Ἡ γενεαλογία τοῦ ἐν σαρκί γεννηθέντος Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διατί ἀναγιγνώσκεται αὕτη κατά τήν σήμερον (Κυριακή πρό τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως). Μαρτυρίαι τῶν ἐπουρανίων δυνάμεων περί τῆς θεότητος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τά περί τῆς γεννήσεως αὐτοῦ. Διατί ὠνομάσθη σημεῖον ἀντιλεγόμενον καί πῶς ὁ αὐτός κεῖται καί εἰς πτῶσιν καί εἰς ἀνάστασιν.
Οὐδείς ποτε ἱστορικός, περιγράψας τήν γενεαλογίαν ἀνθρώπου τινός, ἀνέβη τόσο ὑψηλά, ὅσον ἀνέβησαν οἱ δύο Εὐαγγελισταί, ὁ Ματθαῖος καί ὁ Λουκᾶς, ὅταν ἐξιστόρησαν τήν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γενεαλογίαν. Ὁ Ματθαῖος ἄρχεται τῆς γενεαλογίας ἀπό Ἀβραάμ καί καταβιβάζει αὐτήν ἕως τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὁ δέ Λουκᾶς, ἀρξάμενος ἀπό τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀνεβίβασεν αὐτήν ἕως τοῦ Θεοῦ· διά τοῦτο, ὅταν ἀναγινώσκῃς αὐτήν, φαίνεται εἰς σέ ὅτι βλέπεις τήν κλίμακα τοῦ πατριάρχου Ἰακώβ. Εἰς τήν πατριαρχικήν κλίμακα οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ ἀνεβαίνουν ἕως τοῦ οὐρανοῦ καί κατέβαινον ἕως τῆς γῆς· εἰς τήν εὐαγγελικήν γενεαλογίαν οἱ προπάτορες τοῦ Χριστοῦ ἀναβαίνουν ἕως τοῦ Θεοῦ καί καταβαίνουν ἕως αὐτοῦ τοῦ ἐπί γῆς ἐνανθρωπίσαντος Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Δύο εἶναι αἱ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γεννήσεις, ἡ μέν θεία ἐκ Πατρός ἄνευ μητρός, ἡ δέ ἀνθρώπινος ἐκ μητρός ἄνευ πατρός. Βλέπε δέ πῶς τήν μέν θείαν ἐτύπωσεν ὁ Λουκᾶς, Υἱόν Θεοῦ ἀνακηρύξας τόν Ἰησοῦν Χριστόν καί εἰπών· «Υἱός τοῦ Ἐνώς, τοῦ Σήθ, τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ» (Λουκ. γ’, 38)· τήν δέ ἀνθρώπινον ὁ Ματθαῖος, διδάξας τά περί τῆς ἐκ Παρθένου γεννήσεως αὐτοῦ καί εἰπών· «Τοῦ δέ Χριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν» (Ματθ. α’, 18) καί τά ἑξῆς. Κατά τήν παροῦσαν λοιπόν ἡμέραν, ἥτις εἶναι ἡ Κυριακή πρό τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως, ἀνεγνώσθη ἡ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ γενεαλογία, ἵνα ἡμεῖς, ταύτην ἀκούσαντες, ἑτοιμασθῶμεν νά ἑορτάσωμεν θεοπρεπῶς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τά σωτηριώδη γενέθλια. Ἡ ἑρμηνεία ταύτης τῆς γενεαλογίας, λύουσα πᾶσαν φαινομένην εἰς αὐτήν δυσκολίαν καί καθιστῶσα καταληπτά τά εἰς αὐτήν ἅγια καί μυστηριώδη νοήματα, εὐφραίνει τάς καρδίας τῶν ἀκουόντων καί ἐγείρει εἰς αὐτάς τόν θεῖον ἔρωτα καί τῆς ἀρετῆς τήν ἐπιθυμίαν, μακάριος δέ ὅστις ταύτην ἀναγνώσῃ μετά τῆς προσηκούσης προσοχῆς καί εὐλαβείας εἰς τό Γ’ βιβλίον τῶν ἑρμηνειῶν.
Κυροῦ Νικηφόρου Θεοτόκη, Ἀρχιεπισκόπου Ἀστραχανίου καί Σταυρουπόλεως
Λαμπροί μέν οἱ χαρακτῆρες τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅσους ὁ Ἄγγελος ἐφανέρωσεν εἰς τόν Ἰωσήφ, πολύ δέ λαμπρότεροι ἐκεῖνοι, ὅσους ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριήλ ἀνήγγειλεν εἰς τήν ἁγίαν Παρθένον Μαρίαν. Ἐάν παραβάλῃς ὅσα είπεν ὁ Ἄγγελος πρός τόν Ἰωσήφ μετ’ ἐκείνων, ὅσα ἐφανέρωσεν ὁ Ἀρχάγγελος πρός τήν Παρθένον, βλέπεις ὅτι τά εὐαγγέλια τοῦ Ἀρχαγγέλου καθαρώτερα ἐφανέρωσαν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τήν θεότητα. Τοῦτο δέ δέν εἶναι παράδοξον· διότι, ὅσον ὑπερεῖχεν ἡ ἁγιότης τῆς Θεοτόκου τήν ἀρετήν τοῦ Ἰωσήφ, τόσον καί τά πρός αὐτήν εὐαγγέλια ὑπερέβησαν τά εἰς ἐκεῖνον εὐαγγελισθέντα.
Ὁ Ἄγγελος, φανείς κατ’ ὄναρ εἰς τόν Ἰωσήφ, ἀποδιώκει τῆς ἁμαρτίας τόν φόβον, εἰπών· «Ἰωσήφ, υἱός Δαβίδ, μή φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τήν γυναῖκά σου» (Ματθ. α’, 20)· ὁ Ἀρχάγγελος, παρασταθείς ἐνώπιον τῆς Παρθένου, ὅτε αὐτή ἦτο ἔξυπνος, ἐξορίζει μέν ἀπό τῆς ψυχῆς αὐτῆς τόν φόβον τῆς ἀπάτης διά τοῦ λόγου «μή φοβοῦ Μαριάμ» (Λουκᾶ α’, 30), πλήν ἀναγγέλλει καί τήν χάριν, τήν ὁποίαν αὐτήν εὗρεν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· «εὗρες γάρ χάριν παρά τῷ Θεῷ» (Αὐτόθι)· διώκει τόν φόβον, πλήν διώκει καί τήν λύπην καί φέρει τήν χαράν, «χαῖρε, κεχαριτωμένη» (Αὐτ. 28)· κηρύττει τήν ἕνωσιν τοῦ Θεοῦ μετά τοῦ ἀνθρώπου, «ὁ Κύριος μετά σοῦ» καί εὐαγγελίζεται τήν εὐλογίαν· «εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί» (Αὐτόθι).
Βλέπε δέ πῶς ἡ μέν σαρκική προμήτωρ, ἡ Εὔα, διά τήν ἁμαρτίαν αὐτῆς ἤκουσε τό «πληθύνων τάς λύπας σου καί τόν στεναγμόν σου, ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα» (Γεν. γ’, 16), ἤκουσε τό «ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου» (Αὐτ. 17)· ἡ δέ πνευματική μήτηρ, ἡ Μαριαμ, διά τήν ὑπερβάλλουσαν αὐτῆς ἀρετήν ἐδέχθη τό ἀντίδοτον τῆς λύπης, δηλαδή τήν χαράν καί τῆς κατάρας τό βάλσαμον, δηλαδή τήν εὐλογίαν· «Χαῖρε, κεχαριτωμένη· ὁ Κύριος μετά σοῦ, εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί» (Λουκᾶ α’, 28).
Ὁ Ἄγγελος εἶπε συντόμως εἰς τόν Ἰωσήφ ὅτι τῇ δυνάμει τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ Χριστός συνελήφθη εἰς τήν κοιλίαν τῆς μητρός αὐτοῦ· «Τό γάρ ἐν αὐτῇ γεννηθέν ἐκ Πνεύματος ἐστιν Ἁγίου» (Ματθ. α’, 20)· ὁ Ἀρχάγγελος ἐφανέρωσε πλατύτερον εἰς τήν Παρθένον τῆς θείας ἐνανθρωπίσεως τό ἔργον, εἰπών ὅτι ὄχι μόνον διά τῆς ἐπελεύσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀλλά καί διά τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ καί Πατρός ἐτελεσιουργήθη τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου τό μέγα μυστήριον· «Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπί σέ καί δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι» (Λουκᾶ α’, 35).
Ὁ Ἄγγελος ἐξεφώνησε τοῦ Χριστοῦ τό ὄνομα· «τέξεται δέ υἱόν καί καλέσεις τό ὄνομα αὐτοῦ ΙΗΣΟΥΝ» (Ματθ. α’, 21), τό αὐτό εἶπε καί ὁ Ἀρχάγγελος, πλήν προσέθηκεν ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἐστι μέγας καί Υἱός Ὑψίστου καί ὅτι ἡ βασιλεία αὐτοῦ εἶναι αἰώνιος καί ἀτελεύτητος· «οὗτος ἔσται μέγας, Υἱός Ὑψίστου κληθήσεται· καί δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεός τόν θρόνον Δαβίδ τοῦ πατρός αὐτοῦ καί βασιλεύσει ἐπί τόν οἶκον Ἰακώβ εἰς τούς αἰῶνας καί τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος» (Λουκᾶ α’, 32 – 33)· εἶπε τέλος πάντων ὅτι αὐτός εἶναι ὁ ἅγιος, αὐτός εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ· «διό καί τό γεννώμενον ἐκ σοῦ ἅγιον κληθήσεται Υἱός Θεοῦ» (Αὐτ. 35).
Ὁ γεννηθείς λοιπόν ἐκ τῆς Παρθένου εἶναι ὁ καθαιρέτης τῆς ἁμαρτίας, ὁ διώκτης τῆς λύπης, ὁ χορηγός τῆς χαρᾶς, ὁ διανομεύς τῆς εὐλογίας, ὁ δοτήρ τῆς χάριτος, ὁ Ἰησοῦς, ὁ Σωτήρ τοῦ κόσμου· αὐτός ἐπελεύσει Πνεύματος Ἁγίου καί δυνάμει τοῦ Θεοῦ καί Πατρός συνελήφθη εἰς τήν κοιλίαν τῆς Μητρός καί σάρκα ἐξ αὐτῆς λαβῶν ἐγεννήθη· αὐτός εἶναι ὁ μέγας Υἱός τοῦ Ὑψίστου, ὁ Βασιλεύς τῶν αἰώνων, ὁ ἔχων Βασιλείαν ἀτελεύτητον· αὐτός εἶναι ὁ ἅγιος, αὐτός εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ· αὐτός εἶναι ὁ Θεός καί ἄνθρωπος. Οὗτοι εἶναι οἱ λαμπροί χαρακτῆρες τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τούς ὁποίους ἐζωγράφησαν οἱ ἅγιοι ἄγγελοι· αὐταί εἶναι αἱ μαρτυρίαι τῶν ἐπουρανίων δυνάμεων, διά τῶν ὁποίων ἐμαρτυρήθη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ Θεότης, πρίν ἤ γεννηθῇ, μαρτυρίαι αἵτινες εὐφραίνουν τήν καρδίαν καί γεμίζουν τήν ψυχήν τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐλπίδος τῆς σωτηρίας.
Ἐάν ὁ μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ κατῆλθεν ἀπό τό ὕψος τῆς θείας αὐτοῦ δόξης εἰς τό βάθος τῆς ἀνθρωπίνης ταπεινώσεως, καί, Θεός ὤν ἀληθινός, «ἐκένωσεν ἑαυτόν μορφήν δούλου λαβῶν» (Φιλιπ. β’, 7), ἐάν ἔλαβε τό «ὄνομα τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα» (Αὐτ. 9), δηλαδή τό ΙΗΣΟΥΣ, ἤτοι τό ΣΩΤΗΡ, ἐάν ἦλθεν «εἰς τόν κόσμον, οὐχ ἵνα κρίνῃ τόν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ» (Ἰωάν. γ’, 17), ἐάν «ἦλθεν εἰς τόν κόσμον ἁμαρτωλούς σῶσαι» (Α’ Τιμόθ. α’, 15), χαίρετε λαοί καί ἀγαλλιᾶσθε· χαρά ἐπέλαμψε καί ἀγαλλίασις καί σωτηρία εἰς πάντας τούς ἐν κόσμῳ ἀνθρώπους· ἐξηλείφθη ἡ ἁμαρτία, ἔπαυσεν ἡ λύπη, ἐλύθη ἡ κατάρα, ἐξήνθησεν ἡ εὐλογία, ἐκλείσθη ἡ θύρα τῆς κολάσεως καί ἤνοιξεν ἐκείνη τοῦ Παραδείσου , πάντες εἴμεθα σεσωσμένοι, πάντες κληρονόμοι τῆς ἐπουρανίου Βασιλείας.
Ἀλλ’ εἰς τό μέσον ταύτης τῆς χαρᾶς εὑρισκόμενος ἀκούω τήν φωνήν ἑνός δικαίου καί πνευματοφόρου ἀνδρός, τοῦ Συμεών, λέγω, ὅστις ἔλαβεν ἀποκάλυψιν Πνεύματος Ἁγίου «μή ἰδεῖν θάνατον πρίν ἢ ἴδῃ τόν Χριστόν Κυρίου» (Λουκ. β’, 26)· αὐτός, ὅτε εἶδεν αὐτόν ὡς βρέφος καί ἐδέχθη αὐτόν εἰς τάς ἀγκάλας αὐτοῦ καί εἶπε τό «νῦν ἀπολύεις τόν δοῦλόν σου δέσποτα, κατά τό ρῆμά σου ἐν εἰρήνῃ» (Αὐτόθ. 29), τότε, στραφείς πρός τήν Μαριάμ τήν μητέρα αὐτοῦ, εἶπε ταῦτα τά ἀξιοσημείωτα λόγια· «Ἰδού οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καί ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ καί εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον» (Αὐτόθι 34).
«Σημεῖον ἀντιλεγόμενον»· φανερά δέ ἡ ἀντιλογία τούτου τοῦ σημείου. Ὁ Ἰησοῦς εἰς τόν οὐρανόν ὑπό τῶν ἀγγέλων ὡς Παντοκράτωρ λατρευόμενος, ὁ αὐτός ἐπί γῆς ὑπό τῆς Παρθένου ὡς βρέφος σπαργανούμενος· πανταχοῦ παρών ὡς ἀπεριόριστος, ἐν τῷ ἱερῷ ὡς περιοριστός ὑπό τοῦ Συμεών ἐναγκαλιζόμενος· εἰς τούς κόλπους τοῦ Πατρός ἄνω, εἰς τάς ἀγκάλας τῆς Μητρός κάτω· ἄναρχος καί ἐν χρόνῳ· ἄναρχος ὡς συνάναρχος μέ τόν ἄναρχον Πατέρα, ἐν χρόνῳ ὡς γεννηθείς ἐκ Μητρός, «ὅτε ἦλθε τό πλήρωμα τοῦ χρόνου» (Γαλ. δ’, 4)· ἀόρατος καί ὁρατός· ἀόρατος ὡς πνεῦμα, ὁρατός ὡς σάρξ· ἀψηλάφητος καί ψηλαφητός, ἀπρόσιτος καί προσιτός, ὁ αὐτός Θεός ὁμοῦ καί ἄνθρωπος. Ἰδού τό ἀντιλεγόμενον σημεῖον· ἀντιλεγόμενον εἰς τήν δύναμιν καί γνῶσιν καί διάθεσιν τοῦ ἀνθρώπου, οὐδεμίαν ἀντιλογίαν ἔχον εἰς τήν παντοδυναμίαν καί σοφίαν τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀγαθότητα.
Ἀλλά πῶς ὁ αὐτός κεῖται εἰς πτῶσιν, κεῖται καί εἰς ἀνάστασιν πολλῶν; δηλαδή πῶς ὁ αὐτός γίνεται αἴτιος καί πτώσεως καί ἀναστάσεως; Αὐτός μέν δέν εἶναι αἴτιος προσκόμματος, αὐτός οὐδένα κατακρημνίζει, ἀλλά, φῶς ὑπάρχων τοῦ κόσμου, φωτίζει πάντας, διά νά ἀναστηθῶσιν ἀπό τοῦ σκότους τῆς ἀπιστίας καί τοῦ βυθοῦ τῆς ἁμαρτίας. Ὁ ἥλιος ἀνατέλλων ἁπλώνει τάς ἀκτῖνας αὐτοῦ πανταχοῦ· ὅσοι κλείουν τούς ὀφθαλμούς, ἐκεῖνοι δέν βλέπουν τό φῶς, ἀλλά διαμένουν ἐσκοτισμένοι· ποῖος λοιπόν εἶναι ὁ αἴτιος τοῦ σκότους αὐτῶν; ὁ ἥλιος, ὅστις λάμπει καί φωτίζει ἐξ ἴσου πάντας, ἤ αὐτοί οἱ κλείοντες τούς ὀφθαλμούς καί μή θέλοντες νά ἰδοῦν τό φῶς; Φανερόν ὅτι ὄχι ὁ ἥλιος, ἀλλ’ αὐτοί οἱ μή θέλοντες νά ἰδοῦν τάς ἀκτῖνας τοῦ φωτός. Ὁ ἥλιος ἀνατέλλων ἐξαποστέλλει πανταχοῦ τό φῶς· ἀλλ’ ὅσοι ἔχουν ἀσθένειαν εἰς τούς ὀφθαλμούς, ἀτενίζοντες εἰς τό φῶς βλάπτονται· ποῖον ὅμως εἶναι τό αἴτιον τῆς βλάβης; τό φῶς ἤ ἡ ἀσθένεια τῶν ὀφθαλμῶν; Φανερόν εἶναι ὅτι ἡ ἀσθένεια τῶν ὀφθαλμῶν καί ὄχι τό φῶς.
Ἀνέτειλεν εἰς Βηθλεέμ τό φῶς τῆς χάριτος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἐκ Παρθένου μητρός γέννησις· ὁ λαμπρότατος καί ἀσυνήθης ἀστήρ, ὁ ἐπιφανεῖς ἐπάνω τοῦ σπηλαίου· ἡ δόξα τοῦ Κυρίου, ἥτις περιέλαμψε τούς ποιμένας· ὁ ἄγγελος, ὅστις εὐηγγελίσατο εἰς αὐτούς χαράν μεγάλην καί ἐφανέρωσεν εἰς αὐτούς τό σημεῖον τοῦ γεννηθέντος, εἰπών· «Καί τοῦτο ὑμῖν τό σημεῖον, εὑρήσετε βρέφος ἐσπαργανωμένον, κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ» (Λουκ. β’, 12)· τό πλῆθος τῆς ἐπουρανίου στρατιᾶς τῶν ἁγίων Ἀγγέλων, τῶν αἰνούντων τόν Θεόν καί λεγόντων· «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνῃ, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Αὐτόθι 14)· οἱ ἀπό ἀνατολῶν βασιλεῖς, οἱ ἐλθόντες καί προσκυνήσαντες αὐτόν καί προσφέραντες εἰς αὐτόν τά τίμια δῶρα, τόν χρυσόν ὡς εἰς βασιλέα τοῦ παντός, τόν λίβανον ὡς εἰς θνητόν ἄνθρωπον καί τήν σμύρναν ὡς εἰς Θεόν ἀθάνατον· ταῦτα πάντα ἦσαν φῶτα τοῦ ἡλιακοῦ φωτός ἀσυγκρίτως λαμπρότερα.
Ὅταν δέ αὐτός ἀνέτειλεν εἰς τήν Ἱερουσαλήμ, τότε τόσον ἔλαμψε τό φῶς τῆς ἐπουρανίου αὐτοῦ διδασκαλίας, ὥστε καί αὐτοί οἱ ἀποσταλέντες διά νά πιάσουν αὐτόν, θαυμάσαντες εἶπον· «Οὐδέποτε οὕτως ἐλάλησεν ἄνθρωπος, ὡς οὗτος ὁ ἄνθρωπος» (Ἰωάν. ζ’, 46)· τότε τόσον ἐφωτοβόλησε τό πλῆθος τῶν ἐξαισίων αὐτοῦ θαυμάτων, ὥστε ἐθαύμαζον οἱ ὄχλοι λέγοντες· «Ὅτι οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως ἐν τῷ Ἰσραήλ» (Ματθ. θ’, 33). Ὅσοι ὅμως διά τήν ἀμέλειαν καί δυστροπίαν αὐτῶν, κλείσαντες τούς ὀφθαλμούς, δέν ἠθέλησαν νά ἴδουν ταῦτα τά θεῖα φῶτα, ἐκεῖνοι δέν ἐπίστευσαν, ἀλλ’ ἔμειναν εἰς τῆς ἀπιστίας τό σκότος, δι’ αὐτό καί κατεκρίθησαν, ἐπειδή, «ὁ μή πιστεύων κέκριται» (Ἰωάν. γ’, 18). Ὅσοι δέ ἐνητένισαν μέν καί εἶδον τό φῶς, εἶχον δέ καί τούς ὀφθαλμούς τῆς ψυχῆς ἐσκοτισμένους ὑπό τῆς ὑπερηφανείας καί τοῦ φθόνου καί τῶν ἄλλων παθῶν, ἔβλαψαν τούς ἑαυτούς των βλάβην ὑπερβολικήν καί αἰώνιον, ἐπειδή ὄχι μόνον δέν ἐπίστευσαν, ἀλλά καί κατεδίωξαν καί εἰς θάνατον κατεδίκασαν τόν φωτοδότην Ἰησοῦν, δι’ αὐτό καί κατά τήν ἡμέραν τῆς κρίσεως «ὄψονται εἰς ὅν ἐξεκέντησαν» (Αὐτόθι ιθ’, 37). Φανερόν δέ εἶναι ὅτι ἡ κακή προαίρεσις καί τά ὀλέθρια πάθη, καί ὄχι τό ὑπέρλαμπρον φῶς τῆς θείας ἐνανθρωπίσεως ἔβλαψεν αὐτούς.
Ἐκ τούτου καταλαμβάνομεν, ποῖοι, βλέποντες τοῦτο τό οὐράνιον φῶς, ἐγείρονται, καί ποῖοι πίπτουν· εἰς ποίους γίνεται ἀνάστασις καί εἰς ποίους πτῶσις. Ἀνάστασις εἰς τούς πιστεύοντας, πτῶσις εἰς τούς ἀπίστους· ἀνάστασις εἰς τούς φύλακας τῶν ἐντολῶν τοῦ ὑπέρ ἡμῶν γεννηθέντος Χριστοῦ, πτῶσις εἰς τούς καταφρονητάς τῶν θείων αὐτοῦ προσταγμάτων· ἀνάστασις εἰς τούς μετανοοῦντας, πτῶσις εἰς τούς ἀμετανοήτους.
Ἡμεῖς πιστεύομεν καί ὀμολογοῦμεν τό μυστήριον τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως, τί ἆρά γε θά εἶναι δι’ ἡμᾶς; πτῶσις ἤ ἀνάστασις; πίπτομεν ἆρά γε ἤ ἐγειρόμεθα; ἆρά γε μέλλει νά κολασθῶμεν καί ἡμεῖς, καθώς καί οἱ ἄπιστοι οἱ μή πιστεύοντες καί περιφρονοῦντες τοῦ θείου λόγου τήν σάρκωσιν; Τοῦτο κρέμαται ἀπό τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ καί ἀπό τῆς θελήσεως ἡμῶν. Ἐπειδή δέ ἡ χάρις πάντοτε καί εἰς πάντας τούς θέλοντας τήν σωτηρίαν αὐτῶν δίδεται πλουσία, ἐάν θέλωμεν, ἡ χάρις συνεργεῖ καί ἡμεῖς ἐγειρόμεθα καί σῳζόμεθα.
Ὅταν ἡμεῖς οἱ οὐτιδανοί καί εὐτελέστατοι, ἡμεῖς ὁ πηλός καί τό χῶμα, ἡ τροφή τῶν σκωλήκων καί τοῦ ἀέρος ἡ δυσῳδία, ἀνοίγωμεν τούς ὀφθαλμούς καί βλέποντες τόν δημιουργόν τῆς κτίσεως καί Δεσπότην πάντων τῶν ὁρατῶν καί ἀοράτων εἰς εὐτελές σπήλαιον κείμενον, ἐξηπλωμένον εἰς φάτνην τῶν ἀλόγων καί ὡς βρέφος ἐσπαργανωμένον καί διακρίνοντες τήν θείαν αὐτοῦ κένωσιν καί τήν ὑπερβάλλουσαν ταπείνωσιν, ἀποστρεφώμεθα τήν ἁμαρτίαν τῆς ὑπερηφανείας καί φρονῶμεν πάντοτε μετά πάντων τά ταπεινά, ὅταν ἡμεῖς στρέφοντες τά βλέμματά μας πρός αὐτόν καί βλέποντες ὅτι διά τήν ἀγάπην ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν καί ἐχθρῶν αὐτοῦ ἔγινεν ἄνθρωπος καί ὑπέμεινε σταυρόν καί θάνατον, ἀγαπῶμεν καί ἡμεῖς ἀλλήλους, καθώς αὐτός ἠγάπησεν ἡμᾶς, ὅταν, λέγω, προσέχοντες εἰς αὐτόν καί βλέποντες τό φῶς τῶν εἰς αὐτόν θείων ἀρετῶν, φροντίζωμεν διά παντός τρόπου ὅπως ἀκολουθῶμεν εἰς τά ἴχνη αὐτοῦ, τότε ἡ ἔνσαρκος αὐτοῦ οἰκονομία γίνεται ἀνάστασις τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
Κύριε, Σωτήρ φιλανθρωπότατε καί Θεέ τοῦ ἐλέους, πάντες θέλουν τήν ἀρετήν, πάντες οἱ εἰς σέ πιστεύοντες θέλουν νά γίνουν φύλακες τῶν θείων σου προσταγμάτων· διότι ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ὅστις δέν θέλει τήν τιμήν, τήν δόξαν, τήν Βασιλείαν, τήν ὁποίαν προξενεῖ ἡ ἀρετή; Ἀλλ’ ἡ θέλησις ἡμῶν εἶναι ἀσθενής, νικᾶται ὑπό τῶν παθῶν τῆς σαρκός, φθείρεται ὑπό τῆς ματαιότητος τοῦ κόσμου, πλανᾶται ὑπό τῶν πειρασμῶν τοῦ Διαβόλου. Σύ εἶσαι, Κύριε, «ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν καί τό θέλειν καί τό ἐνεργεῖν»· (Φιλιπ. β’, 13). Σύ λοιπόν ὅστις τόσον πολύ ἠγάπησας ἡμᾶς, τόσον πολύ ἐταπεινώθης ὑπέρ ἡμῶν, ἐνίσχυσον τό ἀσθενές τῆς θελήσεως ἡμῶν καί ἐνδυνάμωσον αὐτήν εἰς τήν ἐργασίαν καί ἐκπλήρωσιν τῶν θείων ἐντολῶν σου· μή συγχωρήσῃς ἵνα ἡ ἔνσαρκος οἰκονομία σου γίνῃ εἰς ἡμᾶς τούς πιστεύοντας εἰς σέ εἰς πτῶσιν κολάσεως, ἀλλ’ εὐδόκησον νά γίνῃ αὐτή εἰς ἡμᾶς ἀνάστασις ζωῆς αἰωνίου. Ἀμήν.
Ἀρχιεπίσκοπος Ἀστραχανίου καί Σταυρουπόλεως
1736 – 1800
Πηγή: «ΚΥΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟΝ». Ἑρμηνεῖαι καί ἠθικαί ὁμιλίαι εἰς τάς κατά Κυριακήν ἀναγινωσκόμενας ἐν τῇ Θεῖα Λειτουργία περικοπάς τῶν Εὐαγγελίων καί τῶν Ἀποστόλων. Διασκευασμένη ὑπό Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ, Κουβαρά Ἀττικῆς Ἱεράς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος. Ἀθῆναι 1972 (Τόμος Α’, σελ. 425).
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
