Τῇ ΙΑ’ (11η) τοῦ μηνός Ἀπριλίου τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Ἀντίπα Ἐπισκόπου Περγάμου(¹).
Ταύρῳ παλαίεις, καλλίμαρτυς Ἀντίπα,
Ὅς σέ φλογίζειν, οὐ κερατίζειν ἔχει.
Χάλκεον ἑνδεκάτῃ βληθείς φλέγῃ, Ἀντίπα, εἰς βοῦν.
ΑΝΤΙΠΑΣ ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς ἔζησε κατά τούς χρόνους τοῦ βασιλέως Δομετιανοῦ, τοῦ κατά τά ἔτη πα’ – Ϟς’ (81 – 96) βασιλεύσαντος, σύγχρονος ὤν τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων. Ὑπῆρχε δηλαδή κατά τήν ἐποχήν ἐκείνην κατά τήν ὁποίαν ὁ θεῖος Ἀπόστολος καί Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος ἦτο ἐξόριστος εἰς τήν Πάτμον, καθώς περί τούτου ὁ ἴδιος ὁ Θεολόγος γράφει εἰς τήν Ἀποκάλυψιν, μάρτυρα πιστόν ὀνομάζων τόν Ἀντίπαν. Διότι οὕτω γράφει, ὡς έκ προσώπου τοῦ Χριστοῦ λέγοντος πρός τόν Ἄγγελον τῆς έν Περγάμῳ Ἐκκλησίας· «Καί ἐν ταῖς ἡμέραις αἷς Ἀντίπας ὁ μάρτυς μου ὁ πιστός, ὅς ἀπεκτάνθη παρ’ ὑμῖν, ὅπου ὁ σατανᾶς κατοικεῖ» (Ἀποκαλ. β’ 13).
Οὗτος λοιπόν ὁ μακάριος ἐχειροτονήθη ὑπό τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων Ἐπίσκοπος Περγάμου, πολύ δέ πρεσβύτης κατά τήν ἡλικίαν συνελήφθη ὑπό τῶν ἐν Περγάμῳ ἀθέων εἰδωλολατρῶν, διότι φανέντες πρός αὐτούς οἱ παρ’ αὐτῶν λατρευόμενοι δαίμονες, τούς εἶπον, ὅτι δέν δύνανται νά κατοικῶσιν εἰς τόν τόπον ἐκεῖνον, οὔτε νά δέχονται τάς προσφερομένας πρός αὐτούς θυσίας, ἐπειδή τούς διώκει ἐκεῖθεν ὁ Ἀντίπας. Ὡδηγήθη λοιπόν ὁ Ἅγιος εἰς τόν ἡγεμόνα, οὗτος δέ προσεπάθει νά πείσῃ αὐτόν νά ἀρνηθῇ τόν Χριστόν λέγων, ὅτι τά ἀρχαιότερα εἶναι καί τιμιώτερα καί ὅτι κατά συνέπειαν, ἡ μέν τῶν εἰδωλολατρῶν θρησκεία, ὡς παλαιά καί ὡς αὐξηθεῖσα διά μέσου τῶν αἰώνων, εἶναι τιμιωτέρα, ἡ δέ τῶν Χριστιανῶν Πίστις, ὡς λαβοῦσα τήν ἀρχήν της κατά τά τελευταῖα ἔτη καί γενομένη ἀποδεκτή παρ’ ὀλίγων τινῶν, εἶναι καί ἀτιμοτέρα. Εἰς τοῦτον δέ τόν λόγον ἀπεκρίθη ὁ Ἅγιος προσφυέστατα, φέρων πρός ἀπόδειξιν τήν ἱστορίαν τοῦ Κάϊν. Διότι, εἶπε, καθώς ὁ ἀδελφοκτόνος Κάϊν ἐμισήθη ἀπό ὅλους τούς μετά ταῦτα ἀνθρώπους καί πάντες τόν ἀποστρέφονται ἄν καί αὐτός εἶναι ἀρχαιότερος κατά τούς χρόνους ἀπό ὅλους τούς μεταγενεστέρους, τοιουτοτρόπως καί ἡ ἀσέβεια τῶν εἰδωλολατρῶν εἶναι μισητή εἰς τούς μεταγενεστέρους Χριστιανούς, ἄν καί εἶναι κατά τούς χρόνους ἀρχαιοτέρα.
Τοῦτον τόν λόγον ἀκούσας ὁ ἡγεμών καί οἱ εἰδωλολάτραι ὠργίσθησαν σφόδρα καί ἔρριψαν τόν Ἅγιον ἐντός χαλκίνου πεπυρακτωμένου βοός, ἐν αὐτῷ δέ εὑρισκόμενος ὁ Ἅγιος προσηύχετο πρός τόν Θεόν καί ἐδοξολόγει τήν μεγάλην Αὐτοῦ δύναμιν, εὐχαριστῶν, διότι ἠξιώθη νά πάθῃ διά τήν ἀγάπην Του. Μεταξύ δέ τῶν ἄλλων τά ὁποῖα προσηύχετο, ἐζήτησε καί ἀπό τόν Θεόν τήν χάριν, ὅπως πᾶς ὁ ἐνθυμούμενος καί ἐπικαλούμενος τό ὄνομά του ἐλευθεροῦται ἐκ τῶν συνεχόντων αὐτόν ἀσθενειῶν καί παθῶν, μάλιστα δέ ἐκ τοῦ ἀνυποφόρου πόνου τῶν ὀδόντων· ηὐχήθη ἀκόμη νά λάβωσιν οὗτοι συγχώρησιν ἀπό τῶν ἁμαρτιῶν των, ἔτι δέ νά εὕρωσιν ἐξιλασμόν παρά Θεοῦ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς Κρίσεως ὅσοι ἑορτάζουν τήν μνήμην του.
Ἐπιτυχών λοιπόν τῆς αἰτήσεως ταύτης παρά Κυρίου, ἐξεδήμησε πρός Αὐτόν· τό δέ Ἅγιον αὐτοῦ Λείψανον ἐνεταφιάσθη ἐντός τῆς Ἐκκλησίας τῆς Περγάμου, ὅπου καί ἀναβλύζει μύρα καί ἰατρείας πάντοτε. Τελεῖται δέ ἡ αὐτοῦ Σύναξις εἰς τόν σεπτόν Ναόν τοῦ Ἁγίου καί πανευφήμου Ἀποστόλου καί Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, παρά τῇ ἁγιωτάτῃ Μεγάλη Ἐκκλησίᾳ.
(¹) Ὁ Ἅγιος οὗτος Ἱερομάρτυς Ἀντίπας, ὡς καί ἐκ τοῦ Συναξαρίου του βλέπομεν, ὑπῆρξε σύγχρονος τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, εἷς τυγχάνων ἐκ τῶν Ἀποστολικῶν ἐκείνων Πατέρων, οἵτινες πρῶτοι προσέφεραν ἑαυτούς ὁλοκαυτώματα λογικά εἰς τόν ὑπέρ τῆς εὐσεβοῦς Πίστεως τοῦ Χριστοῦ ἀγώνα, θεωρεῖται μάλιστα καί ὡς πρῶτος Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ ἐν Ἀσίᾳ. Κατά τήν ἐποχήν κατά τήν ὁποίαν ὁ θεῖος Ἀπόστολος καί Εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος ἔγραψε τήν Ἀποκάλυψιν, ὁ ἱερός Ἀντίπας εἶχεν ἤδη ἐκπληρώσει τόν δρόμον τοῦ Μαρτυρίου του. Διά τοῦτο καί ὁ θεῖος Ἰωάννης γράφει ἐν τῇ Ἀποκαλύψει τό «Ἐν ταῖς ἡμέραις αἷς Ἀντίπας ὁ μάρτυς μου ὁ πιστός, ὅς ἀπεκτάνθη παρ’ ὑμῖν» (β’ 13), ὅπερ καί ἐν τῷ Συναξαρίῳ ἀναφέρεται. Σημειοῦμεν δέ ἐνταῦθα ὅτι τήν ἔκφρασιν «ὁ μάρτυς μου ὁ πιστός» δι’ οὐδένα ἕτερον ἐχρησιμοποίησεν ὁ θεῖος Ἰωάννης εἰμή διά τόν Κύριον (α’ 5, γ’ 14) καί τόν Ἀντίπαν. Εἰς τόν Ἅγιον τοῦτον ἔδωκεν ὁ Θεός καί τό ἰδιαίτερον χάρισμα νά θεραπεύῃ τούς πάσχοντας ἐξ ὀδοντοπόνων, οἵτινες ἐπικαλοῦνται τό ὄνομά του, ὅπερ χάρισμα ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος ἐζήτησε παρά τοῦ Κυρίου, ἐν τῷ τοῦ βοός πεπυρακτωμένῳ χαλκίνῳ ὁμοιώματι εὑρισκόμενος.
Εἰς τόν Ἅγιον Ἀντίπαν καί πρός χάριν τῶν ἐπιθυμούντων νά ἑορτάζουν αὐτόν ἐξ εὐγνωμοσύνης διά τήν ἀπελευθέρωσιν των «ἐκ τῆς ἀφορήτου ὀδύνης τῶν ὀδόντων» ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἐποίησε συμπληρωματικήν Ἀκολουθίαν συμπληροῦσαν τήν ἐν τῷ Μηναίῳ ὑπάρχουσαν, ἥν καί συμπεριέλαβεν ἐν τῷ ὑπό τούτου ἐκδοθέντι Συναξαριστῇ (ἔκδοσις Ζακύνθου, 1868 τόμ. β’ σελ. 306 – 310). Πλήν τῆς Ἀκολουθίας ταύτης καί τῆς ἐν τῷ Μηναίῳ ὑπαρχούσης, ἧς ὁ Κανών ποίημα τυγχάνει τοῦ Ὑμνογράφου Ἰωσήφ, ἐποίησε τοιαύτην καί ὁ Νικομηδείας Γεώργιος (Παρισινός Κώδιξ 1573), ἑτέραν δέ πάλιν ὁ Μοναχός Ἀρσένιος (Μεγίστης Λαύρας Κώδιξ Δ 19, φ. 20). Τύποις Ἀκολουθίαι τοῦ Ἁγίου ἐξεδόθησαν ἐν Πάτραις τό 1871 καί ἐν Ἀθήναις τό 1920.
Ταῖς τῶν σῶν Ἁγίων πρεσβείαις Χριστέ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Δ’ (ΣΕΛ. 176) ΕΚΔΟΣΙΣ Γ’ 1968.
Οἱ Εἰκόνες καί οἱ φωτογραφίες τοῦ κειμένου, ἔχουν προστεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
