Ἀπόσπασμα ἀπό τόν Λόγον: «ΕΙΣ ΤΟΝ ΔΕΙΠΝΟΝ ΤΟΝ ΜΥΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΙΠΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΠΡΟΔΟΣΙΑΣ»(¹), τοῦ Ἁγίου Πατρός ἡμῶν Ἰωάννου Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου.
Ὅταν λοιπόν ἔνιψεν ὁ Κύριος τούς πόδας τῶν Μαθητῶν Του, ἐπῆγε καί ἔβαλε πάλιν τό ἔνδυμά Του καί καθίσας τούς λέγει· «Ἐγνωρίσατε τί ἔκαμα εἰς σᾶς; Σεῖς μέ λέγετε αὐθέντην καί διδάσκαλον καί καλῶς τό λέγετε. Ἐπειδή λοιπόν ἐγώ ὁ αὐθέντης καί διδάσκαλός σας ἔνιψα τούς πόδας σας, οὕτω πρέπει καί σεῖς νά νίπτετε τῶν ἄλλων τούς πόδας. Παράδειγμα σᾶς ἔδωκα, ἵνα καθώς ἐγώ ἔνιψα τούς πόδας σας, οὕτω νά κάμνετε καί σεῖς εἰς ἄλλους» (Ἰωάν. ιγ’ 14). Λέγει δέ ὁ ἀρεοπαγίτης Διονύσιος περί τοῦ προδότου Ἰούδα, ὅτι τῇ ἀληθείᾳ τό πεπαλαιωμένον κακόν νέον καλόν δέν γίνεται. Οὕτω ἦτο καί ὁ Ἰούδας πεπαλαιωμένη ἁμαρτία καί φιλαργυρία μισητή, καθώς τό λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι «ρίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία» (Α’ Τιμ. ς’ 10), δι’ αὐτό καί δευτέραν εἰδωλολατρίαν τήν ἐπωνόμασεν. Ἀλλ’ ἄς ἴδωμεν καί τήν ἀρχήν τῆς γεννήσεώς του, ὅτι ἦτο μιαρά καί πληρωμένη πάσης κακίας καί πονηρίας, καθώς τό μαρτυρεῖ καί ὁ Προφήτης Δαβίδ εἰς τόν ἑκατοστόν ὄγδοον ψαλμόν λέγων, ὅτι «κατάστησον ἐπ’ αὐτόν ἁμαρτωλόν καί διάβολος στήτω ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ… καί γενηθήτωσαν οἱ υἱοί αὐτοῦ ὀρφανοί, ἡ δέ γυνή αὐτοῦ χήρα… ἀναμνησθείη ἡ ἁμαρτία τῶν πατέρων αὐτοῦ ἔναντι Κυρίου καί ἡ ἁμαρτία τῆς μητρός αὐτοῦ μή ἐξαλειφθείη… καί οὐκ ἠθέλησεν εὐλογίαν καί μακρυνθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ καί ἐνεδύσατο κατάραν ὡς ἱμάτιον (Ψαλμ. ρη’ 6 – 18). Ταῦτα περί τοῦ Ἰούδα καί ἄλλα ἀκόμη λέγει ὁ Ψαλμωδός· ἀλλ’ ἄς ἀκούσωμεν καί τήν ἱστορίαν του.
Εἷς ἐκ τῶν σοφῶν λέγει, ὅτι ὁ παράνομος Ἰούδας ἦτο ἀπό τήν χώραν Ἰσκαρίαν, εἶχε δέ πατέρα ὀνόματι Ρόβελ. Αὐτός δέ ὁ Ρόβελ εἶχε γυναῖκα, ἥτις μίαν ἡμέραν εἶδεν ὄνειρον φοβερόν καί διαλογιζομένη ἤρχισε νά φωνάζῃ δυνατά ἀπό τόν φόβον. Λέγει πρός αὐτήν ὁ ἀνήρ της· «Τί ἔχεις, τί ἔπαθες καί θλίβεσαι οὕτω;» Τοῦ λέγει ἐκείνη· «Ὄνειρον εἶδα φοβερόν, ὅτι ἐάν μείνω ἔγκυος καί γεννήσω τέκνον ἄρρεν, τό τέκνον αὐτό θέλει γίνει ἡ καταστροφή τῶν Ἑβραίων». Τότε ὁ ἀνήρ της τήν ὠνείδισε, διότι ἐπίστευεν εἰς ὄνειρα· αὕτη δέ ἐσιώπησε. Κατά τήν νύκτα ἐκείνην ἔμεινεν ἔγκυος. Ὅταν δέ ἦλθεν ὁ καιρός ἐγέννησε τέκνον ἄρρεν· ἡ δέ γυνή ἠβουλήθη νά φονεύσῃ τό τέκνον της, διά νά μή καταστρέψῃ αὐτό τό ἔθνος τῶν Ἑβραίων, διότι καί αὐτή καί ὁ ἀνήρ της ἦσαν ἀπό τήν φυλήν τῶν Ἑβραίων. Πράγματι κρυφίως ἀπό τόν ἄνδρα της κατεσκεύασε κιβώτιον πλεκτόν ἀπό βάγια, τό ἐπίσσωσεν, ἔπειτα ἔβαλε μέσα τό παιδίον καί τό ἔρριψεν εἰς τήν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας. Ἐκεῖ δέ ἀπέναντι τῆς Ἰσκαρίας ἦτο νησίδιον, εἰς τό ὁποῖον κατοικοῦσαν ἄνθρωποι ποιμένες, οἵτινες ἐφύλαττον εἰς αὐτό τά ζῷα των εἰς τούς κακούς καιρούς. Αὐτοί βλέποντες τό κιβώτιον, διότι τά κύματα τό ἔκαμαν νά φθάσῃ πλησίον τοῦ νησίου, μέ ἕν ἀπό τά πλοιάρια τά ὁποῖα εἶχον, τό ἔφερον τραβῶντες εἰς τό νησίον. Ἀνοίξαντες δέ αὐτό, εὗρον ἐντός αὐτοῦ τό παιδίον καί τό ἔτρεφον ἐκ τοῦ γάλακτος τῶν ζώων. Μετά ταῦτα τό ἔδωκαν εἴς τινα γυναῖκα ἀπό τό χωρίον, ἥτις εἶχε γεννήσει πρό ὀλίγου καιροῦ, διά νά τό θυλάζῃ καί τό ἐπωνόμασαν Ἰούδαν, διότι ἐγνώρισαν ὅτι ἐξ Ἑβραίων ἦτο τό παιδίον, οὕτω δέ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ ηὐξάνετο.
Ὅταν δέ ἦλθεν ὁ καιρός νά περιπατῇ, ἔφεραν τό παιδίον εἰς τήν χώραν Ἰσκαρίαν, διά νά εὕρουν ἄνθρωπον νά τοῦ τό παραδώσουν νά τό ἀναθρέψῃ. Κατά σύμπτωσιν ὅμως εὑρέθη ἐκεῖ ὁ Ρόβελ, ὁ πατήρ του καί τό ἐπῆρε, μή γνωρίζων ὅτι εἶναι ὁ πατήρ αὐτοῦ τοῦ παιδίου. Ἦτο δέ τό παιδίον κατά πολλά εὔμορφον καί ἡ μήτηρ του τό ἠγάπα ἀπ’ ἀρχῆς ἀλλά καί ὅσον παρήρχετο ὁ καιρός τό ἠγάπα περισσότερον, διότι ἐνεθυμεῖτο τό τέκνο της, τό ὁποῖον ἔρριψεν εἰς τήν θάλασσαν. Ἐγέννησε δέ καί ἕτερον υἱόν καί ἀνέτρεφε καί τά δύο ὁμοῦ. Ὁ δέ Ἰούδας ἦτο φύσεως πονηρᾶς καί ἔδερε τόν ἀδελφόν του, ἀναλογιζόμενος τήν μετ’ αὐτοῦ διανομήν τῆς πατρικῆς περιουσίας, ὥστε πολλάκις τόν ἐνουθέτει ἡ μήτηρ του λέγουσα· «Παῦσον, τέκνον μου, μή δέρῃς τόν ἀδελφόν σου καί ὅσα ἔχομεν ἐγώ καί ὁ πατήρ σου ἰδικά σας εἶναι καί τῶν δύο». Ὁ δέ πονηρός καί κακόβουλος Ἰούδας, ἀπό τήν ἀγάπην τῶν χρημάτων καί τῶν κτημάτων θελγόμενος, ἠβουλήθη νά φονεύσῃ τόν ἀδελφόν του. Ἡμέραν λοιπόν τινά πορευομένων καί τῶν δύο ὁμοῦ εἰς τόπον τινά, ἐτόλμησεν ὁ Ἰούδας, ὡς πλέον δυνατός καί μεγαλύτερος ὅπου ἦτο καί ἐφόνευσε τόν ἀδελφόν του, κτυπῶν αὐτόν μέ πέτραν εἰς τήν μήνιγγα τῆς κεφαλῆς. Ὅταν δέ τόν ἐφόνευσεν, ἐφοβήθη καί ἔφυγεν εἰς τήν Ἱερουσαλήμ. Τότε ὁ πατήρ του, ὡς ἔχασε τά τέκνα του, ἔκλαιεν αὐτός καί ἡ γυνή του, μή γνωρίζοντες τί ἔγιναν, καί τί τέλος ἔδωκαν. Ὁ δέ Ἰούδας πηγαίνων εἰς τήν Ἱερουσαλήμ καί ἀγαπῶν τήν φιλαργυρίαν, ἔγινε γνώριμος τοῦ Ἡρῴδου, τοῦ Ἑβραίου βασιλέως. Ἰδών δέ ὁ βασιλεύς, ὅτι ὁ Ἰούδας ἦτο ἀνήρ δυνατός καί κατά πολλά εὔμορφος, τόν ἔβαλε φροντιστήν τοῦ οἴκου του, νά πωλῇ δηλαδή τά παραγόμενα ἀπό τούς ἀγρούς του προϊόντα καί νά ἀγοράζῃ τά ἀναγκαῖα πρός συντήρησιν.
Μετά χρόνον πολύν ἔγινε εἰς τήν Ἰσκαρίαν ἀκαταστασία λόγῳ σκανδάλων, ὁ δέ Ρόβελ, ὁ πατήρ τοῦ Ἰούδα, λαβών τήν γυναῖκά του καί ὅλα τά ὑπάρχοντά του ἦλθεν εἰς τήν Ἱερουσαλήμ, ὡς πλούσιος δέ ὅπου ἦτο, ἠγόρασεν οἰκίαν ὡραίαν πλησίον τοῦ βασιλέως Ἡρῴδου μέ κήπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον παντός εἴδους δένδρα. Ὁ δέ Ἰούδας ἀπό τήν πολυκαιρίαν δέν ἐγνώριζεν οὔτε τόν πατέρα του, οὔτε τήν μητέρα του, ἀλλ’ οὔτε ἐκεῖνοι αὐτόν. Ἐν μιᾷ λοιπόν τῶν ἡμερῶν προκύπτων ὁ βασιλεύς ἀπό τήν θυρίδα τοῦ παλατίου ἐθεώρει τόν κῆπον τοῦ Ρόβελ, ἵστατο δέ μετά τοῦ βασιλέως καί ὁ Ἰούδας, ὅστις λέγει πρός αὐτόν· «Χρειάζεσαι, βασιλεῦ, ἀπό τούς καρπούς καί ἀπό τά ἄνθη αὐτῶν τῶν δένδρων, νά σοῦ φέρω;» Καταβάς δέ εὐθύς ἀπό τήν θυρίδα ἐκείνην, ἔλαβεν ἀπό τούς καρπούς καί ἀπό τά ἄνθη ὅσα ἠθέλησε καί ἐπορεύθη πρός τήν ἔξοδον. Τότε τόν συνήντησεν ὁ πατήρ του, ὁ Ρόβελ, καί τοῦ λέγει· «Διατί, τέκνον μου, ἐτόλμησες καί εἰσῆλθες εἰς τόν κῆπον μου, ὅτε ἐγώ δέν ἤμουν ἐδῶ; Ναί· νά πάρῃς διά τόν βασιλέα καρπούς καί ἄνθη, ἀλλ’ ἐγώ δέν θά σέ ἐβοήθουν καλλίτερα;» Τότε αὐτός, ὡς κακός ὅπου ἦτο ἐξ ἀρχῆς, ἰδών δεξιά καί ἀριστερά καί βεβαιωθείς ὅτι κανείς δέν τόν ἔβλεπε, ἐφόνευσεν εὐθύς ὁ μιαρός μέ ἕνα λίθον καί τόν πατέρα του, ὡς καί τόν ἀδελφόν του καί οὐδείς ἠδυνήθη νά γνωρίσῃ τί ἔγινε. Ἀκολούθως ἔφερεν εἰς τόν βασιλέα τούς καρπούς καί τά ἄνθη καί τοῦ εἶπε καί διά τόν θάνατον τοῦ Ρόβελ, ὅτι αὐτός τόν ἐθανάτωσεν. Ἀκούσας δέ τοῦτο ὁ βασιλεύς, ἐλυπήθη πολύ, ἀλλ’ ἐσιώπησε διά νά μή προσβληθῇ τό παλάτιον καί ὡς ἐκ τούτου οὐδείς ἄλλος ἔμαθε τό γενόμενον. Ἔθαψαν λοιπόν τότε τόν δυστυχή Ρόβελ τόν πατέρα τοῦ Ἰούδα.
Μετά ταῦτα λέγει ὁ βασιλεύς πρός τόν Ἰούδαν· «Θέλω ἵνα αὐτήν τήν χήραν λάβῃς γυναῖκα, νά γίνῃς κληρονόμος τῆς περιουσίας της». Ἀφοῦ δέ εἶπε τοιαῦτα ἔστειλε καί προσταγήν εἰς τήν γυναῖκα λέγων· «Ἡ βασιλεία μου βούλεται νά λάβῃς ἄλλον ἄνδρα, τοῦτον δηλαδή τόν Ἰούδαν, ἄλλως ὁ πλοῦτός σου καί ὅλα τά ὑπάρχοντά σου νά γίνουν αὐθεντικά». Ἀκούσασα ἡ γυνή τούς λόγους τούτους, ἔλαβε σύζυγον τόν υἱόν αὐτῆς, τόν Ἰούδαν, μή γνωρίζουσα αὐτόν καί ἐτεκνοποίησε μετ’ αὐτοῦ καί διετέλεσε σύζυγός του ἀρκετά ἔτη. Ἐν μιᾷ δέ τῶν ἡμερῶν, ἐπειδή ἔκλαιεν ἡ γυνή ἐνθυμουμένη ὅσα ἔπαθεν, ἦλθεν ἐκεῖ κατά σύμπτωσιν ὁ ἀνήρ της ὁ Ἰούδας καί ἠρώτησε νά μάθῃ διατί κλαίει. Τότε ἐκείνη ἤρχισε νά διηγῆται λεπτομερῶς ἕνα ἕκαστον ὅλα ὅσα ἔπαθεν ἀπό τήν ἀρχήν τῆς ὑπανδρίας της ἕως τέλους. Ὁ Ἰούδας, ἐπειδή εἶχεν ἀκούσει ἀπό τούς βοσκούς, ὅτι τόν εὗρον ἐρριμμένον εἰς τήν θάλασσαν ἐντός καλάθου πλεγμένου ἀπό φύλλα φοινικιᾶς ἤ βλαστούς, ἀπό τούς ὁποίους κατασκευάζουν τάς σπυρίδας, ἐπιμελῶς πισσωμένον, καί ἐννοήσας ὅτι ἐφόνευσε τόν ἀδελφόν του καί τόν πατέρα του, λέγει πρός τήν γυναῖκα του καί μητέρα του· «Ἐγώ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ υἱός σου, τόν ὁποῖον ἔρριψες εἰς τήν θάλασσαν καί ἐγώ ἐφόνευσα τόν ἀδελφόν μου καί τόν πατέρα μου Ρόβελ». Ἡ γυνή ἀκούσασα, ὅτι αὐτός εἶναι ἐκεῖνος ὁ υἱός της καί ὅτι αὐτός ἔκαμε τά τόσα μεγάλα κακά, ἐθρήνησε πολύ καί μάλιστα διά τήν ἁμαρτίαν τῆς φοβερᾶς αἱμομιξίας! Εἶπε δέ τότε πρός τόν Ἰούδαν· «Ἀπό τοῦδε καί εἰς τό ἑξῆς δέν εἶναι δυνατόν νά μένῃς πλησίον μου».
Κατανοήσας τότε ὁ Ἰούδας τά κακά, τά ὁποῖα ἔκαμεν ἐκ τοῦ πάθους τῆς φιλαργυρίας καί ἀκούων ὅτι ἕνας περίφημος διδάσκαλός, ὁ Χριστός, εὑρίσκεται εἰς τήν Ἱερουσαλήμ καί περιέρχεται ὅλην τήν Ἰουδαίαν, καλῶν τούς ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοιαν, καί ὅτι αὐτός εἶναι ἰατρός τῶν ψυχῶν καί τῶν σωμάτων, ἠγέρθη καί ἐπῆγε πρός Αὐτόν διά νά ἐπιτύχῃ τήν σωτηρίαν τῆς ψυχῆς του. Ἐκεῖνος δέ, ὡς εὔσπλαγχνος, τόν ἔκαμε μαθητήν Του καί τοῦ ἔδωκε διακόνημα νά κρατῇ τόν σάκκον, εἰς τόν ὁποῖον ἔθετον τά χρήματα, τά συναζόμενα ἐξ ἐλεημοσύνης καί προοριζόμενα διά τήν συντήρησιν τῶν Ἀποστόλων καί τοῦ Χριστοῦ. Αὐτός ὅμως ὁ μιαρός ἔκλεπτεν ἐξ αὐτῶν καί ἔστελλεν εἰς τήν γυναῖκά του καί τά τέκνα του. Βλέπετε ἀρχαῖον κακόν καί πεπαλαιωμένη ἁμαρτία, νέον καλόν δέν γίνεται· ἴδετε πῶς ἐπληρώθη ὁ λόγος τοῦ Προφήτου Δαβίδ, ὁ λέγων· «Γενηθήτωσαν οἱ υἱοί αὐτοῦ ὀρφανοί, καί ἡ γυνή αὐτοῦ χήρα» (Ψάλ. Ρη’ 9) καί ὅλα ὅσα εἶναι γεγραμμένα εἰς τόν ψαλμόν αὐτόν.
Μετενόησεν ὁ Ἰούδας, ἔγινεν Ἀπόστολος καί θαύματα ἔκαμνεν καί ὅμως ἐκ τῆς φιλαργυρίας του παρέδωκε τόν Χριστόν καί ἀπεφάσισεν ὁ ταλαίπωρος νά κερδίσῃ τά ἀργύρια κάμνων τήν προδοσίαν, ὑπολογίζων, ὅτι ὁ Χριστός δέν θέλει φονευθῆ, ἀλλά θέλει φύγει ἀπό τάς χεῖρας τῶν Ἑβραίων, ὡς τό ἔκαμε πολλάκις. Ὅταν ὅμως εἶδεν, ὅτι ὁ Χριστός κατεδικάσθη εἰς θάνατον, μετενόησε, διότι ἔγινε τοιοῦτον συμβάν καί δέν ἐπραγματοποιήθησαν αἱ προβλέψεις του· καί σκεφθείς ἀμέσως ἐπέστρεψε τά τριάκοντα ἀργύρια, τά ὁποῖα ἔλαβεν ἀπό τό συνέδριον τῶν ἀρχιερέων καί γραμματέων, λέγων πρός αὐτούς· «Ἥμαρτον παραδώσας αἷμα ἀθῶον» (Ματθ. κζ’ 3 – 4), εὐθύς δέ ἔρριψε τά τριάκοντα ἀργύρια εἰς τόν Ναόν, ἐκεῖ ὅπου ἦτο τό συνέδριον καί ἔφυγεν ἀπό ἐκεῖ. Λέγουν εἰς αὐτόν ἐκεῖνοι· «Τί μᾶς ἐνδιαφέρει; Σύ νά τό εὕρῃς ἀπό τόν Θεόν» (αὐτ. 4). Τότε αὐτός ἐπῆγε καί ἐκρεμάσθη εἰς ἕν δένδρον, οὕτω δέ κρεμάμενος ἐφούσκωσε τόσον πολύ, ὥστε ἔσκασεν εἰς τήν μέσην τοῦ σώματος. Μετενόησεν ὁ Ἰούδας, ἀλλ’ ὄχι καλῶς, διότι ἔπρεπε νά μή κρεμασθῇ, ἀλλά νά καταφύγη δι’ εἰλικρινοῦς μετανοίας εἰς τό θεῖον ἔλεος. Ἄδεται δέ ὅτι ἔπραξε τοῦτο, διά νά προφθάσῃ εἰς τόν ᾅδην τόν Χριστόν καί νά τόν παρακαλέσῃ νά τόν συγχωρήσῃ. Ἄς ἀφήσωμεν ὅμως τήν ἱστορίαν τοῦ Ἰούδα καί ἄς ἐπανέλθωμεν καί πάλιν εἰς τόν λόγον μας.
(¹) Διασκευή ἐκ τῶν Λόγων τοῦ Ἁγίου Πατρός ἡμῶν Ἰωάννου Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου.
Πηγή: Ὁ Μέγας συναξαριστής τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, τόμος ΙΓ’ Τριώδιον (σελ. 436). Ἐκδίδεται ἀναλώμασι καί ἐπιμελείᾳ, τοῦ ἐν Μοναχοῖς ἐλαχίστου Βίκτωρος Ματθαίου Καθηγουμένου τῆς ἐν Κρονίζῃ, Κουβαρᾶ Ἀττικῆς Ἱερᾶς καί σεβασμίας Δεσποτικῆς Μονῆς Μεταμορφώσεως του Σωτῆρος. Ἔκδοσις Β’ 1969.
Ἡ εἰκόνα τοῦ κειμένου τέθηκε ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
