Ἀπόσπασμα ἀπό τόν βίον τοῦ Ὁσίου Ἰωάννου τοῦ ἐν Λυκῷ.
Διηγῆται ὁ Ὅσιος Ἰωάννης: ἀκούσατε καί ἄλλο ὑπόδειγμα διά νά φεύγετε τῆς ὑψηλοφροσύνης τόν κίνδυνον.
Ἦτο τις Μοναχός εἰς ταύτην τήν ἔρημον καί ἡσυχάζων ἐφύλαγεν ἕως τό γῆρας αὐτοῦ ἐγκράτειαν καί εἶχε τόσην εἰρήνην καί καθαριότητα συνειδήσεως καί τόσον ἦτο ἐνάρετος, ὅπου ἐπερνοῦσε εἰς τήν γῆν, πολιτείαν οὐράνιον, καθ’ ὥραν, τόν Θεόν στοχαζόμενος. Ὅθεν, βλέπων ὁ πανάγαθος Θεός τόν πολύν αὐτοῦ πόθον καί καλήν προαίρεσιν, διά νά τόν λυτρώσῃ ἀπό τήν φροντίδα τοῦ σώματος, τοῦ ἔστελλε καθ’ ἡμέραν μέ ἕνα Ἄγγελον, ἕναν ἄρτον εὐώδη καί ὡραιότατον, τόν ὁποῖον εὕρισκεν εἰς τήν τράπεζαν ἕτοιμον, μετά τοῦ ἑσπερινοῦ τήν ἀνάγνωσιν. Ὅθεν, ἀφοῦ ἔτρωγεν, ἐδίδετο πάλιν εἰς προσευχήν καί θεωρίαν οὐράνιον καί πολλάς ἀποκαλύψεις εἶδεν, ὡς καθαρός καί ἄμεμπτος. Ἐπειδή ὅμως ὑπερηφανεύθη εἰς τήν διάνοιαν, βάζων εἰς τόν νοῦν του, ὅτι διά τάς ἀγαθοεργίας του, τοῦ ἔκαμεν ὁ Θεός τόσας χάριτας, τόν ἐβαρύνθη ὁ Κύριος καί ἔπεσεν εἰς ὀλίγην ἀκηδίαν. Ὅθεν, δέν ἔκαμνε πλέον τήν προσευχήν του μέ τόσην κατάνυξιν καί ὅσον ἐπερνοῦσε ὁ καιρός, τόσο ἐπλήθυνεν ἡ ἀμέλεια. Πλήν ὅμως, ἐβίαζε τήν ὄρεξίν του καί ἀνεγίνωσκε τήν ἀκολουθίαν του κατά τήν συνήθειαν καί εὑρίσκων τόν ἄρτον, ὡς πρότερον, δέν ἔβαλε κόπον νά διώξῃ τήν ἀμέλειαν, νομίζων πῶς δέν εἶχε δι’ αὐτό κατάκρισιν. Μετά ταῦτα, πάλιν, τοῦ ἦλθον ρυπαροί λογισμοί τῆς σαρκός, παρακινοῦντες αὐτόν εἰς τήν βδελυράν πρᾶξιν τῆς πορνείας. Τήν πρώτην ἡμέραν τούς ἐπολέμησε δυνατά καί ἀφ’ οὗ ἔκαμε τήν προσευχήν του, ηὗρε τόν ἄρτον, ἀλλ’ ὅμως ὄχι τόσον ἄσπρον καί εὔμορφον ὡς πρωτήτερα, ἀλλά ὀλίγον μελαχροινόν καί ἐθαύμασε διά τοῦτο. Ἔφαγε λοιπόν μέ πολλήν θλίψιν τῆς συνειδήσεως, γνωρίζων ὅτι, αὐτός ἦτο τούτου τό αἴτιον. Τήν τρίτην ἡμέραν ἐπλήθυναν τόσον οἱ ρυπαροί λογισμοί, ὅπου τοῦ ἐφαίνετο, ὅτι ἐκράτει μίαν γυναῖκα καί ἐπόρνευεν, εἰς τόν ὁποῖον αἰσχρόν λογισμόν εὑρίσκετο ὅλην τήν ἡμέραν. Τῇ ἐπαύριον, μετά τήν ἀνάγνωσιν τοῦ ἑσπερινοῦ, εἰσερχόμενος εἰς τό σπήλαιον, βλέπει τόν ἄρτον εἰς τήν τράπεζαν ξηρόν, μουχλιασμένον καί ἄσχημον. Ὅθεν ἔκλαυσεν, ἀλλά ὄχι τόσον, ὅσον ἔφθανε νά ἐξαλείψῃ τήν ἁμαρτίαν του. Πλήν, ἔφαγε τόν ἄρτον, ὡς ἠδυνήθη. Ἔπειτα τοῦ ἦλθον τόσοι λογισμοί, ὅπου τόν ἐνίκησαν, τόν ταλαίπωρον καί ἐκίνησε νά ὑπάγῃ εἰς τόν κόσμον· καί δέν ἐβόησε μετά δακρύων πρός Κύριον, νά τόν εὐσπλαγχνισθῇ, ἀλλά νομίζων, ὅτι δέν τόν συγχωρεῖ πλέον, αἰσχύνετο νά κάμῃ τήν προσευχήν του. Περιπατῶν ὅλην τήν νύκτα, ὡς ἔξω φρενῶν, ἐξημερώθη πολύ κουρασμένος πλησίον εἰς ἕνα μικρόν Μοναστήριον. Ὅθεν, εἰσῆλθεν ἐκεῖ διά νά ξεκουρασθῇ ὀλίγον καί διά νά φάγῃ τίποτε. Οἱ Μοναχοί τοῦ Μοναστηρίου ἐκείνου, γνωρίζοντες τήν καλήν του φήμην καί ὄνομα, τόν εὐλαβήθησαν καί πίπτοντες εἰς τούς πόδας αὐτοῦ ἐζητοῦσαν τήν εὐλογίαν του. Ἀφ’ οὗ τόν ἐφίλευσαν τόν παρεκάλεσαν, ὡς ἐνάρετον, νά τούς διδάξῃ πῶς νά πορεύωνται, διά νά σωθῶσι καί ἄλλα ὅμοια. Ἐκεῖνος δέ, διά νά μή τούς λυπήσῃ, τούς ἔκαμε μίαν ὁμιλίαν, διδάσκων αὐτούς πῶς νά γνωρίσουν τάς κακουργίας καί πονηρίας τοῦ δαίμονος. Ταῦτα διηγούμενος, τόν ἤλεγχεν ἡ συνείδησίς του ἔσωθεν καί ἔλεγε καθ’ ἑαυτοῦ ταῦτα. Ὦ ταλαίπωρε, πῶς διδάσκεις τούς ἄλλους καί σύ δέν διορθώνεις τόν ἑαυτόν σου, ἀφρονέστατε; Ταῦτα λέγων ἐκατανύχθη, Θεοῦ συνεργείᾳ, γνωρίσας τήν πλάνην τοῦ δαίμονος καί ἐπιστρέψας εἰς τό κελλίον του καί πίπτων κατά γῆς, ἐβόα ταῦτα μέ θερμά δάκρυα. Ἐάν δέν μοῦ ἐβοήθει ὁ Κύριος, ἐπήγαινεν εἰς τόν Ἅδην ἡ ψυχή μου νά κολάζωμαι ατελεύτητα. Αὐτά καί ἕτερα μετά πικρῶν δακρύων εὐχόμενος, ἔμεινεν ἕως τέλους τῆς ζωῆς του εἰς τήν καλήν ἐκείνην μετάνοιαν. Ἀλλ’ ὅμως, δέν τοῦ ἤρχετο πλέον ἡ τροφή οὐρανόθεν, ὡς πρότερον, μόνον ἐκοπίαζε μέ τόν ἱδρῶτα τοῦ προσώπου του, νά βγάζῃ τόν ἄρτον του. Ὅθεν, ἐνθυμούμενος τήν προτέραν μακαριότητα, ἔκλαιε καί ὠδύρετο περισσότερον καί τόση κατάνυξις τοῦ ἤρχετο, ὅταν ἤθελε νά φάγῃ τόν γήϊνον ἐκεῖνον ἄρτον, ἐνθυμούμενος τόν οὐράνιον, ὅπου ἐγίνοντο βρύσαι τά ὄμματιά του ἀπό τά δάκρυα. Ἀφ’ οὗ λοιπόν ἔκανε ἀρκετόν καιρόν κεκλεισμένος εἰς τό σπήλαιον κλαίων, ἦλθεν Ἄγγελος Κυρίου καί τοῦ λέγει· Ἐδέχθη ὁ Θεός τήν μετάνοιάν σου, καί σοῦ ἐσυγχώρησε τό ἁμάρτημα. Λοιπόν, φυλάγου ἀκριβῶς, μήν ἔλθῃ πλέον λογισμός ὑπερηφανείας εἰς τήν καρδίαν σου· καί διά σημεῖον πῶς εἶναι ἀληθεῖς οἱ λόγοι μου, γίνωσκε ὅτι τήν δεῖνα ἡμέραν ἔρχονται τινές ἀδελφοί ἀπό τό Μοναστήριον ὅπου ἐδίδαξες, νά σοῦ φέρουν τροφάς καί φάγε εὐχαριστῶν τόν Κύριον. Οὕτως ἐτελείωσε λοιπόν ὁ ἀσκητής, μέ καλήν μετάνοιαν. Ταῦτα τά ὑποδείγματα σᾶς εἶπα, ἀδελφοί ἐν Χριστῷ, διά νά καταλάβετε, ὅτι ἡ ταπείνωσις στερεώνει καί ἡ ὑπερηφάνεια ἐξολοθρεύει τόν ἄνθρωπο· διά τοῦτο ὁ Δεσπότης, πρῶτον ἀπό ὅλους ἐμακάρισε τούς ταπεινούς καί πτωχούς τῷ πνεύματι. Λοιπόν φυλάγεσθε ἀπό τάς ἐνέδρας τῶν δαιμόνων καί πανουργεύματα καί ὅταν αὐτοί σᾶς βάλουν εἰς τόν νοῦν σας πῶς εἶσθε καλοί, ἤ καί οἱ ἄνθρωποι σᾶς ἐπαινέσουν μέ λόγια, νά ἐνθυμῆσθε τάς ἁμαρτίας σας καί νά ταπεινώνεσθε. Αὐτά καί ἕτερα ψυχωφελῆ ὑποδείγματα μᾶς ἔλεγεν ἡμέρας τρεῖς, ὁ μακάριος καί ὅταν τοῦ ἐπήραμεν συγχώρησιν μᾶς εἶπε· ὑπάγετε εἰς εἰρήνην, τέκνα μου καί νά ἠξεύρετε, ὅτι σήμερον ἦλθεν εἰς τήν Ἀλεξάνδρειαν μήνυμα, πῶς ἐνίκησε τόν τύραννον Εὐγένιον, ὁ βασιλεύς Θεοδόσιος καί εἰς ὀλίγας ἡμέρας ἀποθαίνει, νά λυτρωθῇ ἡ Ἐκκλησία ἀπό τήν πλάνην αὐτοῦ τοῦ τυράννου, καί εὕρῃ ἄνεσιν. Ὅταν λοιπόν ἐφθάσαμεν εἰς τήν Ἀλεξάνδρειαν, ηὕραμεν ἀληθινά ὅσα μᾶς εἶπεν ὁ Ὅσιος. Καί μετά ἡμέρας τινάς ἠκούσαμεν καί δι’ αὐτόν τόν μακάριον Ἰωάννην, ὅτι ἀπῆλθε πρός Κύριον, πλήρης ἡμερῶν γενόμενος. Καί ἔλεγον οἱ μαθηταί αὐτοῦ ὅτι, γνωρίσας τήν τελευτήν του, πρότερον ἔκανε τρεῖς ἡμέρας εὐχόμενος καί οὕτω παρέδωκε τήν μακαρίαν αὐτοῦ ψυχήν εἰς χεῖρας Θεοῦ· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή καί προσκύνησις εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Β’ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ (ΣΕΛ. 110) ΑΘΗΝΑΙ 1955.
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου καί ἡ φωτογραφία ἔχουν τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
