Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου Λόγος ΜΕ’
(Migne, P.G., τόμος LXIII, λόγος ΛΔ’, σελ. 821 – 834)
Τοῦτο δέ ὅλον γέγονεν, ἵνα πληρωθῇ τό ρηθέν ὑπό τοῦ Κυρίου διά τοῦ Προφήτου, λέγοντος· Ἰδού ἡ παρθένος ἐν γαστρί ἕξει, καί τέξεται υἱόν, καί καλέσουσι τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον, μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός (Ματθ. α’, 22 – 23). Ὅλον δέ αὐτό τό θαῦμα ἔγινε, διά νά ἐκπληρωθῇ ἐκεῖνο τό ὁποῖον προεῖπεν ὁ Θεός διά στόματος τοῦ Προφήτου Ἡσαΐου, ὁ ὁποῖος λέγει· Ἰδού ἡ Παρθένος θά μείνῃ ἔγκυος, χωρίς μεσολάβησιν ἀνδρός, καί θά γεννήσῃ υἱόν, καί θά τόν ὀνομάσουν Ἐμμανουήλ, πού σημαίνει ὁ Θεός εἶναι μαζί μας (Ἡσ. ζ’ 14).
Θά ἤθελα νά εἶναι παρόντες ἐδῶ ὅλοι οἱ Ἰουδαῖοι καί ὅλοι οἱ Ἕλληνες(*), καί ἀφοῦ πάρω ἀπό τούς Ἰουδαίους τό βιβλίον αὐτό, νά ἀναγνώσω ἐνώπιόν των τήν προφητείαν, διά νά τήν ἀκούσουν. Γνωρίζετε βεβαίως ὅλοι σας, ὅτι καί εἰς τά δικαστήρια καί ὅπου δήποτε ἀλλοῦ, ἡ μαρτυρία τότε θεωρεῖται ἀναμφισβητήτως ἀληθής, ὅταν γίνεται ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν. Διότι ἔτσι δέν θά ἠμπορέσουν νά εἴπουν, ὅτι αὐτά κατεσκευάσθησαν ἀπό ἡμᾶς, ὅταν ὄχι ἡμεῖς ἀλλ’ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐσταύρωσαν τόν Χριστόν μᾶς προμηθεύουν τά βιβλία, τά ὁποῖα ὁμιλοῦν περί τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ. Ἀλλ’ εἴτε εἶναι εἴτε δέν εἶναι παρόντες οὗτοι, ἡμεῖς θά κάμωμεν τό καθῆκον μας, καί θά προχωρήσωμεν εἰς τήν ἑρμηνείαν.
Ἀλλ’ ἐάν τό νομίζετε χρήσιμον, ἄς ἐπαναλάβωμεν ἐκ τῆς προφητείας καί ὅσα ἀναφέρονται ὀλίγον πρό ἐκείνων, τά ὁποῖα ἐμνημονεύσαμεν, διά νά γίνουν εὐκολώτερον κατανοητά τά λεχθέντα. Λέγει λοιπόν ὁ Προφήτης· Καί προσέθετο Κύριος λαλῆσαι τῷ Ἄχαζ, λέγων· Αἴτησαι σεαυτῷ σημεῖον παρά Κυρίου Θεοῦ σου εἰς βάθος ἤ εἰς ὕψος· Καί εἶπεν Ἄχαζ· Οὐ μή αἰτήσω, οὐδέ μή πειράσω Κύριον. Καί εἶπεν (ὁ Ἡσαΐας)· Ἀκούσατε δή οἶκος Δαβίδ, μή μικρόν ὑμῖν ἀγώνα παρέχειν ἀνθρώποις; Καί πῶς Κυρίῳ παρέχετε ἀγώνα; Διά τοῦτο δώσει Κύριος αὐτός ὑμῖν σημεῖον. Ἰδού ἡ παρθένος ἐν γαστρί λήψεται, καί τέξεται υἱόν καί καλέσεις τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ (Ἠσ. ζ’, 10 – 14). Καί ὡμίλησεν ἀκόμη ὁ Κύριος πρός τόν Ἄχαζ λέγων· Ζήτησε κάποιο σημεῖον διά σέ παρά Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου εἴτε εἰς βάθος εἴτε εἰς ὕψος. Καί εἶπεν ὁ Ἄχαζ· Δέν θά ζητήσω οὔτε θέλω νά πειράξω τόν Κύριον. Καί εἶπε ὁ Ἠσαΐας· Ἀκούσατε τώρα, ἀπόγονοι τοῦ Δαβίδ· Μήπως θεωρεῖτε μικρόν πρᾶγμα τό νά παρέχετε ἐνοχλήσεις εἰς ἀνθρώπους; Καί πῶς τότε ἐνοχλεῖτε αὐτόν τόν Κύριον; Διά τοῦτο θά δείξῃ κάποιον σημεῖον ὁ ἴδιος ὁ Θεός· Ἰδού ἡ Παρθένος θά συλλάβῃ καί θά γεννήσῃ υἱόν, καί θά δώσετε εἰς αὐτόν τό ὄνομα Ἐμμανουήλ.
Ἐπειδή δηλαδή ὁ μέν Προφήτης εἶπεν Αἴτησαι σεαυτῷ σημεῖον, ὁ δέ Ἄχαζ, ὑποκρινόμενος ὅτι ἐπίστευεν ἀπολύτως εἰς τούς λόγους του, ἔλεγεν· Οὐ μή αἰτήσω οὐδέ μή πειράσω τόν Κύριον, πρόσεξε μέ πόσην ὁρμήν τοῦ καταφέρει τό πλῆγμα ὁ Προφήτης, κατηγορῶν αὐτόν, ὅπως ἦτο φυσικόν, πολύ βαρύτερον ἀπό πρῶτα, μετά τήν ἀπόδειξιν τῆς ὑποκρισίας του. Διά τοῦτο ἀκριβῶς οὔτε ἀπάντησιν πλέον τοῦ δίδει, στρέφεται δέ πρός τόν λαόν καί λέγει πρός αὐτόν· Ἀκούσατε δή οἶκος Δαβίδ, μή μικρόν ὑμῖν ἀγῶνα παρέχειν ἀνθρώποις; καί πῶς Κυρίῳ παρέχετε ἀγῶνα; (ἐνθ. ἀνωτέρω).
Ἡ σημασία τῆς φράσεως αὐτῆς δέν εἶναι σαφής. Διά τοῦτο πρέπει νά τήν ἀναπτύξωμεν μέ μεγαλυτέραν προσοχήν καί ἀκρίβειαν. Ἐκεῖνο δηλαδή, τό ὁποῖον λέγει ὁ Προφήτης, εἶναι τοῦτο· Μήπως δηλαδή ἰδικοί μου εἶναι οἱ λόγοι τούς ὁποίους εἶπον; Μήπως ἰδική μου εἶναι ἡ ἀπόφασις; Ἐάν δέ τό νά μή ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τούς ἀνθρώπους ἁπλῶς καί χωρίς λόγον εἶναι βαρύ παράπτωμα καί ἄξιον κατηγορίας, πολύ βαρύτερον εἶναι τό νά μή πιστεύωμεν εἰς τούς λόγους τοῦ Θεοῦ. Ἡ φράσις λοιπόν «παρέχειν ἀγῶνα» τίποτε ἄλλο δέν σημαίνει, παρά ὅτι δέν πιστεύετε. Αὐτό λοιπόν, λέγει, εἶναι μικρόν ἔγκλημα; Μήπως εἶναι ἀσήμαντος κατηγορία τό νά μή πιστεύωμεν εἰς τούς ἀνθρώπους; Ἐάν δέ ἡ ἀπιστία εἰς τούς λόγους τῶν ἀνθρώπων εἶναι βαρύ ἁμάρτημα, πολύ βαρύτερον εἶναι τοῦτο ὅταν πρόκειται διά τόν Θεόν. Ἒλεγε δέ τοῦτο ὁ Προφήτης Ἡσαΐας, διά νά πληροφορηθοῦν ὅλοι, ὅτι δέν ἐξηπατήθη ἀπό τούς λόγους τοῦ Ἄχαζ(¹),καί ἐξέφρασε τήν γνώμην του ὄχι παρασυρθείς εἰς παραλογισμούς ἀπό τούς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν, ἀλλά ἀπό τάς σκέψεις τάς ὁποίας εἶχεν εἰς τήν διάνοιάν του ὁ Ἄχαζ.
Ἐπειδή δηλαδή συνωμίλησε μαζί του μέ πολλήν μετριοπάθειαν καί τόν ἀπήλλαξεν ἀπό τά δεινά τά ὁποῖα ἐδοκίμαζε, καί τοῦ ἐνέπνευσε θάρρος διά τήν καλήν ἐξέλιξιν τῆς παρούσης καταστάσεως, καί περί τούτου τοῦ ἔδωσεν ἀποδείξεις μέ τό ὅτι τοῦ ἐφανέρωσε τά σχέδια τῶν ἐχθρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεστράτευσαν κατά τῆς Ἱερουσαλήμ καί μέ τό ὅτι ἀπεκάλυψε τήν προδοσίαν καί προεῖπε τήν ὁλοκληρωτικήν ὑποδούλωσιν τοῦ Ἰσραήλ, καί προσέθεσε καί τόν χρόνον κατά τόν ὁποῖον ἐπρόκειτο νά γίνῃ τοῦτο, δέν περιωρίσθη εἰς αὐτά, ἀλλά προχωρεῖ ἀκόμη περισσότερον, καί δέν περιμένει βέβαια νά τοῦ ζητήσῃ κάποιο σημεῖον εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ὅσα τοῦ λέγει εἶναι ἀληθῆ, τόν παρακινεῖ ὅμως νά ζητήσῃ κάποιο σημεῖον, μολονότι ὁ Ἄχαζ δέν ἤθελε νά τό κάμῃ, λόγῳ τῆς μεγάλης ἀπιστίας του. Καί δέν τόν προτρέπει ἁπλῶς νά ζητήσῃ κάποιο σημεῖον, ἀλλά καί τοῦ δίδει τό δικαίωμα νά ζητήσῃ ὅ,τι σημεῖον ἤθελε. Δέν τοῦ εἶπε δηλαδή ζήτησε τοῦτο ἤ ἐκεῖνο τό σημεῖον, ἀλλ’ ὅποιο σημεῖον θέλεις. Ὁ Κύριος εἶναι πλούσιος, ἡ παντοδυναμία του εἶναι ἀπεριόριστος, ἡ ἐξουσία του εἶναι ἀνέκφραστος· Ἄν θέλῃς νά σοῦ δείξῃ σημεῖον ἐκ τῶν οὐρανῶν, κανένα ἐμπόδιον δέν ὑπάρχει· ἄν θέλῃς σημεῖον ἐκ τῆς γῆς, τίποτε δέν ἐμποδίζει. Αὐτό δηλαδή σημαίνει τό· Εἰς βάθος ἤ εἰς ὕψος.
Ἐπειδή ὅμως οὔτε καί κατ’ αὐτόν τρόπον κατώρθωσε νά τόν πείσῃ, δέν ἐσιώπησεν εἰς τό σημεῖον τοῦτο τῶν λόγων του, ἀλλ’ ἀφοῦ ἤρχισε νά τόν ἐλέγχῃ, καί τοῦτο τό ἔκαμε διά νά διορθώσῃ τόν ἀκούοντα καί νά τοῦ ἀποδείξῃ ὅτι δέν κατώρθωσε νά τόν ἐξαπατήσῃ, οὔτε ὅτι ὁ Προφήτης ἔλεγε παραλογισμούς, τοῦ ἀποκαλύπτει μίαν μυστικήν προφητείαν, ἡὁποία θά ἐπραγματοποιεῖτο μέ σκοπόν τήν σωτηρίαν ὁλοκλήρου τῆς οἰκουμένης, διά τήν διόρθωσιν ὅλων τῶν γηΐνων πραγμάτων· καί λέγει, ὅτι τό σημεῖον δέν δίδεται πλέον εἰς τόν Ἄχαζ, ἀλλά εἰς ὅλον τόν λαόν τῶν Ἰουδαίων. Κατ’ ἀρχάς βεβαίως ἀπηύθυνε τόν λόγον πρός τόν Ἄχαζ· ἐπειδή ὅμως ἐκεῖνος ἀπέδειξε τό ἑαυτόν του ἀνάξιον νά γνωρίσῃ τό σημεῖον τοῦτο, ὁμιλεῖ πλέον ὁ Ἠσαΐας πρός τόν λαόν. Διά τοῦτο δηλαδή λέγει, δώσει, ὄχι εἰς ἐσένα (τόν Ἄχαζ), ἀλλ’ ὑμῖν σημεῖον. Ὑμῖν· πρός ποίους; Τούς ἀπογόνους τοῦ Δαβίδ· διότι ἀπό αὐτούς ἐβλάστησε τό σημεῖον.
Καί ποῖον λοιπόν εἶναι τό σημεῖον αὐτό; Ἰδού ἡ Παρθένος ἐν γαστρί λήψεται, καί τέξεται υἱόν καί καλέσεις τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. Πρέπει νά παρατηρήσωμεν ἐδῶ, πρᾶγμα τό ὁποῖον καί προηγουμένως εἶπον, ὅτι τό σημεῖον δέν δίδεται πλέον εἰς τόν Ἄχαζ. Καί ὅτι τοῦτο δέν ἦτο ἁπλῆ εἰκασία, ὁ ἴδιος ὁ Προφήτης καί κατηγόρησε καί ἐπέκρινε λέγων· Μή μικρόν ὑμῖν ἀγώνα παρέχειν ἀνθρώποις; Καί ἀμέσως προσέθεσε· Διά τοῦτο δώσει Κύριος αὐτός ὑμῖν σημεῖον. Ἰδού ἡ Παρθένος ἐν γαστρί λήψεται (Ἠσ. ζ’, 14).
Ἐάν δέ λέγουν οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι ὁ Προφήτης, δέν εἶπε, Παρθένον, ἀλλά νεάνιδα, καί εἰς τήν περίπτωσιν αὐτήν ἡ νίκη εἶναι μέ τό μέρος μας. Διότι καί τό ὄνομα τῆς νεανίδος ἡ Γραφή συνηθίζει νά τό χρησιμοποιῇ, ὅταν πρόκειται διά παρθένον, ὅπως συχνά ἀναφέρεται εἰς τούς Ψαλμούς. Λέγεται δηλαδή εἰς τό Ψαλτήριον· Νεανίσκοι καί παρθένοι, πρεσβύτεροι μετά νεωτέρων αἰνεσάτωσαν τό ὄνομα Κυρίου (Ψαλμ. ρμη’ 12 – 13). Νέοι καί νεανίδες, γέροντες καί νεώτεροι, ἄς δοξολογήσουν τόν Κύριον. Καί περί κόρης δέ τῆς ὁποίας ἀπειλεῖται ἡ τιμή λέγει ὁ Μωϋσῆς ·Ἐβόησεν ἡ νεᾶνις (Δευτ. κβ’, 27).
Ὥστε ἐάν δέν ἦτο παρθένος (ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νά συλλάβῃ καί νά γεννήσῃ υἱόν), οὔτε καί θαῦμα θά ἦτο τό γεγονός, διότι τό θαῦμα πρέπει νά λαμβάνῃ χώραν ἔξω ἀπό τήν λογικήν ἀκολουθίαν τῶν πραγμάτων, καί πρέπει νά ξεπερνᾷ ὅ,τι συνήθως καί φυσικῶς συμβαίνει καί νά εἶναι παράδοξον καί καταπληκτικόν, ὥστε καθένας ἀπό ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τό βλέπουν ἤ τό ἀκούουν νά τό ἐπισημαίνουν ὡς θαῦμα. Διά τοῦτο ἀκριβῶς λέγεται καί σημείον, διότι ἀποτελεῖ κάτι τό ἐξαιρετικόν, τό μοναδικόν. Δέν θά ἦτο δέ κάτι τό ἐξαιρετικόν, ἐάν ἐπρόκειτο νά ἐπικαλυφθῇ μέ τήν συσχέτισίν του πρός κοινά πράγματα.
Ὥστε ἐάν ὁ λόγος τοῦ Προφήτου ἀνεφέρετο εἰς γυναῖκα ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νά γεννήσῃ κατά τούς φυσικούς νόμους, διά ποῖον λόγον νά ὀνομάσῃ σημεῖον ἐκεῖνο τό ὁποῖον συμβαίνει κάθε ἡμέραν; Διά τοῦτο καί ὅταν ἤρχισε νά ἀποκαλύπτῃ τό σημεῖον τοῦτο, δέν εἶπεν ἁπλῶς· Ἰδού, μία παρθένος ἀλλ’ Ἰδού ἡ παρθένος, μέ τήν προσθήκην δέ τοῦ ἄρθρου [ἡ] ἤθελε νά δώσῃ ἀφορμήν εἰς ἡμᾶς νά ἐννοήσωμεν, ὅτι ἡ Παρθένος αὐτή ἦτο σπουδαία, ἦτο ἡ μοναδική Παρθένος. Ὅτι δέ ἡ προσθήκη αὐτή τοῦ ἄρθρου αὐτό ἀκριβῶς σημαίνει, εἶναι δυνατόν νά τό ἀντιληφθῶμεν καί ἀπό τά Εὐαγγέλια.
Ὅταν δηλαδή οἱ Ἰουδαῖοι ἔστειλαν ἀπεσταλμένους πρός τόν Ἰωάννην (τόν Πρόδρομον) διά νά τόν ἐρωτήσουν· Σύ τίς εἶ; (Ἰωάν. α’, 19)· Σύ ποῖος εἶσαι; δέν ἔλεγον· Σύ εἶσαι Χριστός; ἀλλά· Σύ εἶ ὁ Χριστός; οὔτε ἔλεγον, μήπως εἶσαι Προφήτης; ἀλλά· Ὁ Προφήτης εἶ Σύ (αὐτόθι 21); Καθένα δέ ἀπό αὐτά (ὁ Χριστός – ὁ Προφήτης) ἐσήμαινε κάτι τό ἐξαιρετικόν, τό μοναδικόν. Διά τοῦτο καί ὁ Ἰωάννης (ὁ Εὐαγγελιστής) ἀρχίζων τό Εὐαγγέλιόν του, δέν ἔλεγεν, Ἐν ἀρχῇ ἦν Λόγος, ἀλλ’ Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος (Κατά τήν ἀρχήν τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου ὑπῆρχεν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ) καί ὁ Λόγος ἦν πρός τόν Θεόν (Ἰωάν. α’, 1).
Κατά τόν ἴδιον ἀκριβῶς τρόπον καί ἐδῶ δέν εἶπεν ὁ Προφήτης· Ἰδού, μία παρθένος, ἀλλ’ Ἰδού ἡ Παρθένος· (ἔνθ. ἀνωτ.) καί μάλιστα τό, Ἰδού, τό εἶπε μέ τήν σοβαρότητα, ἡ ὁποία ἁρμόζει εἰς ἕνα Προφήτην, διότι ἦτο σχεδόν τό ἴδιον ὡς ἐάν ὁ Προφήτης ἔβλεπε τά γινόμενα διά τῶν ψυχικῶν ὀφθαλμῶν του καί διά τῆς φαντασίας του, καί εἶχε μεγάλην βεβαιότητα διά τήν ἀκρίβειαν ἐκείνων τά ὁποῖα ἔλεγε. Διότι οἱ Προφῆται ἔβλεπον ἐκεῖνα πού δέν ἦσαν ὁρατά πολύ σαφέστερα, ἀπό ὅσον βλέπομεν ἡμεῖς τά ὑλικά πράγματα. Διότι ἡ αἴσθησις τοῦ σώματος πολλάς φοράς εἶναι φυσικόν νά ἀπατηθῇ· ἐνῷ ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔδιδε τήν πληροφορίαν χωρίς κανένα κίνδυνον διαψεύσεως.
Καί διά ποῖον λόγον, ἴσως θά ἐρωτήσῃ κάποιος, δέν προσέθεσεν ὁ Προφήτης, ὅτι ἡ Σύλληψις καί ἡ Γέννησις θά γίνουν διά τῆς ἐπενεργείας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Οἱ λόγοι τοῦ Προφήτου ἦσαν προφητεία, καί ὡς προφητεία ἔπρεπε νά λεχθῇ μέ κάποιαν ἀσάφειαν, ὅπως ἄλλωστε εἶπα πολλάς φοράς, λόγῳ τῆς ἀχαριστίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τόν ἤκουον, ὥστε νά μή μάθουν ταῦτα ἐπακριβῶς, ὁπότε θά ὑπῆρχε κίνδυνος νά καύσωσι τά βιβλία τῶν Προφητῶν. Ἐάν δηλαδή δέν ἐσεβάσθησαν τούς Προφήτας, πολύ περισσότερον δέν θά ἐδίσταζαν νά καταστρέψουν ὅσα ἐκεῖνοι ἔγραψαν. Καί ὅτι αὐτό τό ὁποῖον λέγω δέν εἶναι ἁπλή εἰκασία, ἀποδεικνύεται ἀπό τό γεγονός, ὅτι ἕνας ἄλλος βασιλεύς, κατά τούς χρόνους τοῦ Προφήτου Ἱερεμίου, ἀφοῦ ἐπῆρεν αὐτά τά βιβλία τά κατεξέσχισε καί τά ἔρριψεν εἰς τό πῦρ (Ἱερ. μγ’, (λς’) 23). Βλέπεις μανίαν φοβεράν; Βλέπεις παράλογον ὀργήν; Δέν τοῦ ἦτο ἀρκετόν ὅτι κατεξέσχισε τά βιβλία, ἀλλά καί τά ἔκαυσε, θέλων νά ἱκανοποιήσῃ κατ’ αὐτόν τόν τρόπον τό παράλογον πάθος του.
Ἀλλ’ ὅμως, ἄν καί ὁ θαυμάσιος Προφήτης Ἠσαΐας εἶπε τό πρᾶγμα μέ κάποιαν ἀσάφειαν, ἐν τούτοις ἐφανέρωσε καθαρά τό πᾶν. Διότι μία παρθένος, ἐφ’ ὅσον παραμένει παρθένος, κατά ποῖον ἄλλον τρόπον εἶναι δυνατόν νά κυοφορήσῃ, ἐκτός ἀπό τήν ἐπενέργειαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Διότι τούς φυσικούς νόμους μόνον ὁ Δημιουργός τῆς φύσεως ἔχει τήν δύναμιν νά τούς καταργήσῃ καί κανείς ἄλλος. Ὥστε ὅταν εἶπε· τέξεται ἡ Παρθένος, ὅλα τά ἐφανέρωσε.
Ἀφοῦ λοιπόν ὡμίλησε διά τήν γέννησιν, ἀναφέρει καί τό ὄνομα τοῦ γεννωμένου, λέγων· Τέξεται υἱόν, καί καλέσουσι τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ (Ματθ. α’, 23). Πῶς τότε, ἴσως θά ἐρωτήσῃ κανείς, δέν ἐδόθη εἰς αὐτόν τό ὄνομα Ἐμμανουήλ, ὅπως λέγει ὁ Προφήτης, ἀλλ’ Ἰησοῦς Χριστός; Διότι δέν εἶπε· Καλέσεις, ἀλλά, Καλέσουσιν(²)οἱ ὄχλοι, δηλαδή ὁ λαός, μέ ἄλλους λόγους, ἡ ἔκβασις τῶν πραγμάτων.
Ὅπως δηλαδή τήν Ἱερουσαλήμ τήν ὀνομάζει πόλιν δικαιοσύνης, μολονότι εἰς καμμίαν περίπτωσιν ἡ πόλις αὐτή δέν ὠνομάσθη δικαιοσύνη, ἀλλ’ ἔλαβε τήν ὀνομασίαν αὐτήν ἀπό τά πράγματα, ἐπειδή ἐσημειώθη μεγάλη μεταστροφή τῶν κατοίκων της πρός τό καλύτερον καί διότι τήν ἐπροστάτευσεν ὁ δίκαιος Δαβίδ (καί ὅταν δηλαδή τήν λέγει πόρνην [Ἠσ. α’, 21], δέν τήν ὀνομάζει οὕτω, διότι ἔλαβε ποτέ τοιοῦτον ὄνομα, ἀλλά τῆς δίδει τό ὄνομα αὐτό ἀπό τήν κακίαν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει τότε εἰς αὐτήν· οὕτω καί κατόπιν τήν ὠνόμασε πόλιν δικαιοσύνης, ὅταν δηλαδή μετεβλήθη καί ἔγινεν ἐνάρετος). Τό ἴδιον πρέπει νά εἴπωμεν καί εἰς τήν περίπτωσιν τοῦ Χριστοῦ, ὅτι τοῦ ἔδωσεν αὐτό τό ὄνομα ἀπό τά πραγματικά γεγονότα.
Διότι τότε ἀκριβῶς εὑρέθη ὁ Θεός μαζί μας, ὅταν ἐνεφανίσθη εἰς τήν γῆν καί συναναστρέφετο μέ τούς ἀνθρώπους, ἀποδεικνύων οὕτω τήν ἐξαιρετικήν φροντίδα του δι’ ἡμᾶς. Διότι ἐκεῖνος ὅστις ἦτο μαζί μας δέν ἦτο Ἄγγελος, οὔτε Ἀρχάγγελος, ἀλλ’ ὁ ἴδιος ὁ Θεός, ὅστις κατέβη εἰς τήν γῆν καί ἀνέλαβε τήν σωτηρίαν ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος, συνομιλῶν μέ τάς πόρνας, παρακαθήμενος εἰς τήν ἰδίαν τράπεζαν μαζί μέ τούς τελώνας, εἰσερχόμενος εἰς τάς οἰκίας ἁμαρτωλῶν ανθρώπων, δίδων παρρησίαν εἰς λῃστάς, σύρων πρός τό μέρος του μάγους, περιερχόμενος καί διορθώνων τά πάντα, καί ἑνώνων τήν ἀνθρωπίνην φύσιν μέ τόν Ἑαυτόν του. Ὅλα αὐτά λοιπόν τά προλέγει ὁ Προφήτης ἀναφέρων μαζί καί τήν Γέννησιν, καί τό ἀνέκφραστον καί ἄπειρον κέρδος ἐκ τῆς τεκνογονίας ἐκείνης.
Ὅταν δηλαδή ὁ Θεός εἶναι μαζί μέ τούς ἀνθρώπους, τίποτε πλέον δέν πρέπει νά φοβούμεθα καί νά τρέμωμεν, ἀλλά δι’ ὅλα νά ἔχωμεν θάρρος· πρᾶγμα τό ὁποῖον καί ἔγινε. Διότι καί τά ἀρχαῖα καί ἀμετακίνητα κακά διελύθησαν, καί ἡ καταδικαστική ἀπόφασις τοῦ Θεοῦ ἐναντίον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ἀνεκλήθη, καί τά νεῦρα τῆς ἁμαρτίας ἀπεκόπησαν, καί ἡ τυραννική ἐξουσία τοῦ διαβόλου κατηργήθη, καί ὁ Παράδεισος, ἡ εἴσοδος εἰς τόν ὁποῖον ἦτο δι’ ὅλους ἀπηγορευμένη, ἠνοίχθη διά πρώτην φοράν εἰς ἕνα λῃστήν καί φονέα, καί αἱ ἁψῖδες τοῦ οὐρανοῦ ἤνοιξαν διάπλατα, καί οἱ ἄνθρωποι συνανεστράφησαν μέ τούς Ἀγγέλους, καί ἡ ἀνθρωπίνη φύσις ἀνυψώθη μέχρι τοῦ βασιλικοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ, καί τό δεσμωτήριον τοῦ ᾅδου ἔγινε πλέον ἄχρηστον, καί ὁ θάνατος ἔμεινεν εἰς τό ἑξῆς μία ἁπλή λέξις χωρίς πραγματικόν περιεχόμενον, διότι χοροί Μαρτύρων καί γυναῖκες ἀδύνατοι ἀκόμη συνέτριψαν τά καρφιά τοῦ ᾅδου.
Ἐπειδή λοιπόν ὅλα αὐτά τά προέβλεπεν ὁ Προφήτης ἐσκίρτα ἀπό χαράν καί ἐδοξολόγει τόν Θεόν καί μέ μίαν μόνον λέξιν μᾶς τά ἐφανέρωσεν ὅλα, προφητεύων τήν γέννησιν τοῦ Ἐμμανουήλ διά τήν σωτηρίαν μας. Βούτυρον καί μέλι φάγεται· πρίν ἤ γνῶναι αὐτόν ἤ προελέσθαι πονηρά, ἐκλέξεται τό ἀγαθόν. Διότι πρίν ἤ γνῶναι τό παιδίον ἀγαθόν ἤ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέξασθαι τό ἀγαθόν (Ἠσ. ζ’, 15 – 16). (Τό παιδίον αὐτό) θά φάγῃ βούτυρον καί μέλι· προτοῦ νά γνωρίσῃ ἤ νά προτιμήσῃ τό κακόν, θά ἐκλέξῃ τό ἀγαθόν· πρίν νά γνωρίσῃ δηλαδή τό παιδίον τί εἶναι ἀγαθόν καί κακόν, ἀπορρίπτει τό πονηρόν, διά νά ἐκλέξῃ τό ἀγαθόν.
Ἐπειδή τό παιδίον τό ὁποῖον ἐπρόκειτο νά γεννηθῇ οὔτε ἄνθρωπος ἁπλοῦς ἦτο, οὔτε μόνον Θεός, ἀλλά Θεός καί ἄνθρωπος, πολύ σωστά ὁ Προφήτης ποικίλλει τόν λόγον του ἄλλοτε μέν λέγει τοῦτο, ἄλλοτε δέ ἐκεῖνο, ἀφ’ ἑνός μέν ἀναφέρων τά παράδοξα, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως δέν ἀφήνει ἀμφιβολίας, ὥστε νά μή γίνῃ πιστευτή ἡ οἰκονομία τοῦ Θεοῦ λόγῳ τῆς ὑπερβολῆς τοῦ θαύματος τό ὁποῖον ἔγινεν. Ἐπειδή δηλαδή εἶπεν ὅτι· Τέξεται [ἡ] Παρθένος, πρᾶγμα τό ὁποῖον εἶναι ἀνώτερον καί ἔξω ἀπό τούς φυσικούς νόμους, καί ὅτι ὁ μέλλων νά γεννηθῇ θά ὀνομασθῇ Ἐμμανουήλ, τό ὁποῖον καί αὐτό ἦτο ἀνώτερον ἀπό κάθε προσδοκίαν, διά νά μή πάθῃ κανείς ὅ,τι ἔπαθεν ὁ Μαρκίων ἤ ἀκολουθήσῃ τήν αἵρεσιν τοῦ Οὐαλεντίνου, διά τήν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ, ὅταν ἀκούσῃ τό ὄνομα Ἐμμανουήλ, ρητῶς ἀνέφερε καί τήν σαφεστάτην ἀπόδειξιν τῆς θείας οἰκονομίας, τῆς ὁποίας τό ἀξιόπιστον ἀποδεικνύει ἀπό τήν τράπεζαν. Τί λέγει δηλαδή; Βούτυρον καί μέλι φάγεται. Τοῦτο δηλαδή δέν εἶναι ἀπόδειξις τῆς θεότητος, ἀλλά τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τοῦ Παιδίου. Ἀκριβῶς διά τοῦτο δέν ἔπλασεν ἁπλῶς ἕνα ἄνθρωπον, εἰς τόν ὁποῖον νά κατοικήσῃ, ἀλλά ἠνέχθη καί νά κυοφορηθῇ ὡς ἄνθρωπος, καί μάλιστα ἐπί ἐννέα μήνας, καί ἐδέχθη νά γεννηθῇ ἐκ γυναικός καί νά τυλιχθῇ μέ σπάργανα, καί νά τραφῇ μέ ὅ,τι τρέφονται τά βρέφη διά νά κλείσῃ, μέ ὅλα αὐτά, τά στόματα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δέν πιστεύουν εἰς τήν θείαν οἰκονομίαν.
Ὅλα λοιπόν αὐτά προβλέπων ὁ Προφήτης δέν ἀναφέρει μόνον τήν θαυμαστήν Γέννησιν, ἀλλά καί τήν τροφήν του κατά τήν βρεφικήν του ἡλικίαν, ὅταν ἀκόμη ἦτο τυλιγμένον εἰς τά σπάργανα, ἡ ὁποία οὐδόλως διέφερεν ἀπό τήν διατροφήν τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ἡ ὁποία τίποτε τό παράδοξον ἤ τό ἰδιαίτερον δέν εἶχεν. Οὔτε δηλαδή ὅλα ἦσαν διαφορετικά εἰς αὐτόν, οὔτε ὅλα κοινά μέ τά ἀνθρώπινα. Τό ὅτι δηλαδή ἐγεννήθη ἐκ γυναικός ἦτο κοινόν· τό ὅτι ὅμως ἐγεννήθη ἐκ Παρθένου ἦτο κάτι τελείως διαφορετικόν ἀπό ὅ,τι γίνεται εἰς ἡμᾶς. Τό ὅτι πάλιν ἐτράφη σύμφωνα μέ τόν κοινόν νόμον τῆς φύσεως, καί κατά τόν ἴδιον τρόπον μέ τόν ὁποῖον τρέφονται συνήθως τά παιδία εἶναι κοινόν· τό ὅτι ὅμως ὁ Ναός ἐκεῖνος ἔγινεν ἀπάτητος διά τήν πονηρίαν καί ὅτι οὔτε κἄν ἐγνώριζε τί εἶναι ἡ πονηρία, τοῦτο ἦτο παράδοξον καί θαυμαστόν καί μόνον εἰς αὐτόν συνέβη.
Διά τοῦτο ἀκριβῶς καί ἐκεῖνο καί τοῦτο ἀνέφερεν. Ἀφοῦ δηλαδή εἶπε· Βούτυρον καί μέλι φάγεται, προσέθεσε· Διότι πρίν ἤ γνῶναι τό παιδίον ἀγαθόν ἤ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ τοῦ ἐκλέξασθαι τό ἀγαθόν (ἔνθ. ἀνωτ.). Πάλιν μέ τά ἰδίας λέξεις τό ἴδιον νόημα φανερώνει, καί ἐπιμένει εἰς ὅσα λέγει. Ἐπειδή δηλαδή τό λεχθέν ἦτο πολύ ὑψηλόν εἰς νόημα, τό καθιστᾷ πιστευτόν μέ τήν συνέχειαν τῆς διηγήσεως. Ἐκεῖνο δηλαδή τό ὁποῖον ἀνωτέρω ἐφανέρωσεν, ὅταν εἶπεν· πρίν ἤ γνῶναι αὐτόν ἤ προελέσθαι πονηρά, αὐτό, προχωρῶν εἰς τήν διήγησιν, ὑπενόησε διά τῶν λόγων· πρίν ἤ γνῶναι τό παιδίον, καί χρησιμοποιεῖ ἐπεξήγησιν, λέγων πάλιν· ἀγαθόν ἤ κακόν, ἀπειθεῖ πονηρίᾳ, τοῦ ἐκλέξασθαι τό ἀγαθόν. Αὐτή ἡ ἐξαίρεσις συνέβη μόνον εἰς Αὐτόν καί εἰς οὐδένα ἄλλον.
Διά τοῦτο καί ὁ Παῦλος αὐτό τό ἀναφέρει συνεχῶς εἰς τάς ἐπιστολάς του. Ἐπειδή δηλαδή ὁ Χριστός ἐπρόκειτο νά ἀποθάνῃ, διά νά μή νομίσῃ κανείς ἐκ τῶν ἀπίστων ὅτι πληρώνει ἰδικάς του ἁμαρτίας, συνεχῶς ἀναφέρει τό ἀναμάρτητον αὐτοῦ, διά νά ἀποδείξῃ ὅτι ὁ θάνατος τοῦ Κυρίου ἦτο ἀπελευθέρωσις ἡμῶν ἀπό τῶν ἁμαρτιῶν μας. Διά τοῦτο καί ἔλεγε· Χριστός ἐγερθεῖς ἐκ νεκρῶν, οὐκέτι ἀποθνῄσκει… ὅ γάρ ἀπέθανε, τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν (Ρωμ. ς’, 9). Ὁ Χριστός, ἀναστηθείς ἐκ νεκρῶν, δέν ἀποθνῄσκει πλέον… διότι καί τότε πού ἀπέθανεν, ἀπέθανε διά νά καταλύσῃ τήν ἁμαρτίαν.
Καί ὅταν ἀπέθανε, λέγει ὁ Παῦλος, δέν ἀπέθανε διότι ἦτο ὑπεύθυνος, ὥστε διά τοῦ θανάτου του νά ἐξαγοράσῃ τάς ἁμαρτίας του, ἀλλά ἀπέθανε διά νά ἐξαγοράσῃ ὁλόκληρον τήν οἰκουμένην ἀπό τήν ἁμαρτίαν. Ἐάν λοιπόν καί διά τόν πρῶτον θάνατόν του δέν ἦτο ὑπεύθυνος, ὡς μή ἔχων ἰδικάς του ἁμαρτίας, εἶναι ἀποδεδειγμένον περιτράνως ὅτι οὐδέποτε πλέον θά ἀποθάνῃ. Ἀλλά αὐτά μέν τά εἴπομεν ἐν παρόδῳ· εἶναι δέ ἤδη καιρός νά ἐπανέλθωμεν καί νά ἐξετάσωμεν τοῦ λόγους τοῦ Εὐαγγελίου. Λέγει λοιπόν τό Εὐαγγέλιον· Διεγερθείς δέ ὁ Ἰωσήφ ἀπό τοῦ ὕπνου, ἐποίησεν ὡς προσέταξεν αὐτῷ ὁ Ἄγγελος Κυρίου, καί παρέλαβε τήν γυναῖκα αὐτοῦ (Ματθ. α’, 24). Ὅταν δέ ὁ Ἰωσήφ ἐσηκώθη ἀπό τόν ὕπνον, ἔκαμε καθώς τόν διέταξεν ὁ Ἄγγελος Κυρίου. Καί παρέλαβε τήν μνηστήν του εἰς τήν οἰκίαν του.
Παρατήρησε καί ἐδῶ τήν φιλοσοφικήν ἠρεμίαν τοῦ ἀνθρώπου καί τό ἀνεπηρέαστον αὐτοῦ. Διότι οὔτε ὅταν ὑπωπτεύετο ὅτι δυνατόν νά εἶχε συμβῆ κάτι τό ἀνάρμοστον καί ἄτοπον, παρεδέχετο νά κρατήσῃ τήν Παρθένον εἰς τήν οἰκίαν του, οὔτε ὅταν ἀπηλλάγη ἀπό αὐτήν τήν ὑποψίαν παραδέχθη νά τήν ἐκδιώξῃ, ἀλλά καί τήν ἐκράτησε καί ὑπηρέτησε τήν πραγματοποίησιν τῆς θείας οἰκονομίας. Ἀναφέρει δέ συνεχῶς τό ὄνομα τῆς γυναικός ὁ Εὐαγγελιστής, ἐπειδή δέν θέλει ἐν τῷ μεταξύ νά ἀποκαλύψῃ τό μυστήριον ἐκεῖνο καί διότι θέλει νά ἐξαφανίσῃ κάθε κακήν ὑποψίαν. Παραλαβῶν δέ αὐτήν· Οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτήν ἕως οὗ ἔτεκεν τόν υἱόν αὐτῆς τόν πρωτότοκον (αὐτόθι 25). Ἀφοῦ δέ παρέλαβεν αὐτήν εἰς τήν οἰκίαν του οὐδεμίαν συζυγικήν σχέσιν ἦλθε μαζί της ποτέ, ἄρα δέ καί ἕως ὅτου ἐγέννησε τόν πρῶτον καί μονάκριβον υἱόν της.
Τό, ἕως, τό εἶπεν ἐδῶ, ὄχι διά νά σοῦ περάσῃ ἡ ἰδέα, ὅτι μετά ταῦτα εἶχε συζυγικάς σχέσεις μαζί της, ἀλλά διά νά βεβαιωθῇς ὅτι πρό τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου ὁπωσδήποτε ἡ Παρθένος εἰς οὐδεμίαν ἐπαφήν εἶχεν ἔλθει μέ ἄνδρα. Διά ποῖον λόγον τότε, ἴσως εἴπῃ τις, ἔβαλε τό,ἕως; Διότι εἰς τήν Γραφήν συνηθίζεται πολλάκις ἡ χρῆσις τῆς λέξεως αὐτῆς, ὄχι διά νά φανερώσῃ ὡρισμένον χρονικόν διάστημα· ὅπως, ὅταν λέγει ὅτι ὁ κόραξ δέν ἐπέστρεψεν εἰς τήν κιβωτόν τοῦ Νῶε, ἕως ὅτου ἐστέγνωσεν ἡ γῆ· μολονότι βεβαίως οὔτε μετά ταῦτα ἐπανῆλθε (Γεν. η’, 7). Λέγει δέ καί ὁ Δαβίδ εἰς τούς Ψαλμούς· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἄν θῶ τούς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου (Ψαλμ. ρθ’, 1).
Καί ὁ Παῦλος δέ λέγει· Δεῖ γάρ αὐτόν βασιλεύειν ἄχρις οὗ ἄν θῇ πάντας τούς ἐχθρούς ὑπό τούς πόδας αὐτοῦ (Α’ Κορ. ιε’, 25). Διότι πρέπει νά βασιλεύῃ μέχρις ὅτου θέσῃ ὅλους τούς ἐχθρούς του κάτω ἀπό τούς πόδας του. Οὔτε ὅμως ἐκεῖ τό,ἕως, οὔτε ἐδῶ τό, ἄχρις, εἶναι σημεῖα χρονικῶν ὁρίων. Διότι πῶς θά ἦτο δυνατόν νά σταθῇ ἐκείνη ἡ προφητεία ἡ ὁποία λέγει· Ἡ ἐξουσία αὐτοῦ ἐξουσία αἰώνιος, καί ἡ Βασιλεία αὐτοῦ εἰς γενεάν καί γενεάν (Δανιήλ δ’, 31). Καί πάλιν· Ἀναστήσει ὁ Θεός τοῦ οὐρανοῦ Βασιλείαν, ἥτις εἰς τούς αἰῶνας οὐ διαφθαρήσεται (Δανιήλ β’ 44, γ’ 33, ς’ 26, ζ’ 27). Ἡ ἐξουσία αὐτοῦ εἶναι ἐξουσία αἰώνιος καί ἡ Βασιλεία αὐτοῦ θά παραμείνῃ εἰς γενεάς γενεῶν. Καί πάλιν. Ὁ Θεός τοῦ οὐρανοῦ θέλει ἱδρύσει Βασιλείαν, ἥτις οὐδέποτε θά ἐξαφανισθῇ. Πῶς λοιπόν ἡ Βασιλεία του θά εἶναι ἀπέραντος καί ἀτελείωτος, ἐάν πρόκειται νά βασιλεύσῃ μέχρι τῶν ὁρίων τούτων;
Κατά τόν ἴδιον ἀκριβῶς τρόπον εἶπε καί ἐδῶ τό,ἕως, διά νά διασφαλίσῃ τά πράγματα μέχρι τῆς Γεννήσεως τοῦ Σωτῆρος· τά δέ μετά ταῦτα ἀφῆκε νά τά σκεφθῇς σύ ὁ ἴδιος. Ἐκεῖνο δηλαδή τό ὁποῖον ἦτο ἀνάγκη νά πληροφορηθῇς σύ, ἐκ μέρους τοῦ Εὐαγγελιστοῦ, αὐτό καί εἶπεν, ὅτι δηλαδή ἡ Παρθένος ἦτο ἀνέπαφος μέχρι τῆς Γεννήσεως· ἐκεῖνο δέ τό ὁποῖον ἐφαίνετο ὡς λογικόν ἐπακόλουθον καί φανερόν, ἀπό ὅσα εἶπεν, αὐτό τό ἀφῆκεν εἰς σέ νά τό διακρίνῃς· τό ὅτι δηλαδή οὔτε μετά ταῦτα ὁ δίκαιος Ἰωσήφ ἦτο δυνατόν νά θελήσῃ νά ἔλθῃ εἰς σαρκικήν ἐπικοινωνίαν μέ ἐκείνην, ἡ ὁποία κατά τόσον θαυμαστόν τρόπον ἔγινε μήτηρ, καί ἠξιώθη νά γεννήσῃ διά τρόπου τόν ὁποῖον οὐδεμία ἄλλη ἐγνώρισε.
Τοῦ δέ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλεέμ τῆς Ἰουδαίας, ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδού μάγοι ἀπό ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα λέγοντες· Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθείς βασιλεύς τῶν Ἰουδαίων; Εἴδομεν γάρ αὐτοῦ τόν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ, καί ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ (Ματθ. β’, 1 – 2). Ὅταν δέ ὁ Ἰησοῦς ἐγεννήθη εἰς τήν Βηθλεέμ τῆς Ἰουδαίας κατά τάς ἡμέρας τοῦ βασιλέως Ἡρῴδου, ἰδού σοφοί ἀστρολόγοι ἀπό τά μέρη τῆς ἀνατολῆς ἦλθαν εἰς τά Ἱεροσόλυμα, καί εἶπον· Ποῦ εἶναι ὁ Βασιλεύς τῶν Ἰουδαίων, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη τώρα τελευταίως; Διότι εἴδομεν εἰς τήν ἀνατολήν τόν ἀστέρα, ὁ ὁποῖος ἐφανέρωσε τήν Γέννησίν του, καί ἤλθομεν διά νά τόν προσκυνήσωμεν.
Ἐδῶ, μερικοί ἀπό τούς ἐχθρούς τῆς ἀληθείας, ἀφορμήν λαμβάνοντες ἀπό τό χωρίον αὐτό τοῦ Εὐαγγελίου, λέγουν· Ἰδού, ὅτι καί ὅταν ἐγεννήθη ὁ Χριστός ἐφάνη εἰς τόν οὐρανόν ἕνα ἄστρον, αὐτό δέ εἶναι σημεῖον ὅτι ἡ ἀστρολογία εἶναι κάτι τό βέβαιον καί ἀληθές. Τί θά ἀπαντήσωμεν λοιπόν εἰς αὐτούς τούς ἰσχυρισμούς; Ἀπό αὐτόν τόν ἀστέρα θά κάμωμεν τήν ἀρχήν τῆς διαλύσεως τῆς ἀπορίας μας.
Τό ἄστρον δηλαδή ἐκεῖνο δέν ἦτο ἕνα ἀπό τά πολλά ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, μᾶλλον δέ οὔτε κἄν ἄστρον δέν ἦτο, ἀλλά κάποια ἀόρατος Δύναμις, ἡ ὁποία ἔκαμε τήν ἐμφάνισίν της μέ αὐτήν τήν μορφήν. Εἶναι δέ τοῦτο φανερόν πρῶτον μέν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι καί ὁ ἥλιος καί ἡ σελήνη καί ὅλα τά ἄστρα βλέπομεν νά κινοῦνται ἀπό τήν ἀνατολήν πρός τήν δύσιν· ἐνῷ τό ἄστρον ἐκεῖνο ἐκινεῖτο ἀπό βορρᾶ πρός νότον, διότι ἡ Παλαιστίνη εὑρίσκεται πρός νότον τῆς Περσίας.
Δεύτερον δέ πρέπει νά εἴπωμεν, ὅτι τό ἄστρον ἐκεῖνο δέν ἐφαίνετο μόνον κατά τήν νύκτα, ἀλλά ἐν πλήρει μεσημβρίᾳ, ὅταν λάμπῃ ὁ ἥλιος. Τρίτον ἀπό τό ὅτι τό ἄστρον ἐκεῖνο καί ἐφαίνετο καί ἐκρύπτετο. Διότι μέχρι μέν τῆς Παλαιστίνης ἐφαίνετο καί ὡδήγει τούς μάγους· ὅταν ὅμως ἔφθασαν εἰς τά Ἱεροσόλυμα, ἔπαυσε νά διακρίνεται· κατόπιν πάλιν ἐφανερώθη, ὅταν ἔφυγαν ἀπό τά ἀνάκτορα τοῦ Ἡρῴδου. Αὐτά ὅμως δέν εἶναι γνωρίσματα κοινοῦ ἄστρου, ἀλλά μιᾶς Δυνάμεως λογικωτάτης. Τέταρτον ἀπό τό ὅτι ὁ ἀστήρ ἔδειξεν εἰς τούς Μάγους τόν τόπον ὅπου εἶχε γεννηθῆ ὁ Χριστός· κατέβη δηλαδή χαμηλά, καί ἔδειξεν εἰς αὐτούς τόν τόπον. Ἔγινε δέ τοῦτο διότι, ἐάν τό ἄστρον παρέμενεν ὑψηλά, θά ἦτο ἀδύνατον νά ἐπισημάνῃ ἀκριβῶς τόν τόπον, ἐπειδή τό ὕψος εἶναι ἄπειρον, καί δέν ἦτο δυνατόν νά ὑποδείξῃ ἕνα περιωρισμένον τόπον εἰς ἐκείνους πού ἤθελον νά τόν εὕρουν ἀκριβῶς.
Βλέπεις μέ πόσα ἐπιχειρήματα ἀποδεικνύεται ὅτι τό ἄστρον ἐκεῖνο δέν ἦτο ἕνα ἀπό τά πολλά ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ, οὔτε καί ἐφάνη σύμφωνα μέ ὅσα λέγουν οἱ εἰδωλολάτραι; Καί διά ποῖον λόγον ἐφανερώθη; θά ἐρωτήσῃς ἴσως. Διά νά κεντήσῃ τήν ἀναισθησίαν τῶν Ἰουδαίων. Ἐπειδή δηλαδή οἱ Ἰουδαῖοι, μολονότι διαρκῶς ἤκουον τούς Προφήτας ὁμιλοῦντας περί τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, δέν ἐπρόσεχαν ὅσον ἔπρεπεν, ὁ Θεός ἔκαμεν ὥστε καί βάρβαροι νά ἔλθουν ἀπό χώραν μακρινήν, ἀναζητοῦντες τόν Βασιλέα, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη μεταξύ τῶν ἰδίων τῶν Ἰουδαίων, καί διά τῆς περσικῆς γλώσσης πληροφοροῦνται ἐκεῖνα τά ὁποῖα δέν παρεδέχοντο νά μάθουν ἀπό τούς Προφήτας των. Τοῦτο δέ τό ἔκαμεν ὁ Θεός, ὥστε, ἐάν μέν ἀποδειχθοῦν εὐγνώμονες, νά ἔχουν μίαν σπουδαίαν δικαιολογίαν νά πεισθοῦν· ἄν ὅμως δυσπιστήσουν, τότε νά μή ἠμποροῦν νά ἔχουν οὔτε τήν παραμικράν δικαιολογίαν διά τήν ἀπιστίαν των.
Ἑλκύει δέ ὁ Θεός τούς Μάγους διά τοῦ ἀστέρος, καλῶν αὐτούς εἰς τήν προσκύνησιν τοῦ νεογέννητου Βασιλέως μέ τά γνώριμα εἰς αὐτούς ἄστρα, καί παρουσιάζει εἰς αὐτούς ἕνα ἄστρον μέγα ἀλλά καί διαφορετικόν ἀπό τά ἄλλα, ὥστε καί μέ τό μέγεθος καί μέ τήν ὡραιότητά του νά προκαλέσῃ τήν ἔκπληξίν των, ἀλλά καί μέ τόν τρόπον τῆς κινήσεώς του. Ἀφοῦ λοιπόν τούς κατηύθυνε καί τούς καθωδήγησε καί τούς ἔφερε μέχρι τῆς φάτνης, δέν ὁμιλεῖ πλέον εἰς αὐτούς διά τοῦ ἀστέρος, ἀλλά δι’ Ἀγγέλου, ἡμᾶς ὅμως μᾶς ἠξίωσε δι’ αὐτοῦ τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ Του νά μάθωμεν τά μυστήρια τῆς θείας οἰκονομίας, τά ὁποῖα εἶναι ἀνώτερα ἀπό τήν δύναμιν τοῦ νοῦ μας.
Συλλογιζόμενοι λοιπόν τό μέγεθος τῆς τοιαύτης συγκαταβάσεως τοῦ Θεοῦ πρός ἡμᾶς, ἄς ἀποδώσωμεν εἰς Αὐτόν ἀνταξίαν τιμήν καί ἀμοιβήν· διά τόν Θεόν δέ οὐδεμία ἄλλη ἀνταπόδοσις ἐκ μέρους μας ἠμπορεῖ νά γίνῃ, παρά μόνον ἡ σωτηρία ἡ ἰδική μας καί τῶν ψυχῶν μας, ἡ προθυμία μας διά τήν ἐπιτέλεσιν ἔργων ἀρετῆς καί ἡ φροντίς διά τούς ἀδελφούς μας. Διότι τίποτε ἄλλο δέν ἀποτελεῖ τόσον σπουδαῖον γνώρισμα καί χαρακτηριστικόν διά τόν πιστόν καί ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀγαπᾷ τόν Χριστόν, ὅσον τό νά φροντίζῃ διά τούς ἀδελφούς του καί νά καταβάλλῃ κάθε προσπάθειαν διά τήν σωτηρίαν των. Ἐπειδή καί ὁ Χριστός δέν ἐφρόντιζε νά ἀρέσῃ εἰς τόν Ἑαυτόν του, ἀλλά εἰς τούς πολλούς. Ἔτσι ἔλεγε καί ὁ Παῦλος· Μή ζητῶν τό ἐμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλά τό τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσι (Α’ Κορ. ι’, 33), δέν ζητῶ ἐκεῖνο, τό ὁποῖον συμφέρει εἰς ἐμέ, ἀλλ’ ἐκεῖνο ποῦ συμφέρει τούς πολλούς διά νά σωθοῦν.
Ὅταν λοιπόν ἔχωμεν ὅλα αὐτά ὑπ’ ὄψιν μας, ἄς κανονίζωμεν τόν βίον μας σύμφωνα μέ τάς ἐντολάς τοῦ Χριστοῦ, ἀγαπητοί μου, καί ἄς φροντίζωμεν παρά πολύ διά τούς ἀδελφούς μας καί ἄς διατηρῶμεν τήν ἑνότητα τήν ὁποίαν ἔχομεν μέ αὐτούς. Τοῦτο μᾶς ἐπιβάλλει ἡ φοβερά καί φρικτή καί ἀναίμακτος ἐκείνη Θυσία, ἡ ὁποία μᾶς παραγγέλλει νά πλησιάζωμεν πρός αὐτήν μέ ὁμόνοιαν καί θερμήν ἀγάπην, καί ἀφοῦ δι’ αὐτῆς μεταβληθῶμεν εἰς ἀετούς, τότε νά πετῶμεν πρός τόν οὐρανόν· Ὅπου γάρ ἐάν ᾖ τό πτῶμα, λέγει ἡ Γραφή, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί (Ματθ. κδ’, 28), πτῶμα δέ ὀνομάζει ἐδῶ τό σῶμα, ἐπειδή ἀπέθανε. Διότι ἐάν ἐκεῖνος δέν ἔπιπτεν, ἡμεῖς δέν θά ἐγνωρίζαμεν ἀνάστασιν.
Μᾶς ὀνομάζει δέ ὁ Κύριος ἀετούς, διά νά δείξῃ ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πλησιάζει τό Σῶμα τοῦ Κυρίου πρέπει νά βλέπῃ πρός τά οὐράνια ὕψη, καί τίποτε τό κοινόν νά μή ἔχῃ μέ τήν γῆν, οὔτε νά σύρεται καί νά ἕρπῃ εἰς τό ἔδαφος, ἀλλά διαρκῶς νά πετᾷ πρός τά ὕψη, καί νά ἔχῃ τό βλέμμα ἐστραμμένον πρός τόν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, καί νά ἔχῃ διαρκῶς ἀνοικτά τά ὄμματα τῆς ψυχῆς καί τῆς διανοίας του. Διότι ἡ Τράπεζα αὐτή εἶναι προωρισμένη δι’ ἀετούς, καί ὄχι διά κολοιούς (καλιακοῦδες). Οἱ ἀετοί αὐτοί θά τόν συναντήσουν καί ὅταν θά καταβαίνῃ ἀπό τόν οὐρανόν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπαξίως ἀπολαμβάνουν τῆς Τραπέζης ταύτης (τῆς Ἁγίας Κοινωνίας) σήμερον, ὅπως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μεταλαμβάνουν ἀναξίως θά ὑποστοῦν τήν ἐσχάτην τιμωρίαν.
Ἐάν δηλαδή κανείς δέν θά ἐτόλμα νά δεχθῇ προχείρως ἕνα βασιλέα· καί διατί λέγω βασιλέα; οὔτε καί ἕνα βασιλικόν ἔνδυμα δέν θά ἐτόλμα κανείς νά ἐγγίσῃ μέ ἀκαθάρτους τάς χεῖρας, ἔστω καί ἄν εὑρίσκεται εἰς τήν ἔρημον, ἔστω καί ἄν εἶναι ὁλομόναχος, ἔστω καί ἄν κανείς δέν εἶναι παρών διά νά τόν ἴδῃ. Μολονότι βεβαίως τό βασιλικόν ἔνδυμα δέν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρά νήματα σκωλήκων (τῶν μεταξοσκωλήκων). Ἐάν δέ θαυμάζῃς καί τό χρῶμα τοῦ βασιλικοῦ ἐνδύματος, καί τοῦτο τίποτε ἄλλο δέν εἶναι παρά τό αἷμα ἑνός νεκροῦ ἰχθύος (τῆς θαλασσίας πορφύρας). Καί ὅμως κανείς δέν θά ἐτόλμα νά ἐγγίσῃ τό ἔνδυμα τοῦτο μέ ἀκαθάρτους χεῖρας.
Ἐάν δέ κανείς δέν θά ἐτόλμα οὔτε νά ἐγγίσῃ ἁπλῶς ἕνα ανθρώπινον ἔνδυμα, πῶς θά τολμήσωμεν ἡμεῖς νά κοινωνήσωμεν μέ τόσην περιφρόνησιν τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων, τό ἄμωμον, τό καθαρόν, τό ὁποῖον ἐπεκοινώνησε μέ τήν φύσιν τοῦ Θεοῦ, χάρις εἰς τό ὁποῖον ὑπάρχομεν καί ζῶμεν, διά τοῦ ὁποίου συνετρίβησαν αἱ πύλαι τοῦ ᾅδου, καί ἤνοιξαν αἱ θύραι τοῦ οὐρανοῦ;
Ὄχι, σᾶς παρακαλῶ, ἄς μή θανατώνωμεν τούς ἑαυτούς μας διά τῆς ἀναισχυντίας μας, ἀλλά ἄς πλησιάζωμεν τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦτο μετά φρίκης καί καθαρότητος, διά νά μή ὑποστῶμεν σκληροτέραν τιμωρίαν. Διότι ὅσον μεγαλύτεραι εἶναι αἱ εὐεργεσίαι τάς ὁποίας ἐλάβομεν, τόσον βαρύτερον καί σκληρότερον τιμωρούμεθα, ὅταν ἀποδειχθῶμεν ἀνάξιοι τῆς εὐεργεσίας.
Διότι αὐτό ἀκριβῶς τό Σῶμα, καί ὅταν ἦτο εἰς τήν φάτνην, τό ἐσεβάσθησαν οἱ Μάγοι, ἄνθρωποι ἀσεβεῖς καί βάρβαροι, οἱ ὁποῖοι ἄφησαν τήν πατρίδα καί τάς οἰκογενείας των καί ἐπεχείρησαν μακρινόν ταξίδιον καί ἀφοῦ ἔφθασαν ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκετο, τό προσεκύνησαν μέ πολύν φόβον καί τρόμον. Ἄς μιμηθῶμεν λοιπόν τοὐλάχιστον τούς βαρβάρους ἡμεῖς οἱ πολῖται τῶν οὐρανῶν. Διότι ἐκεῖνοι μέν καί ὅταν τόν εἶδον μέσα εἰς μίαν φάτνην καί μίαν καλύβην, καί μολονότι δέν εἶδον κάτι παρόμοιον μέ ἐκεῖνο τό ὁποῖον βλέπεις σύ σήμερον, μετά πολλῆς φρίκης ἐπλησίασαν· σύ ὅμως δέν βλέπεις τόν Θεόν εἰς τήν φάτνην, ἀλλ’ εἰς τό Θυσιαστήριον· δέν βλέπεις κάποιαν γυναῖκα νά τόν κρατῇ εἰς τήν ἀγκάλην της, ἀλλ’ Ἱερέα νά ἵσταται πλησίον τοῦ Θυσιαστηρίου, καί τό Ἅγιον Πνεῦμα νά κατέρχεται ἀπό τόν οὐρανόν καί νά πετᾷ ὁλόγυρα, παρέχον τήν Χάριν του εἰς τά ἐπί τοῦ Θυσιαστηρίου τοποθετημένα δῶρα.
Δέν βλέπεις ἁπλῶς αὐτό τό ἴδιον Σῶμα, ὅπως τό εἶδον οἱ Μάγοι, ἀλλά γνωρίζεις καί τήν δύναμιν αὐτοῦ καί ὅλην τήν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία πραγματοποιεῖται δι’ αὐτοῦ καί τίποτε δέν ἀγνοεῖς ἀπό ὅσα ἐπραγματοποιήθησαν διά τῆς Χάριτός του, ἐπειδή ὅλα τά ἐδιδάχθης μέ μεγάλην ἀκρίβειαν. Ἄς ἀφυπνίσωμεν λοιπόν τούς ἑαυτούς μας καί ἄς φρίξωμεν καί ἄς ἐπιδείξωμεν πάρα πολύ μεγαλυτέραν εὐλάβειαν ἀπό ὅσην ἔδειξαν ἐκεῖνοι οἱ βάρβαροι, διά νά μή σωριάσωμεν πῦρ ἐναντίον τῶν κεφαλῶν μας, ἐάν προσέλθωμεν χωρίς τήν ἀπαιτουμένην προετοιμασίαν. Αὐτά δέ τά λέγω ὄχι διά νά μή προσερχώμεθα εἰς τήν θείαν Κοινωνίαν, ἀλλά διά νά προσερχώμεθα προητοιμασμένοι ὅπως ἐπιβάλλεται. Ὅπως δηλαδή τό νά προσερχώμεθα ἀπροετοίμαστοι ἀποτελεῖ κίνδυνον δι’ ἡμᾶς, κατά τόν ἴδιον τρόπον τό νά μή μεταλαμβάνωμεν ἀπό τόν μυστικόν ἐκεῖνον Δεῖπνον ἀποτελεῖ ψυχικήν πεῖναν καί ψυχικόν θάνατον.
Διότι αὐτή ἡ Τράπεζα εἶναι τά νεῦρα τῆς ψυχῆς μας, ἡ συγκράτησις τῆς διανοίας μας, ἡ αἰτία τῆς παρρησίας μας, ἡ ἐλπίς, ἡ σωτηρία, τό φῶς, ἡ ζωή· ὅταν ἀπέλθωμεν ἐκεῖ μαζί μέ τήν Θυσίαν αὐτήν, μέ πολύ θάρρος θά παρουσιασθῶμεν εἰς τήν ἱεράν εἴσοδον τοῦ οὐρανοῦ, ὡς νά εἴμεθα προστατευμένοι ὁλόγυρα ἀπό χρυσᾶ ὅπλα. Καί διατί ἀναφέρω τά μέλλοντα; διότι καί ἐδῶ τό μυστήριον τοῦτο μεταβάλλει διά σέ τήν γῆν εἰς οὐρανόν.
Ἄνοιξε λοιπόν τάς πύλας τοῦ οὐρανοῦ καί σκύψε διά νά ἴδῃς, μᾶλλον δέ ὄχι τάς πύλας τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλά τοῦ οὐρανοῦ τῶν οὐρανῶν, καί τότε θά ἴδῃς τί σημαίνει αὐτό τό ὁποῖον λέγω. Ὅπως δηλαδή εἰς τά ἀνάκτορα τό πολυτιμότερον καί σεβαστότερον δέν εἶναι οἱ τοῖχοι, οὔτε ἡ χρυσῆ ὀροφή, ἀλλά τό σῶμα τοῦ βασιλέως τό ὁποῖον κάθηται εἰς τόν βασιλικόν θρόνον, κατά τόν ἴδιον τρόπον καί εἰς τόν οὐρανόν τό πολυτιμότερον καί σεβαστότερον εἶναι τό Σῶμα τοῦ Βασιλέως τοῦ σύμπαντος. Ἀλλά τό Σῶμα αὐτό εἶναι δυνατόν εἰς σέ νά τό ἴδῃς καί ἐπί τῆς γῆς. Δέν σοῦ δεικνύω Ἀγγέλους ἤ Ἀρχαγγέλους οὔτε οὐρανούς οὔτε οὐρανούς οὐρανῶν, ἀλλά τόν ἴδιον τόν Θεόν.
Εἶδες πῶς βλέπεις τό πολυτιμότερον πρᾶγμα ἐδῶ ἐπάνω εἰς τήν γῆν; Καί ὄχι μόνον τό βλέπεις, ἀλλά καί τό ἐγγίζεις; καί ὄχι μόνον τό ἐγγίζεις, ἀλλά καί τό τρώγεις, καί ἀφοῦ τό φάγῃς ἀναχωρεῖς διά τήν οἰκίαν σου; Καθάριζε λοιπόν τήν ψυχήν σου καί προετοίμαζε τήν διάνοιάν σου, ὥστε νά δέχεται ἐπαξίως τά μυστήρια ταῦτα. Ἐάν δηλαδή ἐδίδετο εἰς τάς χεῖρας σου ἕνα βασιλόπουλον μέ ὅλον τόν βασιλικόν στολισμόν του καί τό βασιλικόν ἔνδυμά του διά νά τό κρατῇς, ὅλα ὅσα ὑπάρχουν εἰς τήν γῆν δέν θά τά ἐπεριφρονοῦσες; τώρα δέ πού λαμβάνεις ὄχι τό τέκνον κάποιου ἐπιγείου βασιλέως, ἀλλά τόν ἴδιον τόν Μονογενῆ Υἱόν τοῦ Θεοῦ, δέν καταλαμβάνεσαι ἀπό φρίκην, εἰπέ μου, καί δέν ἀποδιώκεις ἀπό τήν ψυχήν σου τήν ἀγάπην πρός τάς ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς, καί δέν στολίζεσαι μόνον μέ ἐκεῖνον τόν στολισμόν, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖς νά ἔχῃς γυρισμένα τά βλέμματά σου πρός τήν γῆν, καί ἐπιθυμεῖς τά χρήματα, καί λαχταρᾷς τό χρυσάφι; Καί ποίαν συγχώρησιν θά εἶναι τότε δυνατόν νά λάβῃς; Ποίαν δικαιολογίαν θά εἶναι δυνατόν νά προβάλῃς;
Δέν γνωρίζεις ὅτι ὁ Κύριός σου ἀποστρέφεται κάθε βιοτικήν πολυτέλειάν σου; Ἀκριβῶς δι’ αὐτό δέν ἐτοποθετήθη εἰς τήν φάτνην ὅταν ἐγεννήθη, καί ἔλαβεν ὡς μητέρα μίαν ταπεινήν Παρθένον; Δι’ αὐτό δέν εἶπεν εἰς ἐκεῖνον τόν γραμματέα, ὁ ὁποῖος ἀπέβλεπεν εἰς ὑλικόν κέρδος, ὅτι· Ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τήν κεφαλήν κλίνῃ (Ματθ. η’, 20);
Τί ἔκαμαν δέ καί οἱ μαθηταί Του; Δέν ἐτηροῦσαν τόν ἴδιον κανόνα, καί δι’ αὐτό ἐφιλοξενοῦντο εἰς τάς οἰκίας τῶν πτωχῶν, καί ὁ μέν ἕνας εὕρισκε φιλοξενίαν εἰς τήν οἰκίαν κάποιου βυρσοδέψου, ὁ δέ ἄλλος εἰς τήν οἰκίαν κάποιου σκηνοποιοῦ; Διότι δέν ἐπεζήτουν πολυτέλειαν καί ὡραίαν ἐμφάνισιν τῆς οἰκίας, εἰς τήν ὁποίαν θά ἐφιλοξενοῦντο, ἀλλά ψυχικάς ἀρετάς. Τό παράδειγμα λοιπόν αὐτῶν ἄς μιμηθῶμεν καί ἡμεῖς, ἀδιαφοροῦντες μέν διά τήν ὡραιότητα τῶν κιόνων (κολῶνες) καί τῶν μαρμάρων, ἀναζητοῦντες μόνον τάς οὐρανίας κατοικίας, καί ἄς καταπατήσωμεν κάθε γηΐνην ὑπερηφάνειαν καί κάθε ἐπιθυμίαν ἀποκτήσεως πλούτου, καί ἄς ἀποκτήσωμεν ὑψηλόν φρόνημα. Διότι ἄν εἴμεθα διαρκῶς σώφρονες καί προσεκτικοί οὔτε ὁ κόσμος ὅλος δέν θά εἶναι ἀντάξιός μας, πολύ ὀλιγώτερον δέ αἱ στοαί καί οἱ τόποι οἱ κατάλληλοι διά περιπάτους.
Διά τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νά στολίζωμεν τήν ψυχήν μας, τήν ὁποίαν ἀφοῦ παραλάβωμεν θά ἀπέλθωμεν εἰς τήν ἄλλην ζωήν, διά νά κατορθώσωμεν νά διαμείνωμεν εἰς τάς αἰωνίους σκηνάς, Χάριτι καί φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ καί μεθ’ οὗ τῷ Πατρί, ἅμα τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, κράτος, τιμή, νῦν καί ἀεί, καί εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
(¹) Ὁ Ἄχαζ εἶχε κλίσιν πρός τήν εἰδωλολατρίαν καί διά τοῦτο ὁ Ἡσαΐας θέλει νά ἐξακριβώσῃ ἐάν οὗτος ἐπίστευσεν εἰς τόν ἀληθινόν Θεόν ἤ ὄχι.
(²) Ἐν τῇ μεταφράσει τῶν Ο’ (ἑβδομήκοντα) γράφεται καλέσεις, ἐν τῷ κατά Ματθαῖον (α’ 23) γράφεται καλέσουσι. Ὁ θεῖος Χρυσόστομος προβαίνει ἐντεῦθεν εἰς τήν ἑρμηνείαν του συμφώνως πρός τήν γραφήν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου. Δέον ὅμως νά σημειωθῇ ἐνταῦθα ὅτι κατά τήν κρίσιν καί ἄλλων ἑρμηνευτῶν τό καλέσεις καί τό καλέσουσιν ἔχει ἐν προκειμένῳ τήν αὐτήν σημασίαν, διότι ὁ Προφήτης, εἰς τήν ἀποστροφήν ταύτην τοῦ λόγου του, ἀπευθύνεται πρός τόν οἶκον Δαβίδ· «Ἀκούσατε δή οἶκος Δαβίδ» (Ἠσ. ζ’, 13). Ἀκούσατε σεῖς οἱ ἀπόγονοι τοῦ Δαβίδ… ἡ Παρθένος θά γεννήσῃ Υἱόν καί καλέσεις (σύ ὁ οἶκος τοῦ Δαβίδ) ἤ κατά τήν ρῆσιν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου καί καλέσουσιν (οἱ ἀπόγονοι δηλαδή τοῦ οἴκου Δαβίδ), τό ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ. Κατ’ ἄλλους ὁ Προφήτης Ἠσαΐας εἶπε τό καλέσεις ἐνοπτριζόμενος τήν Παρθένον ὡς παροῦσαν ἐν Πνεύματι· Σύ, δηλαδή ἡ Παρθένος, ἡ ἀπόγονος τοῦ οἴκου Δαβίδ, πού θά γεννήσῃς τόν Υἱόν αὐτόν, θά τοῦ δώσῃς τό ὄνομα Ἐμμανουήλ, ὅπως λέγει καί ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς· «Ἰδού συλλήψῃ ἐν γαστρί καί τέξῃ υἱόν καί καλέσεις (σύ ἡ Παρθένος) τό ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν» (Λουκ. α’, 31). Ὁ Εὐαγγελιστής Ματθαῖος τό «καλέσεις» ἀναθέτει εἰς τόν Ἰωσήφ, ὡς ἀπόγονον καί αὐτόν τοῦ οἴκου Δαβίδ· «καί καλέσεις τό ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν» (Ματθ. α’, 21). Προτιμότερον ὅμως, ὅπως καί ἄλλοι συμφωνοῦν (βλέπε Ἀρχιμανδρίτου Ἰωήλ Γιαννακοπούλου, Ἡ Παλαιά Διαθήκη, τομ. 18ος σελ. 79), εἶναι νά δεχθῶμεν ὅτι τό «καλέσεις» ἐκφέρεται ἀορίστως συμφώνως πρός τήν ἑτέραν γραφήν «καλέσουσι» (Ματθ. α’, 23). Τοῦτο δέ διότι τό ὄνομα Ἐμμανουήλ, περί τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ Προφήτης Ἠσαΐας, σημαίνει πραγματικήν κατάστασιν (ὁ Θεός μεθ’ ἡμῶν) καί δέν εἶναι ἐκεῖνο τό ὁποῖον ἐδόθη εἰς τό παιδίον, ἀλλ’ ἀπεκλήθη οὕτω ἀπό τούς ἀπογόνους τοῦ οἴκου Δαβίδ ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅπως καί ἀποφαίνεται ἐνταῦθα ὁ θεῖος Χρυσόστομος.
Πηγή: «ΕΚΛΟΓΑΙ καί ΑΠΑΝΘΙΣΜΑΤΑ» ἤτοι λόγοι ἀπαρτισθέντες ἐκ διαφόρων ὁμιλιῶν τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Ἰωάννου Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου. Μετηγμέναι εἰς τήν ἁπλῆν ἑλληνικήν ἐμπλουτισμέναι δι’ ὑπομνημάτων εἰκονογραφημέναι κατά τήν παράδοσιν. Ἐκδίδεται ἀναλώμασι καί ἐπιμελείᾳ τοῦ ἐν Μοναχοῖς ἐλαχίστου Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ, Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱεράς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος. ΑΘΗΝΑΙ 1969. (Σελ. 554 – 567).
(*)Σημείωσις συντάκτη ἀναρτήσεως: Ἐδῶ ἀναφέρονται οἱ ἐμμένοντες φανατικῶς εἰς τήν «πατρώαν» εἰδωλολατρικήν θρησκείαν (δωδεκάθεον κλπ.).
Οἱ Εἱκόνες τοῦ κειμένου, ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
