό τήν αἰσθητήν ὕλην, εἰς τό ἔργον τῆς πνευματικῆς του οἰκοδομῆς.
Ἐφ’ ὅσον ἡ καρδία μέ τήν βοήθειαν μόνον τῆς ὕλης, τῶν γραμμάτων καί τῶν λέξεων, πληροφορεῖται τά δέοντα, ἀκολουθοῦν τήν ἐνέργειαν αὐτήν, ὡς φυσικά ἐνδεχόμενα, ἡ πλάνη καί ἡ λησμοσύνη.
Ὅταν ὅμως ἡ διδασκαλία προέρχεται κατ’ εὐθείαν ἀπό τήν ἐνέργειαν τοῦ Πνεύματος, τότε καί ἡ ἐνθύμησις τοῦ ἀγαθοῦ διατηρεῖται ἀσφαλῶς.
Πηγή: ΕΥΕΡΓΕΝΤΙΝΟΣ (ΤΟΜΟΣ Δ’). Ἑπιμελείᾳ Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1966 (σελ. 301).
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
