Τούς Οὐρανούς Βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ σχίσαν,
Τούς αυτό μή χραίνοντας ἔνδον εἰσάγει.
Βάπτισεν ἐν ποταμῷ Χριστόν Πρόδρομος κατά ἕκτην.
ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ τά Ἅγια τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἑορτάζομεν σήμερον ἐν πάσαις ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαις, τήν ἀγρυπνίαν τελοῦντες ἀφ’ ἑσπέρας. Ἐπειδή, ἀφοῦ παρῆλθον τά τριάκοντα ἔτη τῆς ἡλικίας του, ἠθέλησεν ὁ Κύριος νά φανερωθῇ εἰς τούς ἀνθρώπους, ὅτι εἶναι Θεός ἐν σώματι, καί ὅταν ὁ Κύριος εβαπτίζετο(¹) ἀπό τόν Ἰωάννην, ἐμαρτυρήθη ἄνωθεν ἀπό τόν Θεόν καί Πατέρα μέ τήν φωνήν καί τήν ἐπέλευσιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὅτι εἶναι Υἱός γνήσιος καί ὁμοούσιος αὐτοῦ, ἔκτοτε λοιπόν ἐγνωρίσθη εἰς ὅλους διά τῶν θαυμάτων καί τῆς ὑψηλῆς του διδασκαλίας, ὅτι αὐτός εἶναι βεβαίως ὁ Θεός τῶν πατέρων ἡμῶν ὁ διά τῶν Προφητῶν φανερῶς κηρυττόμενος.
Ἦλθε δέ τό Βάπτισμα δι’ αἰτίαν τοιαύτην. Ὅταν ὁ Κύριος ἔγινεν ἄνθρωπος δι’ ἡμᾶς, ἐπλήρωσεν ὅλον τόν Νόμον καθ’ ὅλον τό διάστημα τῆς ζωῆς του. Ἐπειδή δέ ὁ Ἰωάννης ἦλθεν ἐκ τῆς ἐρήμου καί ἐβάπτιζεν εἰς τόν Ἰορδάνην, κατά τό γενόμενον εἰς αὐτόν ρῆμα τοῦ Θεοῦ, ἤτοι κατά τό πρόσταγμα καί τόν Νόμον τοῦ Θεοῦ, ὡς λέγει ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς (Λουκ. γ’ 2), θέλων ὁ Κύριος νά πληρώσῃ καί τό ρῆμα τοῦτο ὡς θεῖον Νόμον, προσῆλθε μετά τό τριακοστόν τῆς ἡλικίας του ἔτος εἰς τόν Βαπτιστήν Ἰωάννην ἵνα βαπτισθῇ, ὡς οἱ λοιποί ἄνθρωποι, μολονότι δέν εἶχε χρείαν βαπτίσματος, καθό ἀναμάρτητος ὤν. Ὁ δέ Ἰωάννης, εὐλαβούμενος τόν Κύριον, κατά τήν ἰδικήν του ἀναξιότητα λογιζόμενος, ἔλεγεν· «Ἐγώ χρείαν ἔχω ὑπό σοῦ βαπτισθῆναι, καί σύ ἔρχῃ πρός με;» Ἀλλ’ ὁ Κύριος θαρσοποιεῖ καί παρακινεῖ τόν Ἰωάννην εἰς τό νά βαπτίσῃ, δεικνύων εἰς αὐτόν, ὅτι ἐκεῖνο τό ὁποῖον νομίζει ἀπρεπές, αὐτό μάλιστα εἶναι πρέπον, δηλαδή τό νά βαπτισθῇ ὁ Δεσπότης ἀπό τόν δοῦλον. Διά τοῦτο καί λέγει εἰς αὐτόν· «Ἄφες ἄρτι, οὕτω γάρ πρέπον ἡμῖν ἐστι, πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην». Δικαιοσύνην δέ ἐδῶ ὀνομάζει ὁ Κύριος τήν πλήρωσιν ὅλων τῶν ἐντολῶν, κατά τόν θεῖον Χρυσόστομον (λόγος εἰς τό Βάπτισμα), ὡσάν νά ἔλεγεν· «Ἐπειδή ἐγώ ἐπλήρωσα ὅλας τάς ἄλλας ἐντολάς τοῦ θείου Νόμου, αὕτη δέ μόνη ἔμεινε, διά τοῦτο πρέπει νά πληρώσω καί ταύτην».
Τότε λοιπόν ἔπαυσε ἀπό τοῦ νά ἀνθίσταται ὁ Ἰωάννης· ὅθεν βαπτισθείς ὑπ’ αὐτοῦ ὁ Κύριος, εὐθύς ἀνέβη ἀπό τοῦ ὕδατος(²), καί ἰδού ἠνεῴχθησαν αὐτῷ οἱ Οὐρανοί, καί εἶδεν ὁ Ἰωάννης τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καταβαῖνον ὡσεί περιστεράν, καί ἐρχόμενον εἰς τόν Ἰησοῦν· ἀλλά καί φωνή ἐκ τῶν Οὐρανῶν ἠκούσθη λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα». Ἐκ τούτου λοιπόν ἐφανερώθη εἰς τούς Ἰουδαίους, ὅτι δέν ἦτο ὁ Ἰωάννης μεγαλύτερος τοῦ Χριστοῦ, κατά τήν ἐσφαλμένην γνώμην, τήν ὁποίαν παρεδέχοντο περί αὐτοῦ τό πλεῖστον μέρος, ἀλλά ἦτο ἀσυγκρίτως πολύ κατώτερος τοῦ Χριστοῦ καί δοῦλος καί ὑποχείριος αὐτοῦ. Διά τοῦτο καί τό Πνεῦμα κατελθόν, ἀπηύθυνε τήν φωνήν τοῦ Πατρός εἰς τόν Ἰησοῦν καί οἱονεί δακτυλοδεικτοῦν ἐφανέρωσεν ὅτι τό «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός» δέν ἐρρέθη διά τον Βαπτιστήν Ἰωάννην, μολονότι αὐτός εἶχε παρά πᾶσι πολλήν τήν δόξαν καί τό ἀξίωμα, ἀλλ’ ἐρρέθη διά τον βαπτιζόμενον Ἰησοῦν.
Τελειώσας λοιπόν ὁ Κύριος καί τοῦτο τό νομικόν πρόσταγμα τοῦ Βαπτίσματος, ἔλυσε τήν κατάραν, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τόν Ἀδάμ διά τήν παράβασιν τοῦ Θείου Νόμου· καί λυτρώσας ἡμᾶς ἐκ τῆς καταδίκης, ἔπαυσεν εἰς τό ἑξῆς πάντα νόμον τελετουργικόν, ἀναβιβάσας αὐτόν εἰς τό πνευματικώτερον καί τελειότερον. Ἀκολούθως δέ ἔπαυσε καί τό Ἰουδαϊκόν βάπτισμα, καί παρέδωκεν εἰς ἡμᾶς τούς πιστεύοντας νά βαπτιζώμεθα μέ τό εἰς τρεῖς ἀναδύσεις καί καταδύσεις γινόμενον Βάπτισμα, τό ὁποῖον ἔχει τήν χάριν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τῆς ὁποίας ἐστερεῖτο τό Βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου. Βαπτισθείς δέ ὁ Κύριος εἰς ἕνα καί τόν αὐτόν ποταμόν, εἰς τόν ὁποῖον ἐβάπτιζε καί ὁ Ἰωάννης, ἐπλήρωσε μέν τό σκιῶδες καί ἀτελές Βάπτισμα, ἤνοιξε δέ τάς θύρας τοῦ πνευματικοῦ καί θείου τῆς Ἐκκλησίας Βαπτίσματος· τό ὁποῖον ἡμεῖς, ἀφ’ οὗ ἐβαπτίσθημεν, χρεωστοῦμεν εἰς τό ἑξῆς νά φυλάττωμεν τήν αὐτοῦ καθαρότητα ἄσπιλον καί ἀμόλυντον ἀπό ἁμαρτίας διά τῆς πληρώσεως τῶν ζωοποιῶν ἐντολῶν, ἵνα καί τῆς Βασιλείας τῶν Οὐρανῶν ἀξιωθῶμεν.
(¹) Κατά τόν Εὐσέβιον, ὅταν ἐβαπτίσθη ὁ Κύριος ἦτο τρίτη ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος. Αἱ δέ τῶν Ἱερῶν Ἀποστόλων Διαταγαί λέγουσιν, ὅτι ἐβαπτίσθη ὥρᾳ δεκάτῃ τῆς νυκτός.
(²) Ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἀπορεῖ, διατί λέγει ὁ Εὐαγγελιστής Ματθαῖος, καθώς καί ὁ Μάρκος, ὅτι ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εὐθύς ἀπό τοῦ ὕδατος· λύων λοιπόν τήν ἀπορίαν λέγει, ὅτι οἱ μέν ἄλλοι ἄνθρωποι βαπτιζόμενοι, ἐπειδή ἦσαν ἁμαρτωλοί, ἵσταντο βεβυθισμένοι ἐν τῷ ὕδατι ἕως οὗ ἤθελον ὀμολογήσει ὅλας τάς ἁμαρτίας των, καί τότε ἐξήρχοντο· ὅθεν ἐν τῷ μεταξύ παρήρχετο διάστημα χρόνου, ὁ δέ Κύριος, ἐπειδή ἦτο ἀναμάρτητος καί ἁμαρτίας δέν εἶχε νά ἐξομολογηθῇ, ἅμα ἐμβῆκεν ἐν τῷ ὕδατι, ἐξῆλθε παρευθύς (παρά τῇ Σειρᾷ τοῦ κατά Ματθαῖον Εὐαγγελίου).
Ὅτι δέ ὁ Χριστός, βαπτισθείς, ὄχι μόνον ἡγίασε τόν Ἰορδάνην ποταμόν, ἀλλά καί ὅλην τήν φύσιν τῶν ὑδάτων, μαρτυρεῖ σαφῶς καί καθαρῶς ὁ αὐτός θεῖος Χρυσορρήμων, οὕτως αὐτολεξεί λέγων ἐν τῷ εἰς τό Ἅγιον Βάπτισμα τοῦ Σωτῆρος λόγῳ αὐτοῦ· «Αὕτη ἐστίν ἡ ἡμέρα, καθ’ ἥν ὁ Χριστός ἐβαπτίσατο καί τήν τῶν ὑδάτων ἡγίασε φύσιν. Διά τοι τοῦτο καί ἐν μεσονυκτίῳ κατά τήν ἑορτήν ταύτην ἅπαντες ὑδρεύονται, καί εἰς ἐνιαυτόν ὁλόκληρον φυλάττουσιν, ἅτε δή σήμερον ἁγιασθέντων τῶν ὑδάτων. Καί τό σημεῖον γίνεται ἐναργές, οὐ διαφθειρομένης τῆς τῶν ὑδάτων ἐκείνων φύσεως τῷ μήκει τοῦ χρόνου, ἀλλ’ εἰς ἐνιαυτόν ὁλόκληρον, καί δύο καί τρία πολλάκις ἔτη, τοῦ σήμερον ἀντληθέντος ὕδατος ἀκεραίου καί νεαροῦ μένοντος, καί μετά τοσοῦτον χρόνον τοῖς ἄρτι τῶν πηγῶν ἐξαρπασθεῖσιν ὕδασιν ἁμιλλωμένου» (Τομ. Ε’ τῆς ἐν Ἐτόνῃ ἐκδόσεως). Σημείωσαι, ὅτι τό Βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου μίαν κατάδυσιν καί μίαν ἀνάδυσιν εἶχε, καί ἦτο μέν ὑψηλότερον τοῦ Ἰουδαϊκοῦ βαπτίσματος, ταπεινότερον δέ τοῦ ἡμετέρου, καθάπερ γέφυρά τις ὄν ἑκατέρου τῶν Βαπτισμάτων, ἀπ’ ἐκείνου πρός τοῦτο χειραγωγοῦν. Διότι δέν ἔλεγεν ὁ Ἰωάννης, πλύνον τά ἱμάτιά σου, καί λοῦσον τό σῶμα, καί θά εἶσαι καθαρός, ἀλλά τί; ποιήσατε καρπούς ἀξίους τῆς μετανοίας. Οὐδέ Πνεύματος Ἁγίου χορηγίαν εἶχεν, οὔτε ἁμαρτημάτων ἄφεσιν. Ὁ δέ Κύριος, οὔτε τό Ἰουδαϊκόν, οὔτε τό ἡμέτερον Βάπτισμα ἐβαπτίσθη (τό εἰς τρεῖς ἀναδύσεις καί καταδύσεις γινόμενον), ἀλλά τό τοῦ Ἰωάννου (τό εἰς μίαν κατάδυσιν), καί τοῦτο διά δύο αἴτια· πρῶτον μέν ἵνα φανῇ ὅτι εἶναι υἱός Θεοῦ, μαρτυρούμενος ἀπό τήν φωνήν τοῦ Πατρός, καί ἀπό τήν ἐπιφοίτησιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί δεύτερον ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν δικαιοσύνην, καθώς ταῦτα πάντα βεβαιοῖ ὁ ἴδιος Χρυσόστομος ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ.
ΠΗΓΗ: ΒΙΚΤΩΡΟΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ, ΜΕΓΑΣ ΣΥΝΑΞΑΡΙΣΤΗΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΟΜΟΣ Α’ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ (ΣΕΛ. 156) ΑΘΗΝΑΙ 1970.
Ἡ Εἰκόνα τοῦ κειμένου, ἔχει τεθεῖ ἀπό τόν συντάκτη τῆς ἀνάρτησης.
